Ngày 23/6, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố các pháp lệnh đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua. Một trong những nội dung đáng chú ý là Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Pháp lệnh được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 10/6/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong công tác xây dựng, hệ thống hóa và áp dụng pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách thể chế, chuyển đổi số và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đáp ứng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng pháp luật

Theo Bộ Tư pháp, việc xây dựng và ban hành Pháp lệnh nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật theo hướng văn bản hợp nhất trở thành căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản sửa đổi, bổ sung.

Đây cũng là bước cụ thể hóa quan điểm lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm trong thiết kế chính sách; xây dựng hệ thống pháp luật công khai, minh bạch, dễ tiếp cận; nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn trong hoạt động xây dựng và thực thi pháp luật.

Sau hơn 14 năm triển khai Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật số 01/2012/UBTVQH13, nhiều yêu cầu mới đặt ra đòi hỏi phải điều chỉnh, bổ sung nhằm bảo đảm tính đồng bộ với các luật mới được ban hành, đồng thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Việc sửa đổi cũng nhằm điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm hợp nhất văn bản của các cơ quan phù hợp với mô hình tổ chức hiện nay, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tình hình mới.

Hướng tới hệ thống pháp luật minh bạch, dễ tiếp cận

Mục tiêu của Pháp lệnh là thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn và có chi phí tuân thủ thấp.

Quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng Pháp lệnh là tập trung sửa đổi, bổ sung những quy định cần thiết để phát huy vai trò và giá trị của văn bản hợp nhất trong thực tiễn áp dụng pháp luật, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và khả năng tiếp cận của hệ thống pháp luật đối với người dân, doanh nghiệp.

Đồng thời, các quy định mới bảo đảm sự thống nhất với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15 và Luật số 87/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của luật này.

Một điểm nhấn quan trọng là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động hợp nhất văn bản nhằm giảm thời gian, công sức thực hiện, đẩy nhanh tiến độ hợp nhất; thúc đẩy liên thông dữ liệu pháp luật giữa các cơ quan, tiến tới hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung do một cơ quan quản lý thống nhất.

Sửa đổi 9 điều với 5 nhóm chính sách lớn

Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 gồm 2 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung 9 điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật năm 2012, với 5 nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản đối với các văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương.

Thứ hai, mở rộng đối tượng hợp nhất văn bản đối với các trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung, đính chính, bãi bỏ một phần, hết hiệu lực một phần, tạm ngưng hiệu lực một phần hoặc công bố tiếp tục có hiệu lực một phần đối với văn bản đã được ban hành trước đó.

Thứ ba, sửa đổi, bổ sung các quy định về hợp nhất văn bản nhằm thực hiện Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đồng thời thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Theo đó, văn bản hợp nhất được xác định là căn cứ chính thức trong viện dẫn và áp dụng pháp luật, được trình và đăng tải đồng thời với văn bản sửa đổi, bổ sung. Quy định này được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình tiếp cận, tra cứu và áp dụng pháp luật.

Thứ tư, giao Chính phủ quy định chi tiết kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất nhằm đơn giản hóa các nội dung ghi chú, chú thích và mẫu trình bày văn bản hợp nhất của địa phương, phù hợp với thực tiễn phát sinh.

Thứ năm, sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong hoạt động hợp nhất văn bản; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác này, đồng thời thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản, góp phần nâng cao chất lượng và tiến độ thực hiện.

Để bảo đảm Pháp lệnh được triển khai hiệu quả và thống nhất trên phạm vi cả nước, Bộ Tư pháp đang phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Trong đó, Bộ Tư pháp sẽ xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất theo quy định mới của Pháp lệnh.

Bên cạnh đó, Bộ cũng xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Pháp lệnh; tổ chức các hội nghị tuyên truyền, phổ biến rộng rãi nội dung Pháp lệnh; triển khai tập huấn cho các cơ quan, đơn vị; xây dựng và xuất bản tài liệu chuyên sâu về hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật.

Đồng thời, Bộ Tư pháp sẽ theo dõi, đôn đốc các bộ, ngành và địa phương thực hiện công tác hợp nhất văn bản theo đúng quy định mới.

Việc ban hành Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số và đổi mới sáng tạo.