Công an xã Quảng Bình (Thanh Hóa) đã triệu tập, làm việc với ông Nguyễn Quang Thọ (SN 1983, trú tại thôn Hiền Tây, xã Quảng Bình) để làm rõ vụ chặt cây trước nhà không có biện pháp cảnh báo, làm cây đổ trúng một người đàn ông đi xe máy tử vong.

Khoảng 8h20 sáng 9/9, anh Thọ cưa cây xà cừ ở trước cổng số nhà 295, nằm sát hành lang đường tỉnh 511 (đường 4A cũ), thuộc thôn Hiền Tây, xã Quảng Bình nhưng không bố trí thiết bị cảnh báo để người đi đường được biết.

Thời điểm này, ông Lê Đình Thành, sinh năm 1958, trú thôn Mậu Xương, xã Quảng Bình điều khiển xe mô tô theo hướng Nam-Bắc không tránh kịp và bị cây đè trúng. Ông Thành sau đó tử vong trong quá trình đưa đến Trạm y tế Quảng Lưu cấp cứu.

Trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, vụ việc trên là một sự việc đặc biệt nghiêm trọng. Đây không đơn thuần là một tai nạn đáng tiếc mà đặt ra vấn đề về trách nhiệm bảo đảm an toàn khi thực hiện công việc có nguy cơ gây nguy hiểm cho người khác tại nơi công cộng.

Qua những hình ảnh được ghi lại, có thể thấy việc cưa hạ cây được thực hiện ngay sát tuyến đường có phương tiện đang lưu thông. Khi một cây lớn được cưa hạ, hướng đổ của cây có thể gây nguy hiểm cho người và phương tiện trong phạm vi rất rộng. Vì vậy, người thực hiện công việc phải nhận thức được nguy cơ này và có các biện pháp cần thiết để loại trừ hoặc hạn chế khả năng xảy ra tai nạn.

Đặc biệt, khi thực hiện việc cưa, chặt cây sát đường giao thông, cần phải có phương án bảo đảm an toàn, trong đó có việc cảnh báo từ xa, khoanh vùng nguy hiểm, bố trí người hướng dẫn hoặc ngăn phương tiện đi vào khu vực cây có khả năng đổ. Đồng thời phải lựa chọn phương án cưa hạ phù hợp để cây không đổ vào phần đường đang có người và phương tiện lưu thông.

Thông tin và hình ảnh ban đầu cho thấy có người đứng trên đường để cảnh báo phương tiện, tuy nhiên dường như chưa có hệ thống cảnh báo, rào chắn hoặc biện pháp phân luồng đủ hiệu quả để ngăn người tham gia giao thông đi vào khu vực nguy hiểm. Một số phương tiện vẫn tiếp tục lưu thông qua khu vực cưa cây và cuối cùng một người đi xe máy đã bị cây đổ trúng. Thông tin bước đầu qua camera hành trình của xe ô tô tham gia giao thông vào thời điểm đó cho thấy thời điểm cưa cây, phương tiện vẫn lưu thông trên tuyến đường và không có cảnh báo từ xa đủ để ngăn phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm.

Tuy nhiên, những hình ảnh qua clip chưa thể kết luận người chặt cây này có lỗi vô ý làm chết người. Việc xác định những người này có lỗi hay không cần phải xem xét tổng thể diễn biến hành vi, thực trạng hiện trường và các giải pháp và những người này đã thực hiện để đảm bảo an toàn khi thực hiện hoạt động chặt cây.

Cơ quan điều tra phải làm rõ toàn bộ chuỗi nguyên nhân, diễn biến hành vi, đặc biệt là các hoạt động trước trong và sau khi cây đổ dẫn đến hậu quả chết người. Sẽ làm rõ ngoài người đàn ông đứng ở khu vực hiện trường để hướng dẫn những người tham gia giao thông còn có hoạt động cảnh báo, điều hướng giao thông hay không, việc chặt cây và đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông có được cơ quan chức năng cho phép hay không. Từ đó mới xác định là những người này có lỗi hay không và mức độ lỗi như thế nào, làm căn cứ xem xét trách nhiệm pháp lý pháp lý.

Quan trọng hơn, cơ quan chức năng cần làm rõ người thực hiện và người tổ chức việc cưa cây có nhận thức được nguy cơ cây đổ ra đường hay không; có dự liệu được khả năng người tham gia giao thông đi vào khu vực nguy hiểm hay không. Họ đã thực hiện những biện pháp gì để ngăn ngừa tai nạn.

Theo luật sư Cường, nếu quá trình điều tra, xác minh có căn cứ xác định người thực hiện hành vi vô ý làm chết người nhưng không thuộc trường hợp vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính có thể xem xét Điều 128 Bộ luật Hình sự về tội vô ý làm chết người. Khoản 1 Điều 128 quy định người vô ý làm chết người có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm; trường hợp làm chết 2 người trở lên thì bị phạt tù từ 3 năm đến 10 năm.

Tuy nhiên, nếu kết quả điều tra xác định việc cưa, chặt cây có liên quan đến việc vi phạm các quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính về an toàn, và chính hành vi vi phạm đó dẫn đến chết người cần xem xét Điều 129 Bộ luật Hình sự về tội Vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính.

Theo Điều 129, người vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm; nếu làm chết 2 người trở lên thì mức hình phạt từ 5 năm đến 12 năm. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý trong vụ việc này. Nếu việc cưa cây được xác định là hoạt động phải tuân thủ những quy tắc an toàn nhất định mà người thực hiện đã không tuân thủ, Điều 129 có thể là căn cứ pháp lý phù hợp hơn Điều 128.

Pháp luật hình sự Việt Nam xác định lỗi vô ý có hai dạng cơ bản là vô ý vì quá tự tin và vô ý vì cẩu thả. Vô ý vì quá tự tin là trường hợp người thực hiện hành vi nhận thức được hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hiểm nhưng tin rằng hậu quả sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được. Còn vô ý vì cẩu thả là trường hợp người thực hiện không thấy trước hậu quả nguy hiểm có thể xảy ra, mặc dù trong hoàn cảnh cụ thể họ phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

Đối với việc cưa một cây lớn ngay sát tuyến đường đang có phương tiện lưu thông, nguy cơ cây đổ xuống đường là điều hoàn toàn có thể dự liệu được. Một người bình thường cũng có thể nhận thức rằng nếu cây đổ vào người đi đường hậu quả có thể rất nghiêm trọng, thậm chí gây chết người. Bởi vậy, vấn đề mấu chốt không chỉ là “có phải cây đổ bất ngờ hay không”, mà là người tổ chức và thực hiện việc cưa cây có làm tất cả những gì cần thiết, hợp lý và theo quy định để ngăn chặn nguy cơ cây đổ trúng người đi đường hay chưa.

Nếu cơ quan điều tra chứng minh được rằng họ biết hoặc buộc phải biết cây có khả năng đổ xuống đường, biết tuyến đường vẫn có người và phương tiện qua lại nhưng vẫn tiến hành cưa cây mà không thiết lập vùng nguy hiểm, không cảnh báo đầy đủ, không ngăn phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm và hậu quả chết người xảy ra chính từ sự thiếu trách nhiệm đó, có căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự về lỗi vô ý.

Ngoài trách nhiệm hình sự của người trực tiếp cưa cây, cơ quan chức năng cũng cần xem xét vai trò của chủ cây, người thuê chặt cây, người tổ chức công việc và những người được giao nhiệm vụ cảnh báo, bảo đảm an toàn, nếu có. Không phải tất cả những người có mặt tại hiện trường đều đương nhiên phải chịu trách nhiệm; trách nhiệm của từng người phải được xác định dựa trên hành vi cụ thể, nghĩa vụ pháp lý của họ và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi đó với hậu quả chết người.

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, nếu có thiệt hại về tính mạng, tài sản, những người có lỗi còn có thể phải thực hiện trách nhiệm bồi thường dân sự, bao gồm các khoản chi phí cứu chữa, mai táng, nghĩa vụ cấp dưỡng và các khoản bồi thường khác theo quy định của pháp luật dân sự.

“Đây là bài học rất lớn về ý thức chấp hành quy định an toàn và trách nhiệm pháp lý của người tổ chức, thực hiện công việc có nguy cơ gây nguy hiểm cho cộng đồng. Một công việc dù được thực hiện trên phần đất của cá nhân nhưng nếu có khả năng ảnh hưởng đến người đang tham gia giao thông, không thể chỉ xem đó là việc riêng của chủ nhà. Khi nguồn nguy hiểm có khả năng tác động đến cộng đồng, trách nhiệm bảo đảm an toàn đối với cộng đồng phải được đặt lên hàng đầu”, luật sư Cường nêu ý kiến.

Trong vụ việc trên, cần chờ kết quả điều tra, khám nghiệm hiện trường, giám định và thu thập chứng cứ của cơ quan chức năng. Chỉ khi xác định đầy đủ hành vi, nghĩa vụ phải thực hiện, quy tắc an toàn bị vi phạm, lỗi của từng người và quan hệ nhân quả giữa hành vi với cái chết của nạn nhân, mới có thể đưa ra kết luận chính xác về trách nhiệm pháp lý.

>>> Mời độc giả xem thêm video Khởi tố Huấn Hoa Hồng: