Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về đấu thầu không ngừng được hoàn thiện, tiêu biểu là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, cùng các luật sửa đổi bổ sung như Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15 và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành (Nghị định 214/2025/NĐ-CP, Thông tư 79/2025/TT-BTC), công tác lựa chọn nhà thầu qua mạng (e-GP) đang thực sự chứng minh hiệu quả to lớn. Môi trường cạnh tranh công bằng không chỉ tạo cơ hội bình đẳng cho các doanh nghiệp mà còn là công cụ hữu hiệu để các địa phương tiết giảm tối đa ngân sách nhà nước. Minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần thượng tôn pháp luật, tối ưu hóa ngân sách và sàng lọc năng lực khách quan vừa được ghi nhận tại một gói thầu xây lắp công trình thủy lợi thuộc địa bàn tỉnh Vĩnh Long.
Theo hồ sơ và tài liệu Báo Tri thức và Cuộc sống thu thập được, gói thầu số 08: Thi công xây dựng công trình Nạo vét 60 tuyến kênh cấp III trên địa bàn xã Châu Thành là một dự án mang ý nghĩa dân sinh vô cùng thiết thực. Mục tiêu trọng tâm của gói thầu nhằm khơi thông dòng chảy, kiên cố hóa hệ thống thủy lợi nội đồng, đảm bảo nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là hỗ trợ trực tiếp cho diện tích đất trồng lúa trên địa bàn trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Dự án này do Phòng Kinh tế xã Châu Thành làm chủ đầu tư. Căn cứ Quyết định số 25/QĐ-PKT ngày 08/04/2026, gói thầu sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp năm 2026 (kinh phí hỗ trợ đất trồng lúa) với mức giá dự toán được phê duyệt là 3.379.119.868 đồng. Áp dụng hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, cuộc thầu đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới nhà thầu xây lắp thủy lợi ngay sau khi phát hành hồ sơ mời thầu (E-HSMT).
Căn cứ Biên bản mở thầu lúc 08 giờ 06 phút ngày 20/04/2026, dự án đã ghi nhận sự tham gia nộp hồ sơ dự thầu (E-HSDT) của 04 đơn vị độc lập và liên danh. Đây hầu hết đều là những doanh nghiệp có thâm niên nhất định trong lĩnh vực thi công xây lắp hạ tầng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, dưới lăng kính đánh giá khắt khe của tổ chuyên gia và các tiêu chuẩn minh bạch, rõ ràng được quy định chi tiết trong hồ sơ mời thầu (E-HSMT) do Trưởng phòng Kinh tế xã Châu Thành ký duyệt trước đó, cuộc đua đã có những ngã rẽ hoàn toàn bất ngờ.
Quyết định số 34/QĐ-PKT ban hành ngày 06/05/2026 của Trưởng phòng Kinh tế xã Châu Thành về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đã chính thức lựa chọn Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thương mại Ngọc Minh là đơn vị trúng thầu. Doanh nghiệp này đưa ra mức giá đề nghị trúng thầu là 2.323.962.859,500 đồng.
Làm một phép tính giữa giá gói thầu ban đầu và giá trúng thầu, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thương mại Ngọc Minh đã giúp ngân sách địa phương tiết kiệm được một khoản kinh phí vô cùng ấn tượng, lên tới hơn 1,05 tỷ đồng. Tỷ lệ giảm giá tương ứng đạt khoảng 31,2%. Trong bối cảnh nguồn ngân sách cấp xã được phân bổ hằng năm luôn cần được chắt chiu, tính toán hợp lý để phục vụ nhiều mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội khác nhau, tỷ lệ tiết kiệm này là một "điểm sáng" vô cùng tích cực, phản ánh tính hiệu quả kinh tế tuyệt đối của hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng.
Đáng chú ý, để giành được chiến thắng thuyết phục này, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thương mại Ngọc Minh không chỉ đưa ra một chiến lược cạnh tranh sắc bén về giá mà còn phải vượt qua "cửa ải" kỹ thuật vốn đã làm khó hàng loạt đối thủ nặng ký.
Trích xuất Quyết định số 34/QĐ-PKT và Báo cáo đánh giá E-HSDT do Tổ chuyên gia lập, nguyên nhân khiến 03 doanh nghiệp còn lại trượt thầu hoàn toàn xuất phát từ yếu tố kỹ thuật và sự thiếu sát sao trong quy trình làm rõ hồ sơ.
Cụ thể, Doanh nghiệp Tư nhân Sản xuất Thương mại Nguyễn Trình bị đánh giá trượt thầu do không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật chủ yếu nêu trong E-HSMT. Đặc biệt hơn, văn bản đánh giá cũng ghi nhận đơn vị này đã "Không làm rõ E-HSDT theo yêu cầu của Chủ đầu tư". Tương tự, hai đơn vị khác là Công ty TNHH MTV Xây dựng Trường Phi và Liên danh Hưng Long (gồm hai thành viên) cũng bị Hội đồng đánh giá kết luận là không đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật nêu trong E-HSMT. Việc các nhà thầu lớn đồng loạt trượt ngay từ vòng đánh giá năng lực cốt lõi cho thấy sự công tâm, khách quan, không nể nang và tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật của Tổ chuyên gia xét thầu.
Theo dữ liệu đấu thầu ghi nhận, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thương mại Ngọc Minh (Mã số thuế: 2100598210, địa chỉ trụ sở tại Khóm 6, Phường Nguyệt Hóa, Vĩnh Long). Hơn một thập kỷ hoạt động bền bỉ trong lĩnh vực xây lắp hạ tầng và thủy lợi, doanh nghiệp này đã tích lũy được bề dày kinh nghiệm đáng kể. Việc nắm vững địa hình sông nước địa phương, chủ động trang thiết bị cơ giới nạo vét kênh mương có thể là cơ sở cốt lõi giúp Ngọc Minh tự tin bỏ thầu với mức giá tối ưu mà vẫn đảm bảo được các chỉ tiêu kỹ thuật khắt khe.
Phân tích sâu hơn về khía cạnh pháp lý và tính cạnh tranh của gói thầu này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ đưa ra góc nhìn biện chứng, đa chiều: "Tỷ lệ giảm giá trên 31% là một con số rất đáng tự hào đối với chủ đầu tư. Điều này minh chứng cho việc khi môi trường đấu thầu được số hóa, minh bạch hóa hoàn toàn theo định hướng của Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC, ngân sách nhà nước sẽ là bên được hưởng lợi lớn nhất. Việc 3/4 nhà thầu bị loại vì không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, hoặc thiếu sót trong quá trình tương tác làm rõ E-HSDT thể hiện tinh thần làm việc rất trách nhiệm, cẩn trọng của Tổ chuyên gia. Việc đánh giá năng lực hiện nay không chỉ là xét duyệt trên giấy tờ mà còn là sự đánh giá khả năng phản ứng, độ nghiêm túc của nhà thầu với dự án".
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ ĐÁNH GIÁ KỸ THUẬT VÀ LÀM RÕ HỒ SƠ DỰ THẦU QUA MẠNG
Nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, đặc biệt là khâu đánh giá năng lực kỹ thuật và làm rõ Hồ sơ dự thầu (E-HSDT), pháp luật về đấu thầu hiện hành đã quy định rất nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:
1. Theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật 57/2024/QH15 và Luật 90/2025/QH15):
- Nguyên tắc đánh giá và làm rõ hồ sơ: Việc đánh giá E-HSDT phải căn cứ vào tiêu chuẩn đánh giá đã được phê duyệt trong E-HSMT. Trong quá trình đánh giá, bên mời thầu có quyền yêu cầu nhà thầu làm rõ E-HSDT để phục vụ việc đánh giá sự tuân thủ, tính đáp ứng của E-HSDT đối với các yêu cầu của E-HSMT. Tuy nhiên, việc làm rõ không được làm thay đổi bản chất của nhà thầu tham dự thầu và không làm thay đổi nội dung cơ bản của E-HSDT đã nộp.
- Trách nhiệm của nhà thầu: Nhà thầu có trách nhiệm phối hợp, cung cấp tài liệu làm rõ theo đúng thời hạn yêu cầu của bên mời thầu. Việc chậm trễ hoặc từ chối làm rõ có thể dẫn đến việc E-HSDT bị đánh giá là không hợp lệ hoặc bị loại.
2. Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ:
- Quy trình đánh giá kỹ thuật: Nghị định quy định chi tiết, Tổ chuyên gia phải kiểm tra, đánh giá E-HSDT một cách khách quan, độc lập dựa trên các tiêu chí kỹ thuật đã công bố. Bất kỳ sự sai lệch cơ bản nào so với yêu cầu kỹ thuật của E-HSMT (ví dụ: giải pháp thi công không khả thi, thiết bị không đáp ứng tiêu chuẩn...) đều là cơ sở để loại nhà thầu ngay tại bước đánh giá kỹ thuật, đảm bảo không chọn nhầm nhà thầu yếu kém làm ảnh hưởng đến chất lượng công trình.
3. Theo Thông tư 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính:
- Tính minh bạch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP): Mọi thao tác từ việc yêu cầu làm rõ E-HSDT của Chủ đầu tư/Bên mời thầu đến việc gửi tài liệu phản hồi của Nhà thầu đều bắt buộc phải được thực hiện công khai, lưu vết trên Hệ thống e-GP. Điều này giúp triệt tiêu tình trạng đi đêm, thông đồng, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu vững chắc để cơ quan chức năng và báo chí thực hiện công tác thanh tra, giám sát quá trình đầu tư công.