Đấu thầu các dự án sử dụng vốn đầu tư công, ngân sách nhà nước là một trong những hoạt động quản lý kinh tế đóng vai trò then chốt, quyết định trực tiếp đến hiệu quả phát triển hạ tầng và tính minh bạch của nền kinh tế. Mục tiêu cốt lõi của Luật Đấu thầu 2023 luôn xoay quanh bốn trụ cột vững chắc: Cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu được tổ chức công khai, rộng rãi trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, dư luận và cộng đồng doanh nghiệp luôn kỳ vọng vào một sân chơi bình đẳng, nơi những nhà thầu có năng lực thực sự và mang lại mức giá tiết kiệm tối ưu cho ngân sách nhà nước sẽ là người giành chiến thắng.

Qua lăng kính thực tiễn, bức tranh đấu thầu đôi khi xuất hiện những gam màu phức tạp. Việc nhà thầu đưa ra mức giá rất thấp, có khả năng tiết kiệm hàng trăm triệu đồng cho ngân sách nhưng vẫn phải ngậm ngùi dừng bước trước các ranh giới về tiêu chí kỹ thuật, năng lực kinh nghiệm để nhường bước cho nhà thầu bỏ giá cao hơn là điều không hiếm gặp. Câu chuyện tại gói thầu thi công xây dựng công trình thuộc dự án Nâng cấp, sửa chữa tượng đài 16/7 do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa) làm chủ đầu tư là một minh chứng cụ thể.

Khoảng lùi giá thầu và sự tiếc nuối cho ngân sách

Căn cứ dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ngày 11/03/2026, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ninh Hòa có Quyết định số 272/QĐ-KTHTĐT-DA phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án Nâng cấp, sửa chữa tượng đài 16/7. Trong đó, gói thầu trọng tâm là Thi công xây dựng công trình (Mã TBMT: IB2600119278) có giá dự toán được phê duyệt ở mức 4.366.264.000 đồng, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách phường. Gói thầu được tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ.

Đến ngày 29/04/2026, căn cứ theo Quyết định số 577/QĐ-KTHTĐT-DA, kết quả cuộc đua đã chính thức ngã ngũ. Vượt qua các đối thủ, Công ty TNHH Phúc Minh Đạt (Mã số thuế: 4201155473) đã được xướng tên là đơn vị trúng thầu với mức giá 4.145.679.411 đồng. So với giá gói thầu ban đầu, mức giá trúng thầu này giúp ngân sách nhà nước tiết kiệm được 220.584.589 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm đạt khoảng 5,05%.

Đây là một gói thầu có tỷ lệ cạnh tranh khá sôi động khi thu hút tới 4 doanh nghiệp nộp hồ sơ dự thầu. Sự tham gia đông đảo của các nhà thầu là tín hiệu tích cực, cho thấy môi trường đầu tư tại địa phương có sức hút. Thế nhưng, khi đi sâu vào phân tích Báo cáo đánh giá E-HSDT do Công ty Cổ phần Đầu tư Holding Group lập, những diễn biến bên trong cuộc đua lại mang đến một lăng kính hoàn toàn khác.

Đáng chú ý nhất chính là trường hợp của Công ty TNHH Xây dựng Đô thị Nha Trang (Mã số thuế: 4201691273). Tại thời điểm mở thầu, doanh nghiệp này đưa ra mức giá dự thầu vô cùng cạnh tranh là 3.878.813.680 đồng. Không dừng lại ở đó, nhà thầu này còn nộp kèm thư giảm giá 6,5%, kéo mức giá dự thầu thực tế xuống chỉ còn khoảng 3.626.690.000 đồng. Làm một phép so sánh đơn giản, nếu Công ty TNHH Xây dựng Đô thị Nha Trang trúng thầu, ngân sách nhà nước có thể tiết kiệm thêm hơn 518 triệu đồng so với mức giá của đơn vị chiến thắng. Đối với quy mô ngân sách cấp phường, đây hoàn toàn không phải là một con số nhỏ, nó có thể được chuyển nguồn để đầu tư thêm cho nhiều công trình dân sinh thiết thực khác.

Tuy nhiên, cơ hội tiết kiệm nửa tỷ đồng ngân sách đã khép lại khi Công ty TNHH Xây dựng Đô thị Nha Trang phải dừng cuộc chơi từ sớm. Căn cứ theo kết quả thẩm định, lý do khiến doanh nghiệp này bị loại là "E-HSDT không đáp ứng yêu cầu E-HSMT (Năng lực và kinh nghiệm không đạt)".

Hai đối thủ còn lại trong cuộc đua cũng chung số phận gục ngã trước rào cản kỹ thuật: Công ty TNHH SX - TM Tư vấn Xây dựng - Điện Hoàng Quân bị đánh trượt do "không đạt về kỹ thuật", trong khi Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Gia Lộc (Mã số thuế 4200675494) cũng bị đánh giá "năng lực và kinh nghiệm không đạt". Sự dừng bước đồng loạt của cả 3 đối thủ đã đưa Công ty TNHH Phúc Minh Đạt trở thành ứng viên duy nhất lọt vào vòng xét duyệt tài chính và trúng thầu.

Nhìn nhận về năng lực nhà thầu

Tìm hiểu sâu hơn về hồ sơ năng lực của nhà thầu chiến thắng, Công ty TNHH Phúc Minh Đạt (địa chỉ trụ sở tại Tổ dân phố 4, phường Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) là một cái tên dày dặn kinh nghiệm trên thị trường xây lắp. Doanh nghiệp này sở hữu một "hệ sinh thái đấu thầu" với những con số vô cùng ấn tượng: Từng tham gia tổng cộng 76 gói thầu, giành chiến thắng tới 60 gói, chỉ trượt 11 gói (còn lại 4 gói chưa có kết quả và 1 gói bị hủy). Tỷ lệ trúng thầu cao cho thấy bề dày kinh nghiệm và khả năng chuẩn bị hồ sơ bài bản của doanh nghiệp. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm cả vai trò độc lập và liên danh) của công ty này lên tới 183.124.218.834 đồng.

Trao đổi về vấn đề này dưới góc nhìn chuyên môn, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Tinh thần xuyên suốt của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được bổ sung, sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15 và cụ thể hóa tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP, là thượng tôn tính cạnh tranh bình đẳng. Tại Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 quy định rất rõ: Hồ sơ mời thầu không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Khi một cuộc thầu có sự chênh lệch giá lớn nhưng nhà thầu bỏ giá thấp bị loại vì rào cản năng lực, các cơ quan chức năng cần thiết phải có công tác hậu kiểm. Việc thanh tra, kiểm tra không nhằm mục đích quy chụp sai phạm, mà là biện pháp hữu hiệu để đánh giá xem các tiêu chí năng lực do chủ đầu tư đặt ra có thực sự bám sát tính chất gói thầu hay không, từ đó rút kinh nghiệm cho các dự án tiếp theo, bảo vệ tối đa lợi ích của ngân sách nhà nước".

​