Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, hoạt động tham gia đấu thầu của Công ty Chí Trung tại An Giang diễn ra dày đặc. Một hệ sinh thái giữa Chủ đầu tư, Đơn vị tư vấn đánh giá thầu và Nhà thầu dần phát lộ qua các hồ sơ thầu trong năm 2026.
Sự trùng hợp của nhân sự tư vấn chấm thầu
Bóc tách báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) tại gói thầu đường Kênh 773 và đường Kênh thứ 10 (bờ Nam), dữ liệu bộc lộ dấu hiệu cần làm rõ trong khâu đánh giá hồ sơ. Mặc dù hai gói thầu này do hai chủ đầu tư ở các địa bàn khác nhau tổ chức (Phòng Kinh tế xã An Minh và Phòng Kinh tế xã Tân Thạnh) và thuê hai pháp nhân tư vấn độc lập tại hai tỉnh khác nhau là Công ty TNHH MTV Tư vấn Xây dựng Cao Huỳnh Phát (trụ sở tại tỉnh An Giang) và Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Xây dựng Triệu Xuân Thịnh (trụ sở tại huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang) làm đơn vị đánh giá hồ sơ.
Thế nhưng, kết quả kiểm tra chéo hồ sơ pháp lý phát hiện một sự trùng hợp hy hữu: Tổ chuyên gia đánh giá thầu của cả hai đơn vị tư vấn này đều có cơ cấu nhân sự giống hệt nhau, gồm ông Cao Quốc Bình (Tổ trưởng) và ông Phạm Minh Hoàn (Thành viên). Đáng nói hơn, báo cáo đánh giá của cả hai gói thầu độc lập này đều được ký đóng dấu xác nhận bởi cùng một người đại diện pháp luật là Giám đốc KS. Cao Quốc Bình.
Việc các nhân sự tư vấn cốt lõi xuất hiện đồng thời dưới danh nghĩa các pháp nhân khác nhau để cùng chấm đạt cho Công ty Chí Trung trúng thầu sát giá dự toán (với tỷ lệ tiết kiệm tượng trưng chỉ quanh mức 1,04%) dấy lên câu hỏi lớn về tính độc lập, khách quan của các đơn vị tư vấn và tính cạnh tranh thực chất của quá trình đấu thầu theo quy định tại Điều 6 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15.
Sự khác biệt về mức độ cạnh tranh giữa các dự án
Bên cạnh yếu tố nhân sự tư vấn, số liệu đấu thầu của Công ty Chí Trung còn bộc lộ sự khác biệt rõ rệt về mức độ cạnh tranh giữa các địa bàn triển khai dự án. Tại địa bàn phường Mỹ Thới, do Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Mỹ Thới làm chủ đầu tư, Công ty Chí Trung ghi nhận tỷ lệ trúng thầu cao đối với các gói thầu đã công bố kết quả trong năm 2026 (bao gồm 2 gói thầu rộng rãi qua mạng và 2 gói thầu chỉ định thầu rút gọn). Hiện còn 1 gói đang chờ kết quả, tại gói thầu đang chờ kết quả này chỉ ghi nhận duy nhất Công ty Chí Trung dự thầu.
Trái ngược hoàn toàn, khi bước sang địa bàn phường Chi Lăng để tham gia các gói thầu do Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Chi Lăng làm chủ đầu tư, Công ty Chí Trung lại ghi nhận kết quả trượt thầu tại cả 3 gói thầu xây lắp quy mô tương đương trong nửa đầu năm 2026. Cụ thể:
Tại gói thầu thi công xây lắp thuộc dự án Cải tạo hạ tầng khu Âu Tàu và dự án Cải tạo mặt đường Chi Lăng, Công ty Chí Trung đều trượt thầu trước Công ty Cổ phần Đầu tư AKT.
Tại gói thầu nâng cấp đường Thoại Ngọc Hầu, doanh nghiệp này tiếp tục xếp hạng thứ hai và trượt thầu trước Liên danh Trung Hiệp Lực – Gia Vĩ Hòa.
Đáng chú ý, tại các gói thầu trên địa bàn phường Chi Lăng, mức độ cạnh tranh thực tế diễn ra rất sôi nổi khi ghi nhận sự tham gia của từ 2 đến 5 nhà thầu và tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước được tối ưu hóa ở mức cao, đạt từ 5,2% đến hơn 8,8%. Sự chênh lệch lớn này cho thấy khi có cơ chế cạnh tranh thực chất và sự xuất hiện của các nhà thầu có phương án giá cạnh tranh sòng phẳng, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công sẽ được nâng cao rõ rệt, thay vì chỉ đạt mức tiết kiệm tượng trưng.
Bình luận về những hiện tượng này, Chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: “Theo các quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, việc bảo đảm tính độc lập, khách quan của tổ chuyên gia đánh giá thầu là nguyên tắc cốt lõi để bảo vệ tính công bằng, cạnh tranh lành mạnh. Sự trùng lặp nhân sự tư vấn chấm thầu cùng mức tiết kiệm ngân sách chỉ quanh mốc 1,04% liên tục lặp lại tại một số địa phương là những dấu hiệu mà các chủ đầu tư cần rà soát kỹ lưỡng. Trong bối cảnh thực hiện mô hình hành chính 2 cấp mới sáp nhập, cơ quan quản lý địa phương cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên hoạt động lựa chọn nhà thầu để nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các chủ đầu tư, bảo đảm tính nghiêm minh của kỷ cương mua sắm công”.
Trách nhiệm quản lý nhà nước, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị như Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Mỹ Thới cùng các chủ đầu tư tại Tân Thạnh, An Minh cần được cơ quan chức năng tỉnh An Giang xem xét thấu đáo, bảo đảm tuân thủ nghiêm kỷ cương mua sắm công.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
Trách nhiệm người đứng đầu và phòng chống lãng phí trong đầu tư công
Theo chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu, người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm toàn diện trong việc thực hiện công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý, không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, không để xảy ra hoặc phát sinh cơ chế "xin - cho" [Chỉ thị 12/CT-TTg, Trang 2]. Chỉ thị yêu cầu gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu với kết quả thực hiện công tác đấu thầu trong phạm vi phụ trách; tổ chức triển khai nghiêm túc các quy định pháp luật về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, tiết kiệm và chống lãng phí trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư [Chỉ thị 12/CT-TTg, Trang 2].
Theo đó, các địa phương và chủ đầu tư có nghĩa vụ thường xuyên rà soát, nắm bắt chặt chẽ các thông tin, phản ánh, kiến nghị trong đấu thầu để chủ động thực hiện thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp thời ngăn chặn và xử lý ngay từ sớm các hành vi vi phạm, lãng phí, bảo đảm nguyên tắc xử lý nghiêm khắc "không có vùng cấm", "không có ngoại lệ" [Chỉ thị 12/CT-TTg, Trang 2]. Chỉ thị nghiêm cấm chủ đầu tư, cơ quan có thẩm quyền, đơn vị tư vấn và các bên liên quan thực hiện các hành vi thông đồng, dàn xếp để hợp thức hóa hồ sơ, thủ tục, làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu hoặc tăng khống khối lượng nghiệm thu gây thất thoát dòng vốn đầu tư công và lãng phí ngân sách nhà nước [Chỉ thị 12/CT-TTg, Trang 4].
Về khía cạnh trách nhiệm giải trình và chế tài xử lý, theo quy định tại Điều 77 và Điều 78 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), người có thẩm quyền và chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm giải trình việc thực hiện trách nhiệm của mình trước cơ quan cấp trên, cơ quan thanh tra, kiểm tra và cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu. Trường hợp tổ chức, cá nhân để xảy ra các hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu, thực hiện thương thảo giá mang tính hình thức hoặc thuê các đơn vị tư vấn thiếu năng lực, thiếu khách quan gây ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của dự án sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc theo quy định tại Điều 87 Luật Đấu thầu và áp dụng chế tài cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 06 tháng đến 05 năm theo quy định tại Điều 133 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ