Theo Aviationist, việc Ukraine sở hữu Saab 340 AWACS sẽ đặt máy bay chiến đấu Nga vào thế bất lợi lớn. Kể từ năm 2022, cả Nga và Ukraine đều chưa thể giành ưu thế hoàn toàn trên không.

Dù Nga có một số lượng nhỏ máy bay cảnh báo sớm A-50, nhưng hiệu suất kém và số lượng hạn chế khiến chúng không thực sự hiệu quả. Trong khi đó, Ukraine, dù thiếu AWACS, đã dựa vào vệ tinh và máy bay cảnh báo sớm của NATO để chia sẻ thông tin.

Tuy nhiên, các nhiệm vụ trinh sát bằng radar và điện tử dọc biên giới Belarus và Nga trên không phận Baltic và Bắc Âu vẫn sẽ do các máy bay E-3 Sentry AWACS và RC-135 Rivet Joint của NATO và Không quân Mỹ đảm nhiệm trong tương lai gần.

Sau hơn 4 năm xung đột, Không quân Ukraine đã loại bỏ gần như hoàn toàn các máy bay chiến đấu thời Liên Xô như MiG-29 và Su-27. Thay vào đó, phương Tây đã cung cấp cho Ukraine một số máy bay chiến đấu Mirage 2000 và F-16, giúp Không quân Ukraine dần trở nên hiện đại hơn, đặc biệt là với sự bổ sung của Saab A340 AWACS.

Năm 2024, Không quân Thụy Điển đã loại biên hai máy bay Saab A340 AWACS và chuyển giao cho Ukraine. Chiếc đầu tiên đã được bàn giao, chiếc thứ hai dự kiến sẽ sớm đến Ukraine.

Saab A340 AWACS được trang bị hệ thống radar Erieye tiên tiến, có khả năng phát hiện máy bay, tên lửa hành trình và UAV ở khoảng cách lên tới 450km, bao phủ diện tích hơn 500.000km2. Điều này sẽ tăng cường đáng kể năng lực phòng thủ của Ukraine, giúp kiểm soát không phận và trên biển, cũng như phối hợp các hoạt động phòng không và không quân.

Saab 340 có khả năng phối hợp tác chiến với các hệ thống phòng không như Patriot, NASAMS và IRIS-T mà Ukraine đang sở hữu, truyền dữ liệu mục tiêu chính xác theo thời gian thực.

Ngoài ra, Saab A340 AWACS còn hỗ trợ các máy bay chiến đấu, bao gồm cả F-16, giúp chúng hoạt động bí mật và hiệu quả nhờ tích hợp thông qua mạng Link-16, theo tiêu chuẩn của NATO. Máy bay này cũng có thể tiến hành giám sát hàng hải, phát hiện tàu thuyền cỡ lớn.

Đối với Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga, sự xuất hiện của Saab 340 AWACS là một tin xấu và mối đe dọa lớn, đặc biệt khi Moscow thường là bên tấn công. Việc Ukraine sở hữu AWACS này sẽ làm thay đổi nhanh chóng tình hình, gây bất lợi cho việc triển khai máy bay chiến đấu và các vũ khí lớn của Nga.

Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga đang ở thế bị động và thiếu các biện pháp đối phó hiệu quả. Việc tụt hậu trong công nghệ thông tin, vật liệu composite và thông tin liên lạc điện tử là những điểm yếu cố hữu của Nga, đặt nước này vào thế bất lợi đáng kể. Dự kiến sẽ có nhiều thay đổi khó lường và chiến thuật độc đáo xuất hiện trên mặt trận Nga - Ukraine vào năm 2026.

Khi thông báo về việc chuyển giao được đưa ra, các nguồn tin công khai cho biết, nhân viên kỹ thuật của Không quân Ukraine sẽ được Không quân Thụy Điển huấn luyện trong khoảng một năm. Saab A340 AWACS sẽ giúp Ukraine tăng cường khả năng nhận thức tình huống trong việc đối phó với các cuộc tấn công của Nga.

Máy bay Saab 340 sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi tên lửa Kh-101 trước khi nó tấn công những mục tiêu mà Nga thường mô tả là cơ sở hạ tầng năng lượng, "dân sự - quân sự" và "công nghiệp quân sự".