Tiếp nối những thiếu sót hệ thống tại các chi nhánh ABBank Bình Thuận và Bình Phước đã được Báo Tri thức và Cuộc sống phản ánh trong kỳ 1, kỳ này đi sâu phân tích những rào cản nội tại và bóc tách các 'điểm nghẽn' nghiệp vụ khiến quy trình tín dụng tại đây liên tục phát sinh vấn đề.

Quy trình tín dụng: Nhận diện khoảng cách giữa văn bản và vận hành

Theo quy chuẩn của Ngân hàng Nhà nước, một quy trình tín dụng an toàn phải đảm bảo tính kiểm soát khép kín và tách biệt độc lập; bao gồm đầy đủ các khâu: nhận dạng quản trị rủi ro, thẩm định, phê duyệt, giải ngân, giám sát sử dụng vốn và quản lý thu hồi nợ. Đây là "bộ lọc" để ngăn ngừa rủi ro ngay từ đầu. Tuy nhiên, kết luận thanh tra tại hai chi nhánh của Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank, UPCoM: ABB) cho thấy sự "đứt gãy" đáng ngại trong chuỗi mắt xích này.

Tại ABBank Bình Phước, tồn tại xuất hiện ngay từ khâu "đầu vào" khi thu thập hồ sơ vay vốn chưa đầy đủ. Một khi hồ sơ thiếu hụt, mọi bước thẩm định và xét duyệt sau đó đều mất đi nền tảng dữ liệu chính xác. Trong khi đó, tại ABBank Bình Thuận, cơ quan thanh tra chỉ rõ hạn chế trong việc thực hiện ý kiến phê duyệt tín dụng và công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay. Sự sai lệch giữa quy định và thực thi thực tế đã biến quy trình kiểm soát của ngân hàng trở nên lỏng lẻo, tạo ra những khoảng trống rủi ro không đáng có.

Phân tích về các tồn tại này, Chuyên gia Tài chính Quốc Vũ nhận định rằng "điểm nghẽn" lớn nhất tại các chi nhánh ABBank nằm ở tư duy thẩm định. Việc cơ quan thanh tra chỉ ra hạn chế trong "thẩm định, quyết định cho vay" tại Bình Thuận và "thẩm định, xét duyệt" tại Bình Phước cho thấy các bộ phận chức năng chưa đánh giá sát sao năng lực tài chính thực tế của khách hàng.

Hệ quả của việc thẩm định hình thức là ngân hàng rơi vào cái bẫy "phụ thuộc tài sản bảo đảm". Khi quá tin tưởng vào giá trị tài sản thế chấp mà bỏ qua việc giám sát dòng tiền vay vốn thực tế, ngân hàng rất dễ rơi vào tình trạng khó thu hồi nợ nếu thị trường biến động. Đặc biệt, công tác hậu kiểm tại các đơn vị này đang bị đánh giá là chưa sát sao, khi việc giám sát vốn vay không đảm bảo khách hàng sử dụng vốn đúng mục đích cam kết.

Một chi tiết đáng chú ý trong văn bản thanh tra là những tồn tại liên quan đến việc "cơ cấu nợ" tại chi nhánh Bình Phước. Dưới góc nhìn chuyên gia Tài chính Quốc Vũ, đây thường là khu vực dễ nảy sinh các hành vi nhằm trì hoãn việc ghi nhận nợ xấu. Nếu việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ không dựa trên sự phục hồi thực tế của khách hàng mà chỉ để "làm đẹp" sổ sách, đó là dấu hiệu của việc giữ nhóm nợ.

Khi các khoản nợ đáng lẽ phải chuyển nhóm nhưng lại được "làm mới" thông qua thủ tục cơ cấu thiếu chặt chẽ, rủi ro sẽ bị đẩy về tương lai. Những tồn tại về cơ cấu nợ được Thanh tra NHNN nhắc đến tại chi nhánh Bình Phước chính là tín hiệu cảnh báo về tính trung thực của chất lượng dư nợ tại đơn vị này.

Soi chiếu dữ liệu tài chính: Áp lực từ những con số thực

Số liệu từ Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của ABBank cho thấy một nỗ lực "làm sạch" bảng cân đối kế toán một cách quyết liệt, nhưng cũng đồng thời lộ rõ những áp lực về chất lượng tài sản mà các tồn tại tại chi nhánh Bình Thuận, Bình Phước đã góp phần cộng hưởng.

Tính đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay khách hàng của ABBank đạt 113.891 tỷ đồng. Điểm gây bất ngờ nhất chính là sự sụt giảm "thần tốc" của tỷ lệ nợ xấu. Cụ thể, nợ xấu (nhóm 3 đến nhóm 5) đã giảm từ mức 3.691 tỷ đồng đầu năm xuống chỉ còn 997 tỷ đồng vào cuối năm 2025. Theo đó, tỷ lệ nợ xấu đã giảm mạnh từ mức 3,74% (đầu năm) xuống mức ấn tượng 0,88% (cuối năm).

Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên gia Quốc Vũ, mức giảm này chủ yếu đến từ việc ngân hàng "mạnh tay" dùng dự phòng rủi ro để xử lý nợ. Báo cáo kết quả kinh doanh cho thấy chi phí dự phòng rủi ro tín dụng năm 2025 của ABBank đã vọt lên mức 2.024 tỷ đồng, tăng khoảng 43,4% so với năm 2024. Việc phải chấp nhận tiêu tốn hơn 2.000 tỷ đồng lợi nhuận để xóa nợ xấu trên sổ sách cho thấy hệ quả trực tiếp từ những "lỗ hổng" trong khâu thẩm định và giám sát vốn vay tại các chi nhánh như Bình Thuận và Bình Phước.

Bên cạnh đó, dù nợ xấu giảm nhưng Nợ nhóm 2 (Nợ cần chú ý) – vùng nợ tiềm ẩn rủi ro chuyển xấu – vẫn còn ở mức 869 tỷ đồng. Những tồn tại về "cơ cấu nợ" và "giám sát vốn vay lỏng lẻo" được Thanh tra Ngân hàng Nhà nước chỉ ra tại chi nhánh chính là "nguồn cơn" khiến vùng nợ tiềm ẩn này luôn thường trực nguy cơ tái bùng phát. Chuyên gia Tài chính Quốc Vũ nhấn mạnh: "Nếu ABBank không chấn chỉnh từ gốc rễ quy trình tín dụng tại địa phương, thì tỷ lệ nợ xấu 0,88% có thể chỉ là kết quả tạm thời của việc kỹ thuật hóa dự phòng, thay vì là một sự cải thiện chất lượng tài sản bền vững."

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 3]: Dòng tín dụng ABBank chảy về đâu trong hệ sinh thái doanh nghiệp?