Những văn bản này đã chỉ ra hàng loạt tồn tại, hạn chế trong hoạt động cho vay và quản trị rủi ro của Ngân hàng TMCP An Bình (ABBank, UPCoM: ABB), dấy lên những băn khoăn về tính đồng bộ trong việc chấp hành quy định pháp luật trên toàn hệ thống.

Hai cuộc thanh tra, một “mẫu số” về những tồn tại

Mặc dù có những nỗ lực trong việc triển khai kế hoạch kinh doanh và góp phần phát triển kinh tế địa phương, cả hai chi nhánh ABBank Bình Thuận và Bình Phước đều đang đối mặt với những nhóm vấn đề tương đồng trong quy trình nghiệp vụ cốt lõi.

Tại ABBank Bình Thuận, kết luận thanh tra cho thấy còn một số hạn chế, sai sót trong khâu thẩm định và ra quyết định cho vay. Những thiếu sót này không dừng lại ở giai đoạn đầu mà kéo dài sang cả việc thực hiện ý kiến phê duyệt tín dụng, quản lý tài sản bảo đảm cũng như công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay. Đặc biệt, mảng cho vay phục vụ nông nghiệp, nông thôn tại chi nhánh này cũng ghi nhận những tồn tại cần chấn chỉnh.

Tương tự, bức tranh hoạt động tại ABBank Bình Phước cũng bộc lộ những lỗ hổng trong quản trị tín dụng khi đơn vị này chưa thực hiện nghiêm túc quy định của NHNN và các quy định liên quan. Các thiếu sót cụ thể được cơ quan thanh tra định danh rõ rệt từ khâu thu thập hồ sơ vay vốn, thẩm định, xét duyệt cho đến việc giám sát dòng vốn và cơ cấu nợ. Những tồn tại này được xác định là thuộc về trách nhiệm của Ban Giám đốc chi nhánh, lãnh đạo các phòng giao dịch và các cá nhân trực tiếp thụ lý hồ sơ qua các thời kỳ.

Trách nhiệm cá nhân hay lỗ hổng vận hành?

Trao đổi với phóng viên, Chuyên gia Tài chính Quốc Vũ cho rằng nếu các thiếu sót chỉ xảy ra cục bộ tại một chi nhánh, nguyên nhân có thể quy về yếu tố con người. Tuy nhiên, khi cùng một dạng tồn tại lặp lại ở nhiều đơn vị, cần đặt vấn đề về hiệu quả vận hành của hệ thống kiểm soát nội bộ. Quy trình tín dụng thông thường được xây dựng với nhiều lớp bảo vệ, từ cán bộ thực hiện đến bộ phận thẩm định độc lập và kiểm soát rủi ro. Việc để xảy ra tình trạng hồ sơ chưa đầy đủ hay thẩm định chưa chặt chẽ mà vẫn được thông qua cho thấy các chuẩn mực thực thi có thể đã không được tuân thủ nghiêm ngặt, hoặc cơ chế giám sát nội bộ tại cơ sở chưa phát huy đúng vai trò.

Góc độ khác cũng cho thấy, sự tồn tại của những hạn chế tập trung vào hoạt động cho vay – mảng nghiệp vụ cốt lõi – làm dấy lên nghi vấn về tính kỷ luật trong thực thi quy trình. Khi các lỗ hổng xuất hiện đồng thời, rủi ro không còn là câu chuyện của riêng từng cán bộ hay từng khoản vay đơn lẻ, mà phản ánh chất lượng quản trị rủi ro chung của tổ chức.

Nguyên nhân từ áp lực thực thi và hệ thống kiểm soát?

Phân tích sâu hơn, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TPHCM) nhận định, có hai nhóm nguyên nhân chính dẫn tới tình trạng này tại ABBank Bình Thuận và Bình Phước. Thứ nhất là vấn đề thực thi nghiêm túc quy định của Ngân hàng Nhà nước và các quy chế nội bộ. Lưu ý rằng, nếu cơ chế kiểm soát không đủ chặt chẽ hoặc bị xem nhẹ trên thực tế, các thiếu sót về hồ sơ hay định giá tài sản bảo đảm sẽ dễ dàng lọt qua các tầng kiểm tra, gây tiềm ẩn rủi ro cho chất lượng tài sản của ngân hàng.

Thứ hai là áp lực từ các chỉ tiêu kế hoạch kinh doanh. Tại Bình Thuận, chi nhánh hoạt động trực tiếp dưới sự giao chỉ tiêu từ Hội sở chính. Trong bối cảnh cạnh tranh, việc chạy theo con số tăng trưởng có thể dẫn đến sự linh hoạt quá mức trong xét duyệt hồ sơ, làm mờ đi các tiêu chuẩn an toàn tín dụng. Khi mục tiêu doanh số được đặt lên hàng đầu, nếu không có cơ chế kiểm soát độc lập và đủ uy lực, các tồn tại trong quy trình vay vốn sẽ có xu hướng lan rộng.

Từ những vấn đề tại hai chi nhánh phía Nam, có thể thấy rủi ro tiềm tàng nằm ở cách hệ thống vận hành và giám sát. Khi những thiếu sót cơ bản của quy trình tín dụng bị lặp lại, đó là tín hiệu cảnh báo về nhu cầu cấp thiết phải rà soát lại toàn bộ quy trình, siết chặt kỷ cương nội bộ và nâng cao trách nhiệm tuân thủ ở mọi cấp.

Việc cơ quan thanh tra ban hành tổng cộng 16 kiến nghị xử lý đối với hai chi nhánh này là một yêu cầu chấn chỉnh nghiêm khắc. Nếu không được khắc phục kịp thời và triệt để, những lỗ hổng trong thẩm định và giám sát vốn không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của riêng ABBank mà còn có thể gây hệ lụy đến sự an toàn chung của hệ thống tài chính địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2]: Từ chi nhánh Bình Thuận đến Bình Phước: Bóc “điểm nghẽn” tín dụng tại ABBank