Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo bùng nổ khiến các trung tâm dữ liệu truyền thống ngốn điện khủng khiếp, Trung Quốc vừa gây chấn động ngành công nghệ khi chính thức đưa vào vận hành trung tâm dữ liệu dưới nước đầu tiên trên thế giới kết hợp điện gió ngoài khơi với tổng vốn đầu tư gần 6.000 tỷ đồng, đánh dấu bước đi táo bạo chưa quốc gia nào từng triển khai ở quy mô thương mại hoàn chỉnh.
Dự án được xây dựng tại Khu thương mại tự do Lăng Cảng ở Thượng Hải với cấu trúc nặng tới 1.950 tấn đặt ở độ sâu khoảng 10 mét dưới mặt biển, nơi gần 2.000 máy chủ hiệu năng cao được niêm phong trong các module chịu áp lực để vận hành liên tục phục vụ các tác vụ AI, dữ liệu lớn và huấn luyện mô hình ngôn ngữ quy mô lớn.
Điểm đột phá khiến giới công nghệ đặc biệt chú ý nằm ở cơ chế làm mát bằng nước biển hoàn toàn thụ động, khi nhiệt lượng từ máy chủ được luân chuyển thông qua hệ thống trao đổi nhiệt khép kín mà gần như không cần tiêu tốn điện cho điều hòa hay máy làm lạnh công nghiệp như các data center trên đất liền hiện nay.
Theo các đơn vị phát triển, trung tâm dữ liệu dưới biển này đạt chỉ số hiệu quả năng lượng PUE chỉ khoảng 1,15, tiệm cận mức lý tưởng 1.0 và vượt xa nhiều trung tâm dữ liệu AI hiện đại vốn thường dao động trên mức 1,5 do phải tiêu hao lượng điện khổng lồ cho hệ thống làm mát.
Không chỉ tận dụng nước biển để giảm nhiệt, dự án còn được đặt ngay giữa các cụm turbine điện gió ngoài khơi giúp sử dụng trực tiếp hơn 95% nguồn điện tái tạo tại chỗ, qua đó cắt giảm đáng kể thất thoát điện truyền tải và giảm khoảng 22,8% tổng điện năng tiêu thụ so với mô hình trung tâm dữ liệu truyền thống.
Việc “nhấn chìm” hạ tầng AI xuống đáy biển cũng mang lại lợi ích cực lớn về không gian và tài nguyên khi hệ thống giúp tiết kiệm hơn 90% diện tích đất liền đồng thời không cần dùng nước ngọt để làm mát, yếu tố đặc biệt quan trọng với các đô thị ven biển đông đúc và khan hiếm tài nguyên như Thượng Hải. (Ảnh: CCTV)
Dù vậy, phía sau ý tưởng đầy tham vọng này vẫn là hàng loạt thách thức kỹ thuật khắc nghiệt khi mọi công tác bảo trì phần cứng đều phải thực hiện dưới môi trường nước biển có độ mặn cao, áp lực lớn và nguy cơ ăn mòn liên tục, buộc các kỹ sư phải phát triển lớp vỏ chống muối biển siêu bền cùng hệ thống giám sát từ xa phức tạp để hạn chế tối đa lỗi thiết bị.
Giới chuyên gia đánh giá trung tâm dữ liệu dưới nước của Trung Quốc có thể trở thành hình mẫu mới cho ngành công nghiệp AI toàn cầu trong tương lai, đặc biệt khi nhu cầu điện toán ngày càng tăng mạnh và các tập đoàn công nghệ buộc phải tìm lời giải xanh hơn, rẻ hơn và bền vững hơn cho “cơn khát năng lượng” của kỷ nguyên AI.
