Rà soát khẩn cấp, nhận diện điểm nghẽn hạ tầng

Sở Xây dựng TP HCM vừa có công văn yêu cầu UBND các phường, xã và đặc khu khẩn trương điều tra, đánh giá thực trạng hệ thống giao thông và nguồn nước phục vụ chữa cháy. Trọng tâm là lập danh sách các khu vực, nhà ở không đảm bảo điều kiện theo quy chuẩn hiện hành để tham mưu phương án xử lý.

Các tiêu chí xác định bao gồm: không có đường giao thông hoặc nguồn nước chữa cháy; đường không đạt chuẩn cho xe chữa cháy tiếp cận (rộng dưới 3,5 m, cao tĩnh không dưới 4,5 m, không đảm bảo tải trọng); đường cụt dài trên 46 m nhưng không có chỗ quay đầu; hệ thống cấp nước chữa cháy không đạt yêu cầu.

Người dân lo lắng nhưng cũng kỳ vọng thay đổi

Ghi nhận tại một số khu dân cư hẻm sâu ở TP HCM, nhiều người dân bày tỏ sự lo ngại trước nguy cơ cháy nổ, nhất là khi xe chữa cháy khó tiếp cận.

Ông Nguyễn Văn Hùng (phường Bình Thạnh) cho biết: “Hẻm nhà tôi chỉ khoảng 2 m, xe máy tránh nhau còn khó, nói gì đến xe chữa cháy. Nếu có sự cố thì gần như không có lối thoát”.

Trong khi đó, bà Lê Thị Mai (phường Chánh Hưng) chia sẻ: “Chúng tôi rất ủng hộ việc rà soát, nhưng quan trọng là sau đó phải có giải pháp cụ thể. Nếu chỉ kiểm tra rồi để đó thì người dân vẫn sống trong lo lắng”.

Không ít hộ dân cũng thừa nhận tình trạng cơi nới, lắp “chuồng cọp” để tăng diện tích sử dụng, nhưng lại vô tình bịt kín lối thoát hiểm. “Biết là nguy hiểm, nhưng nhiều nhà diện tích nhỏ nên buộc phải làm vậy”, một người dân nói.

Chuyên gia cảnh báo rủi ro hệ thống, đề xuất giải pháp căn cơ

Theo các chuyên gia PCCC, việc rà soát lần này là cần thiết nhưng chỉ là bước đầu. Ông Hoàng Minh Quý, chuyên gia trong lĩnh vực PCCC, nhận định: “Vấn đề không chỉ nằm ở từng căn nhà riêng lẻ mà là bài toán hạ tầng tổng thể. Nếu đường không đạt chuẩn, nguồn nước không đảm bảo thì khi xảy ra cháy, lực lượng chức năng rất khó triển khai hiệu quả”.

Ông Quý cũng nhấn mạnh, cần ưu tiên đầu tư bổ sung trụ nước chữa cháy tại các khu dân cư đông đúc, đồng thời nghiên cứu các phương tiện chữa cháy cỡ nhỏ phù hợp với hẻm hẹp.

Ở góc độ quy hoạch đô thị, kiến trúc sư Lê Hoàng Nam cho rằng: “Cần siết chặt quản lý xây dựng ngay từ đầu, không để phát sinh các khu dân cư tự phát, hạ tầng yếu kém. Song song đó là cơ chế hỗ trợ cải tạo hẻm, mở rộng lối tiếp cận cho xe chữa cháy”.

Siết quản lý sau những con số đáng báo động

Đợt rà soát lần này được triển khai trong bối cảnh số vụ cháy nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh vẫn ở mức cao. Cụ thể, năm 2025, TP HCM ghi nhận 157 vụ cháy nhà ở riêng lẻ và nhà kết hợp sản xuất, kinh doanh, gây hậu quả nghiêm trọng với 15 người tử vong và thiệt hại tài sản.

Nguyên nhân chủ yếu (khoảng 80%) xuất phát từ sự cố hệ thống điện. Bên cạnh đó, việc bịt kín lối thoát hiểm bằng “chuồng cọp” khiến hậu quả khi cháy nổ trở nên nghiêm trọng hơn.

Không chỉ kiểm tra, cần hành động thực chất

Các chuyên gia cho rằng, để giảm thiểu rủi ro cháy nổ, TP HCM cần đi xa hơn việc lập danh sách, mà phải có lộ trình cải tạo hạ tầng, bổ sung nguồn nước, xử lý nghiêm các vi phạm về PCCC.

Về phía người dân, nâng cao ý thức, chủ động tháo dỡ các công trình cản trở thoát hiểm và kiểm tra hệ thống điện định kỳ cũng là yếu tố then chốt.

Đợt tổng rà soát lần này, nếu được thực hiện đồng bộ và đi kèm giải pháp cụ thể, được kỳ vọng sẽ là bước chuyển quan trọng trong việc kéo giảm nguy cơ cháy nổ tại các khu dân cư đông đúc của TP HCM.