Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố Mỹ sẽ gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn với Iran - chỉ một ngày trước khi lệnh này hết hiệu lực - trong bối cảnh vòng đàm phán hòa bình mới đang bị đình trệ. Thông báo này dường như đã xoa dịu lo ngại rằng các cuộc giao tranh, vốn đã làm rung chuyển thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu, sẽ sớm bùng phát trở lại.
Iran hiện vẫn chưa phản hồi về thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của ông Trump. Cả hai nước đều cảnh báo rằng nếu không đạt được thỏa thuận, họ sẵn sàng nối lại giao tranh, theo AP.
Pakistan dự kiến tổ chức vòng đàm phán thứ hai, nhưng Nhà Trắng đã tạm hoãn chuyến thăm Islamabad của Phó Tổng thống JD Vance sau khi Iran từ chối nỗ lực khởi động lại các cuộc thương lượng.
Pakistan nỗ lực thúc đẩy Mỹ và Iran đàm phán
Các lãnh đạo Pakistan, bao gồm Thủ tướng Shehbaz Sharif, đã tích cực vận động để Mỹ và Iran đồng ý tiến hành vòng đàm phán ngừng bắn thứ hai, theo hai quan chức giấu tên.
Ông Sharif cũng cảm ơn Tổng thống Trump vì “sự chấp thuận hào hiệp” đối với đề nghị của Pakistan, cho rằng việc gia hạn lệnh ngừng bắn sẽ tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao tiếp tục diễn ra.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, nói trên truyền hình nhà nước Iran rằng vẫn “chưa có quyết định cuối cùng” về việc có đồng ý đàm phán tiếp hay không, do “những hành động không thể chấp nhận được” của Mỹ, ám chỉ việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran.
Trong một bài đăng trên Truth Social thông báo về việc gia hạn lệnh ngừng bắn, ông Trump cho biết Mỹ sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa.
Khi ông Vance tạm hoãn chuyến trở lại Islamabad, thủ đô Pakistan, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể ông Trump là Jared Kushner dự kiến có mặt tại Washington vào chiều 21/4 để tham vấn về các bước tiếp theo, một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ về các cuộc thảo luận nội bộ của chính quyền.
Quan chức này lưu ý rằng ông Trump có thể thay đổi quyết định về việc đàm phán với Iran bất cứ lúc nào và từ chối dự đoán diễn biến tiếp theo. Quan chức này cũng cho biết ông Trump có nhiều lựa chọn ngoài việc nối lại các cuộc không kích.
Mỹ - Iran phát ngôn cứng rắn trước gia hạn ngừng bắn
Trước khi công bố gia hạn lệnh ngừng bắn, ông Trump từng cảnh báo rằng “nhiều bom đạn sẽ nổ" nếu không đạt được thỏa thuận trước hạn chót vào ngày 22/4, trong khi Trưởng đoàn đàm phán của Iran tuyên bố Tehran có “những quân bài mới trên chiến trường” chưa được tiết lộ.
Một chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đe dọa sẽ phá hủy ngành công nghiệp dầu mỏ của khu vực nếu cuộc chiến với Mỹ tái diễn. “Nếu các nước láng giềng phía nam cho phép đối phương sử dụng cơ sở của họ để tấn công Iran, họ nên nói lời tạm biệt với sản lượng dầu ở khu vực Trung Đông”, Thiếu tướng Majid Mousavi nói với một trang tin của Iran.
Kiểm soát eo biển Hormuz là chìa khóa cho đàm phán
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc cho biết hôm 21/4 rằng Tehran đã “nhận được một số tín hiệu” cho thấy Mỹ sẵn sàng dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran.
Đại sứ Amir Saeid Iravani nhấn mạnh việc chấm dứt phong tỏa vẫn là điều kiện để Iran quay lại bàn đàm phán hòa bình. “Tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tiến hành khi điều đó xảy ra”, ông nói.
Mỹ áp đặt phong tỏa nhằm gây sức ép buộc Tehran chấm dứt kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển quan trọng mà thông thường 20% lượng khí đốt tự nhiên và dầu thô của thế giới đi qua.
Việc Iran siết chặt kiểm soát eo biển đã đẩy giá dầu tăng vọt. Dầu Brent, tiêu chuẩn quốc tế, giao dịch gần 95 USD/thùng vào ngày 21/4, tăng hơn 30% so với ngày 28/2, thời điểm Israel và Mỹ tấn công Iran khởi đầu cuộc chiến.
Trước khi cuộc chiến nổ ra, eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa cho vận tải quốc tế.
Cuối tuần qua, Iran cho biết đã nhận được các đề xuất mới từ Washington, nhưng cũng cho rằng vẫn còn khoảng cách lớn giữa hai bên.
Lực lượng Mỹ lên tàu chở dầu bị trừng phạt
Ngày 21/4, Mỹ cho biết lực lượng nước này đã lên tàu chở dầu từng bị trừng phạt vì "buôn lậu dầu thô Iran". Lầu Năm Góc thông báo trên mạng xã hội rằng lực lượng Mỹ đã lên tàu M/T Tifani “mà không gặp sự cố nào”.
Quân đội Mỹ không cho biết vị trí tàu bị kiểm tra, nhưng dữ liệu theo dõi cho thấy Tifani đang ở Ấn Độ Dương, giữa Sri Lanka và Indonesia, vào ngày 21/4. Lầu Năm Góc nhấn mạnh rằng “vùng biển quốc tế không phải là nơi trú ẩn cho các tàu bị trừng phạt”.
Pakistan lạc quan về triển vọng đàm phán
Các quan chức Pakistan bày tỏ tin tưởng rằng Iran sẽ cử phái đoàn nối lại đàm phán. Vòng đầu tiên diễn ra ngày 11 và 12/4 đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận. Đây là cuộc thương lượng cấp cao nhất giữa Mỹ và Iran kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Pakistan cho biết Ngoại trưởng Ishaq Dar ngày 21/4 đã gặp riêng các nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc tại Islamabad. Được biết, Trung Quốc là đối tác thương mại quan trọng của Iran.
An ninh đã được thắt chặt trên toàn Islamabad, nơi chính quyền triển khai hàng nghìn nhân viên và tăng cường tuần tra trên các tuyến đường dẫn đến sân bay.
"Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cho rằng việc gia hạn lệnh ngừng bắn là bước quan trọng hướng tới giảm leo thang và sẽ tạo không gian then chốt cho ngoại giao và xây dựng lòng tin giữa Mỹ và Iran”, theo người phát ngôn Stephane Dujarric.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Pakistan đề xuất vòng đàm phán mới giữa Mỹ và Iran
