Sáng 22/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Các đại biểu đồng tình với dự thảo Nghị quyết, khẳng định đây là quyết sách mang tính lịch sử, không chỉ với riêng địa phương Đồng Nai mà còn cả vùng động lực phía Nam.

Phải có cơ chế liên kết vùng

Góp ý về cơ chế để địa phương phát triển sau khi thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) nhấn mạnh trước hết phải có cơ chế liên kết vùng mang tính bắt buộc và thực chất.

"Đồng Nai không thể phát triển theo kiểu mỗi địa phương một chiến lược riêng lẻ, mà cần có thiết chế điều phối vùng Đông Nam Bộ đủ thẩm quyền. Theo đó, Đồng Nai giữ vai trò trung tâm logistics – công nghiệp, TP HCM là trung tâm tài chính – công nghệ, còn các địa phương khác tham gia chuỗi giá trị theo lợi thế riêng. Nếu không làm được điều này, chúng ta sẽ tiếp tục phân mảnh nguồn lực", đại biểu Sửu nêu quan điểm.

Cùng lưu ý vấn đề kết nối liên vùng, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) cho rằng, Đồng Nai cần triển khai nhanh các dự án kết nối, bao gồm kết nối nội vùng, liên vùng và kết nối đa phương thức: đường bộ cao tốc, các tuyến vành đai, đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.

Đặc biệt, đại biểu lưu ý cần quan tâm tuyến đường sắt đô thị Long Thành – Thủ Thiêm để phát huy hiệu quả của Cảng hàng không quốc tế Long Thành; đồng thời phát triển đường thủy, đường hàng không, trong đó có sân bay Biên Hòa.

Bên cạnh đó, Đồng Nai nên chú trọng tuyến đường sắt kết nối với cụm cảng Thị Vải – Cái Mép nhằm thúc đẩy phát triển logistics gắn với các khu công nghiệp của Đồng Nai.

Mặt khác, đại biểu chỉ ra khi hình thành đô thị, thành phố Đồng Nai sẽ đối mặt với thách thức lớn về mật độ dân cư, do đó, đề nghị đẩy nhanh phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị, nhất là hệ thống cấp thoát nước, xử lý rác thải; hạ tầng công nghệ số phục vụ chính quyền số, chính quyền điện tử; cũng như hạ tầng xã hội như trường học, y tế, nhà ở, nhà lưu trú cho công nhân.

Trong phát triển khu công nghiệp, đại biểu cho rằng cần kiên định mục tiêu xây dựng các khu công nghiệp thông minh, xanh, tuần hoàn; ưu tiên tiêu chí thân thiện môi trường, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, giảm thiểu chất thải. Đây cũng là xu hướng được các nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm.

Ngoài ra cần định hướng phát triển đô thị sân bay và đô thị ven sông Đồng Nai theo mô hình đa chức năng, sinh tháinhưng lưu ý bảo đảm an ninh nguồn nước sông Đồng Nai.

Quy hoạch phải đi trước một bước

Còn theo đại biểu Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị), cần xác định quy hoạch phải đi trước một bước; xây dựng quy hoạch mang tính đặc thù, tránh phân mảnh không gian đô thị do áp lực các dự án bất động sản.

Song song đó, quy hoạch phải tích hợp, gắn kết chặt chẽ liên vùng (Long Thành, Vành đai 3, 4, kết nối Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long), bảo đảm đồng bộ hạ tầng giao thông, logistics, khu kinh tế.

Đặc biệt, nữ đại biểu lưu ý cần ưu tiên ngân sách cho các tuyến trục chính và vành đai kết nối khu công nghiệp với sân bay Long Thành và cảng Cái Mép – Thị Vải nhằm giảm chi phí logistics – hiện là điểm nghẽn. Đồng thời, bổ sung lộ trình, thời hạn cụ thể cho từng nội dung quy hoạch để đẩy nhanh tiến độ.

Về phát triển đô thị, Đại biểu đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo xây dựng lộ trình cam kết khắc phục các tiêu chí đô thị còn thấp hoặc còn "nợ", nhất là tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt và diện tích cây xanh công cộng.

"Không thể chấp nhận một thành phố trực thuộc Trung ương có hạ tầng kinh tế hiện đại nhưng môi trường và an sinh xã hội chưa bảo đảm", đại biểu Tâm nhấn mạnh.

Theo đó, đại biểu Tâm cho rằng nên có cơ chế đặc thù chuyển đổi các khu công nghiệp cũ như Biên Hòa 1 thành trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị nén hiện đại, góp phần giảm ô nhiễm sông Đồng Nai – nguồn nước của hàng chục triệu người.

Về xử lý tài sản công và kiện toàn bộ máy, đại biểu Tâm chỉ ra sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, lượng trụ sở và tài sản công dôi dư, đặc biệt tại các khu "đất vàng" như Biên Hòa, là rất lớn.

Từ đó, theo bà Tâm, Chính phủ cân nhắc chỉ đạo rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm, công khai, minh bạch, có thời hạn cụ thể, tránh lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích. Việc xử lý phải tuân thủ nguyên tắc "6 rõ": rõ chủ trương, nhu cầu, thẩm quyền, trình tự, thời gian và trách nhiệm theo quy định về quản lý tài sản công.

Một vấn đề khác đại biểu nêu là vấn đề nhà ở công vụ và nhà ở xã hội. Đại biểu đoàn Quảng Trị cho rằng với quy mô lao động rất lớn, nếu không giải quyết căn cơ bài toán nhà ở xã hội, Đồng Nai sẽ đối mặt với nguy cơ mất ổn định an ninh, trật tự.

Vì vậy, cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển nhà ở cho công nhân, người lao động theo lộ trình cụ thể.