Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, thời gian gần đây, hoạt động đầu tư công tại địa bàn các xã thuộc TP Đồng Nai ghi nhận một hiện tượng đáng chú ý. Nhiều gói thầu xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn có quy mô lên tới hàng tỷ đồng, mặc dù được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, nhưng tỷ lệ tiết kiệm ngân sách sau khi hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu lại ở mức rất hạn chế. Đáng chú ý, các gói thầu này đều ghi nhận một điểm chung: chỉ có một nhà thầu duy nhất tham dự và dễ dàng trúng thầu sát giá dự toán.
Nổi bật là Công ty TNHH Một thành viên Tư vấn Xây dựng Cảnh Phát (Công ty Cảnh Phát; MST: 3603074381). Doanh nghiệp này thường tham gia dự thầu với tư cách độc lập hoặc thành viên đứng đầu liên danh.
Kịch bản "một mình một ngựa" và tính hiệu quả kinh tế
Tại Gói thầu số 01: Xây dựng + ATGT thuộc dự án Nâng cấp đường Võ Dõng - Cầu Cường giai đoạn 1 (Đoạn đường Võ Dõng - Lạc Sơn đến đường Song Hành phía Đông) do Văn phòng HĐND và UBND xã Gia Kiệm, TP Đồng Nai làm chủ đầu tư.
Kết quả lựa chọn nhà thầu được phê duyệt theo Quyết định số 168/QĐ-VP ngày 28/07/2026 do ông Lê Phương Nam, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Gia Kiệm ký duyệt. Dữ liệu từ Biên bản mở thầu ghi nhận gói thầu có giá dự toán được duyệt là 10.905.914.146 đồng. Tuy nhiên, bước vào vòng mở thầu, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chỉ ghi nhận duy nhất 1 nhà thầu nộp hồ sơ tham gia là Liên danh Cảnh Phát - Phi Nhân Phát (Công ty TNHH MTV Tư vấn Xây dựng Cảnh Phát và Công ty TNHH MTV Phi Nhân Phát).
Do không có bất kỳ đối thủ cạnh tranh nào, liên danh này đã trúng thầu với giá 10.805.734.458 đồng. Thông qua quá trình đánh giá và thương thảo, gói thầu này chỉ giảm giá được vỏn vẹn 100.179.688 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức cực kỳ hạn chế là 0,92%.
Hiện tượng tương tự tiếp tục diễn ra tại Gói thầu số 01: Thi công xây dựng thuộc công trình Đường nhánh rẽ Suối Cạn 1 do Phòng Kinh tế xã Thống Nhất, TP Đồng Nai làm chủ đầu tư. Kết quả lựa chọn nhà thầu được phê duyệt theo Quyết định số 419/QĐ-PKT ngày 30/07/2026 do ông Lê Thế Việt, Trưởng phòng Kinh tế xã Thống Nhất ký duyệt.
Ghi nhận từ Biên bản mở thầu, giá gói thầu được duyệt là 6.274.811.111 đồng. Công trình giao thông nông thôn này tiếp tục rơi vào kịch bản quen thuộc khi đến thời điểm đóng thầu chỉ có đúng 1 nhà thầu nộp hồ sơ tham dự là Công ty Cảnh Phát. Doanh nghiệp này được phê duyệt trúng thầu độc lập với giá 6.241.015.740 đồng.
Đáng nói, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách tại gói thầu này thậm chí còn thấp hơn gói thầu tại xã Gia Kiệm, chỉ đạt mức 0,54%, giúp ngân sách nhà nước tiết kiệm được vỏn vẹn 33.795.371 đồng trên một gói thầu có quy mô hơn 6,2 tỷ đồng.
Góc nhìn chuyên gia pháp lý về rào cản cạnh tranh
Dưới góc nhìn pháp lý và thực tiễn hoạt động đấu thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định, mục đích tối thượng của hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng là tạo ra một sân chơi cạnh tranh bình đẳng, minh bạch cho tất cả các nhà thầu có đủ năng lực. Sự tham gia của nhiều nhà thầu độc lập sẽ giúp chủ đầu tư có cơ sở so sánh, đánh giá để lựa chọn được phương án kỹ thuật tối ưu và giá trúng thầu mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.
"Tuy nhiên, việc cả hai gói thầu xây dựng giao thông nông thôn có quy mô hàng tỷ đồng tại địa bàn xã Gia Kiệm và xã Thống Nhất, TP Đồng Nai đều chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia và trúng thầu sát nút giá dự toán là một điểm nghẽn đáng lưu tâm. Với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách chỉ đạt 0,92% và 0,54%, tính hiệu quả kinh tế của dòng vốn đầu tư công đang bị đặt một dấu hỏi lớn", Luật sư Nguyễn Thị Hương phân tích.
Cũng theo chuyên gia này, hiện tượng "một mình một ngựa" trên mạng đấu thầu quốc gia thường ít khi là ngẫu nhiên. Điều này có thể xuất phát từ việc hồ sơ mời thầu (E-HSMT) tồn tại các tiêu chí kỹ thuật hoặc năng lực kinh nghiệm mang tính cục bộ, định hướng, vô hình trung tạo ra rào cản kỹ thuật làm hạn chế sự tiếp cận của các nhà thầu độc lập khác, từ đó làm suy giảm tính cạnh tranh của cuộc thầu.
Trước hiện tượng chuỗi thầu rộng rãi qua mạng nhưng mức độ cạnh tranh thực tế thấp và hiệu quả tiết kiệm ngân sách chạm đáy, dư luận hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi về vai trò, trách nhiệm giải trình của các chủ đầu tư và bên mời thầu.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 2]: Nghi vấn rào cản hạn chế nhà thầu tại các gói thầu giao thông ở TP Đồng Nai?
ĐẤU THẦU RỘNG RÃI VÀ YÊU CẦU BẢO ĐẢM TÍNH CẠNH TRANH LÀNH MẠNH
Theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, đấu thầu rộng rãi là hình thức lựa chọn nhà thầu không hạn chế số lượng nhà thầu tham dự, là hình thức bắt buộc áp dụng cho tất cả các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật, trừ các trường hợp đặc biệt được phép áp dụng hình thức khác.
Mục tiêu cốt lõi của đấu thầu rộng rãi là nhằm bảo đảm 4 trụ cột: Cạnh tranh - Công bằng - Minh bạch - Hiệu quả kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đấu thầu, bao gồm việc đưa các điều kiện hạn chế nhà thầu vào trong hồ sơ mời thầu (E-HSMT).
Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu quy định rõ: "Hồ sơ mời thầu không được nêu bất kỳ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng."
Bên cạnh đó, các Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác đấu thầu cũng nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết khắc phục triệt để tình trạng xây dựng tiêu chí trong hồ sơ mời thầu không phù hợp với quy mô, tính chất gói thầu, hoặc tiêu chí mang tính định hướng dẫn đến hạn chế hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu cụ thể. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật nếu để xảy ra các vi phạm hoặc lãng phí nguồn lực đầu tư công tại các gói thầu do mình quản lý.
![Xây dựng Bắc Ninh và 2 gói thầu trúng sát giá tại TP HCM [Kỳ 1]](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/nnBFAOv2Y-OD9td8FhIf_MUs9gmoRsEo8ez_9Qi3ICd6c3uiiN7Zr6_wG5_eIR4o/bia-1.jpg.avif)
