Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, trong cơ cấu trang thiết bị dạy học tối thiểu phục vụ chương trình giáo dục phổ thông cấp THPT, nhóm sản phẩm bản đồ và lược đồ môn Lịch sử, Địa lý giữ một vai trò đặc thù. Đây không chỉ là công cụ trực quan hỗ trợ giảng dạy mà còn là phương tiện truyền tải thông tin địa giới, giáo dục ý thức chủ quyền biên giới quốc gia. Tuy nhiên, tại Gói thầu số 2 (Mã TBMT: IB2500482526) do Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long mời thầu, việc đưa các sản phẩm này vào danh mục mua sắm đang xuất hiện nhiều dấu hiệu cần làm rõ.

Khoảng trống trong quy trình thẩm định bản đồ

Căn cứ quy định tại Thông tư 39/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, danh mục thiết bị quy định rất rõ ràng và tách biệt phần Tranh/ảnh dạy học thông thường và phần Bản đồ/lược đồ thành các hạng mục độc lập với tiêu chuẩn kỹ thuật riêng. Thế nhưng, E-HSMT lại gộp chung toàn bộ bản đồ hành chính Việt Nam và lược đồ thế giới vào trong một dòng sản phẩm mang tên "USB tổng hợp tranh điện tử và video".

Việc gộp chung này đã bị nhiều nhà thầu phản ứng, bởi bản chất bản đồ hành chính không phải là tranh ảnh số hóa đơn thuần. Việc đưa bản đồ vào USB dưới dạng file ảnh thô đặt ra câu hỏi lớn về quy trình tuân thủ Luật Đo đạc và Bản đồ số 27/2018/QH14. Theo quy định, bản đồ hành chính khi xuất bản bắt buộc phải được cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường thẩm định chất lượng kỹ thuật, địa giới hành chính. Việc biến bản đồ thành các tệp tin lưu trữ trong USB nghe nhìn tiềm ẩn nguy cơ bỏ qua khâu kiểm soát pháp lý thiết yếu này, dẫn đến rủi ro sai lệch thông tin địa giới hành chính khi đưa vào học đường.

Cập nhật địa giới hành chính và rào cản độc quyền

Bên cạnh băn khoăn về quy trình thẩm định, sự cập nhật về thông tin địa giới cũng là một vấn đề nóng tại gói thầu này. Ban đầu, E-HSMT quy định bản đồ chỉ cần thể hiện thông tin các tỉnh/thành phố tính đến năm 2021. Tiêu chí này ngay lập tức vấp phải kiến nghị của nhà thầu, bởi từ ngày 12/06/2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính, quy định mô hình 34 tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương.

Trước kiến nghị hợp lý này, Phó Giám đốc Ban QLDA dân dụng Vĩnh Long Phan Văn Dũ đã ký các văn bản trả lời làm rõ E-HSMT (trong đó có Công văn số 1270/BQL-QLDA2 ngày 25/11/2025 tại Mã làm rõ số CID2500022433 và Công văn số 1278/BQL-QLDA2 ngày 26/11/2025 tại Mã làm rõ số CID2500022552), hướng dẫn tiêu chí: "Đề nghị nhà thầu căn cứ vào thực tế hiện hành sau sáp nhập (34 tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương) để chào thầu cho phù hợp".

Tuy nhiên, dù đã bổ sung hướng dẫn về cập nhật địa giới hành chính sau sáp nhập, Chủ đầu tư vẫn kiên quyết giữ nguyên các tiêu chuẩn kỹ thuật đóng khung cùng yêu cầu về Quyết định xuất bản gộp chung cho dòng sản phẩm USB. Điều này vô hình trung tạo ra rào cản kỹ thuật, làm khó các nhà thầu sở hữu giải pháp bản đồ hành chính chính quy, vốn đã tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đo đạc và Bản đồ năm 2018 và cập nhật mô hình hành chính mới, nhưng không nằm trong nhóm giải pháp tích hợp sẵn theo định dạng của đơn vị liên kết xuất bản (EAV).

Bài toán trách nhiệm giải trình của Chủ đầu tư

Tổng hợp chuỗi dấu hiệu từ kỳ 1 đến kỳ 3, có thể thấy một hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật tiềm ẩn dấu hiệu thiếu khách quan tại gói thầu 158,5 tỷ đồng này. Từ các vật tư thông thường bị gắn tiêu chí nhãn hiệu riêng biệt, phần mềm ứng dụng bị áp chuẩn xuất bản phẩm, đến việc bản đồ hành chính bị gộp chung vào USB tranh ảnh. Hệ quả của hàng loạt rào cản kỹ thuật này là sự sàng lọc hàng loạt đối thủ cạnh tranh, dẫn đến việc Giám đốc Lê Thanh Sơn ký Quyết định số 399/QĐ-BQL phê duyệt Công ty Sao Việt trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm khiêm tốn 8,90%.

Sự xuất hiện dày đặc của một hệ sinh thái thương hiệu duy nhất trong E-HSMT đòi hỏi cơ quan thanh tra, kiểm tra chuyên ngành cần vào cuộc làm rõ năng lực, tính khách quan của đơn vị Tư vấn lập, Tư vấn thẩm định hồ sơ. Đồng thời, theo quy định của pháp luật đấu thầu và các chỉ đạo của Chính phủ về đầu tư công, Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long cần thực hiện trách nhiệm giải trình minh bạch về việc phê duyệt các tiêu chí này, bảo đảm không để xảy ra thất thoát, lãng phí và bảo vệ tính cạnh tranh sòng phẳng của môi trường đấu thầu.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.