Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, tính minh bạch và sự độc lập khách quan giữa các chủ thể tham gia đấu thầu là nguyên tắc tối thượng để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trong chi tiêu đầu tư công.
Pháp luật đấu thầu hiện hành nghiêm cấm mọi hành vi cài cắm tiêu chí hoặc duy trì các mối quan hệ thiếu độc lập giữa bên mời thầu, đơn vị tư vấn và nhà thầu. Tuy nhiên, hoạt động lựa chọn nhà thầu tại các dự án xây dựng trường học trên địa bàn phường Xuân Hương Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng thời gian có thể thấy một số vấn đề cần được xem xét, đối chiếu thêm, đòi hỏi sự rà soát kỹ lưỡng từ cơ quan quản lý nhà nước.
Mối quan hệ lịch sử đấu thầu
Dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận mối quan hệ của ba doanh nghiệp: Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng, Công ty Cổ phần Thi Trần và Công ty TNHH Nhà Phát Lâm Đồng tại các gói thầu trường học do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đà Lạt làm chủ đầu tư.
Cụ thể, tại Gói thầu số 05: Thi công xây dựng công trình và lắp đặt thiết bị thuộc dự án Xây dựng trường tiểu học Mê Linh (phường Xuân Hương, Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng), Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng là đơn vị tư vấn lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT.
Kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu có giá 26,715 tỷ đồng nêu trên ghi nhận đơn vị trúng thầu là Liên danh Mê Linh với giá 26,577 tỷ đồng (đạt tỷ lệ tiết kiệm khoảng 0,51%). Liên danh này gồm hai thành viên: Công ty TNHH Nhà Phát Lâm Đồng (đứng đầu liên danh) và Công ty Cổ phần Thi Trần. Do gói thầu chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ tham dự, Tổ chuyên gia đã thực hiện đánh giá E-HSDT và phê duyệt kết quả theo quy định.
Đáng chú ý, dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy Công ty TNHH Nhà Phát Lâm Đồng từng tham gia 8 gói thầu do Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng làm bên mời thầu/đơn vị tư vấn đánh giá. Trong đó, Nhà Phát Lâm Đồng được đánh giá đáp ứng yêu cầu và trúng 7 gói thầu với tổng giá trị hơn 110 tỷ đồng.
Việc đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ từng ghi nhận tỷ lệ trúng thầu cao của một doanh nghiệp trong quá khứ, nay tiếp tục đánh giá đạt cho liên danh có sự tham gia của doanh nghiệp này tại gói thầu hơn 26,7 tỷ đồng đang thu hút sự chú ý từ dư luận. Một số ý kiến cho rằng các cơ quan chức năng cần rà soát để bảo đảm tính khách quan, minh bạch và tuân thủ đúng các quy định của Luật Đấu thầu.
Góc nhìn pháp lý và bài toán trách nhiệm giải trình
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, việc một doanh nghiệp tư vấn có lịch sử đánh giá hồ sơ trúng thầu liên tục cho một nhà thầu trong quá khứ, sau đó tiếp tục đánh giá đạt cho liên danh của chính nhà thầu này là vấn đề cần được xem xét thận trọng dưới góc độ tối ưu hóa hiệu quả đầu tư công.
Luật sư phân tích: "Căn cứ quy định pháp luật hiện hành tại Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, nhà thầu tham dự thầu gói thầu xây lắp phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với nhà thầu tư vấn lập thiết kế, lập dự toán cho gói thầu đó. Đồng thời, khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 cũng nghiêm cấm các hành vi không bảo đảm công bằng, minh bạch, đặc biệt là việc nhà thầu tham dự thầu xây lắp tại gói thầu do chính mình cung cấp dịch vụ tư vấn thiết kế bản vẽ thi công hoặc lập dự toán."
Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, chấn chỉnh các hành vi dung túng, dàn xếp và khắc phục triệt để tình trạng xây dựng tiêu chí trong hồ sơ mời thầu mang tính định hướng dẫn đến hạn chế hoặc tạo lợi thế cho một số nhà thầu cụ thể. Việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhưng thực tế chỉ thu hút duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu cần được cơ quan quản lý rà soát tận gốc, đặc biệt là rà soát xem hồ sơ mời thầu có tồn tại các điều khoản mang tính chất hạn chế nhà thầu, vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 và khoản 2 Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP hay không.
Với tư cách là người đứng đầu cơ quan làm chủ đầu tư, trực tiếp ký ban hành các quyết định phê duyệt bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phê duyệt hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và kết quả lựa chọn nhà thầu (KQLCNT) cho cả hai gói thầu xây dựng trường học lớn nói trên, ông Mai Cao Kỳ - Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đà Lạt cần thực hiện nghiêm túc trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý nhà nước và dư luận.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU VÀ NGHĨA VỤ TIẾT KIỆM NGÂN SÁCH TRONG ĐẦU TƯ CÔNG
Nguyên tắc "trách nhiệm giải trình" của người đứng đầu chủ đầu tư là quy định pháp lý bắt buộc được ghi nhận tại khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15). Theo đó, đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Người đứng đầu chủ đầu tư không chỉ chịu trách nhiệm ở khâu phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu mà còn phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về việc bảo đảm các mục tiêu này trong suốt quá trình lựa chọn nhà thầu.
Tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tổ chức rà soát toàn diện công tác quản lý đầu tư, xây dựng, mua sắm từ khâu khảo sát, lập thiết kế, dự toán đến khâu đấu thầu nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, hiệu quả sử dụng vốn, chống thất thoát, lãng phí. Người đứng đầu các địa phương, ban quản lý dự án phải chịu trách nhiệm cá nhân, khắc phục triệt để tình trạng dung túng cho các hành vi cài cắm tiêu chí kỹ thuật mang tính định hướng hoặc phê duyệt thầu kém hiệu quả, lãng phí ngân sách. Khi xuất hiện các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách siêu thấp hoặc có dư luận phản ánh về mối quan hệ thân hữu khép kín, người đứng đầu chủ đầu tư có nghĩa vụ phải kiểm tra, giải trình và làm rõ trước cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan thanh tra, kiểm tra.
Bên cạnh đó, Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026 của Bộ Tài chính và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP cũng quy định chặt chẽ về nghĩa vụ tối ưu hóa chi tiêu công. Bộ Tài chính yêu cầu chủ đầu tư triển khai đồng bộ các giải pháp rà soát kỹ lưỡng công tác lập dự án, lập thiết kế và dự toán để cắt giảm các chi phí chưa cần thiết, nâng cao chất lượng công tác lập giá gói thầu, đồng thời thực hiện nghiêm yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% đối với gói thầu xây lắp quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.
Đặc biệt, để bảo đảm tính minh bạch, Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định rất nghiêm ngặt về tính độc lập cạnh tranh trong đấu thầu. Nhà thầu tham dự thầu gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, phi tư vấn phải hoàn toàn độc lập về pháp lý và tài chính với các nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn cho gói thầu đó (bao gồm tư vấn lập, thẩm tra thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, dự toán, lập và thẩm định hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, tư vấn giám sát thực hiện hợp đồng...) nhằm tránh tình trạng xung đột lợi ích chéo hoặc "vừa đá bóng vừa thổi còi". Mọi hành vi thiếu chủ động đàm phán thương thảo giảm giá thầu, khuyến khích nhà thầu giảm giá hoặc để hình thành các hệ sinh thái thầu khép kín, thiếu minh bạch đều vi phạm nghiêm trọng tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg và Công văn số 5557/BTC-QLĐT. Việc siết chặt kỷ cương, đề cao trách nhiệm giải trình cá nhân của người đứng đầu chủ đầu tư là giải pháp cốt lõi để nâng cao hiệu suất đầu tư công hiện nay.
![Công ty Lê Quốc Vinh trúng 2 gói thầu chiếu sáng tại Tây Ninh, tiết kiệm 1% [Kỳ 1]](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/9e704500ebf663e383f6d77c16121ffcc47610beee7412cb273453812cdb7649dbee3a1913cc72839aee349779717910/bia.jpg.avif)
