Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, xuyên suốt bức tranh hoạt động lựa chọn nhà thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước (TP Đồng Nai) trong năm 2026 bộc lộ nhiều điểm đáng lưu tâm. Hàng loạt dự án giao thông được triển khai với nguồn vốn đầu tư công, nhưng tính hiệu quả kinh tế và sự cạnh tranh công bằng lại đang là vấn đề được dư luận đặt nhiều dấu hỏi.

Bức tranh khép kín và điệp khúc thiếu vắng cạnh tranh

Nhìn lại toàn cảnh, có thể thấy hệ sinh thái đấu thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước vận hành theo một "kịch bản" có tính lặp lại cao. Ở khâu chuẩn bị đầu tư và đánh giá hồ sơ, các gói thầu tư vấn liên tục được áp dụng chỉ định thầu cho một nhóm doanh nghiệp quen thuộc. Điển hình, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Tấn Phước trúng tuyệt đối 8/8 gói thầu tham dự, hay Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Xây dựng TTCONS trúng trọn vẹn 6/6 gói.

Sự khép kín ở khâu tư vấn dường như đã dẫn đến những hiện tượng đáng chú ý ở khâu thi công xây lắp. Mặc dù tổ chức đấu thầu rộng rãi công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nhưng các gói thầu xây lắp hàng tỷ đồng tại khu vực Tân Đồng, Tân Thiện, Tân Bình lại thường xuyên rơi vào trạng thái "một mình một ngựa". Các nhà thầu như Thọ Xuân, Tuấn Tú, Quang Phú nộp hồ sơ và dễ dàng được phê duyệt trúng thầu sát giá dự toán. Hệ quả của việc vắng bóng đối thủ cạnh tranh là tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước tại chủ đầu tư này trung bình chỉ đạt mức rất thấp, khoảng 2,49%.

Trách nhiệm giải trình của người đứng đầu

Hành lang pháp lý hiện hành, đặc biệt là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi bổ sung và Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã phân định rất rõ trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu. Mục tiêu tối thượng của luật là bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.

Phân tích dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương nhận định: Pháp luật quy định rõ ràng về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, người có thẩm quyền và chủ đầu tư. Khi sử dụng vốn ngân sách để đầu tư, nếu xuất hiện tình trạng một loạt gói thầu đều chỉ có một nhà thầu tham gia, tỷ lệ tiết kiệm nhỏ giọt, các gói tư vấn thì chỉ định thầu cho nhóm doanh nghiệp quen mặt, người đứng đầu cơ quan không thể đứng ngoài cuộc. Họ phải có trách nhiệm giải trình trước cơ quan quản lý cấp trên và dư luận về tính minh bạch, khách quan trong việc phê duyệt dự toán, phê duyệt hồ sơ mời thầu và phê duyệt kết quả.

Tiếng nói cảnh báo và đề xuất giám sát toàn diện

Nhằm chấn chỉnh môi trường đầu tư công, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026, cùng với đó là Công văn 5557/BTC-QLĐT của Bộ Tài chính. Các văn bản này phát đi thông điệp cứng rắn về việc kiên quyết xử lý các hành vi cản trở cạnh tranh, lạm dụng chỉ định thầu và yêu cầu các địa phương phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát.

Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh: Bức tranh lựa chọn nhà thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước mang nhiều dấu hiệu của một môi trường hạn chế cạnh tranh. Việc để cho các nhà thầu quen mặt luân phiên trúng thầu sát giá làm giảm hiệu quả sử dụng vốn nhà nước. Đã đến lúc các cơ quan thanh tra, kiểm toán của TP Đồng Nai cần thiết lập các đoàn kiểm tra chuyên đề, rút toàn bộ hồ sơ gốc của các dự án tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước để đối chiếu, rà soát lại năng lực thực sự của các nhà thầu, tính hợp lý của các tiêu chí trong hồ sơ mời thầu và đảm bảo kỷ cương pháp luật.

Việc minh bạch hóa công tác đấu thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước (TP Đồng Nai) không chỉ là câu chuyện tuân thủ pháp luật, mà còn là thước đo niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào năng lực quản lý, điều hành của bộ máy chính quyền cơ sở.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.