Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, bên cạnh các gói thầu xây lắp giao thông có quy mô lớn, phân khúc dịch vụ tư vấn (bao gồm tư vấn lập hồ sơ, thẩm định và giám sát) tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước (TP Đồng Nai) đang cho thấy một xu hướng đáng lưu tâm. Hàng loạt gói thầu tư vấn liên tục được giao cho một nhóm nhỏ nhà thầu thông qua hình thức chỉ định thầu hoặc chỉ định thầu rút gọn.

Sự lặp lại của Tấn Phước, TTCONS và bài toán cạnh tranh tại TP Đồng Nai

Hoạt động lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn phục vụ cho các dự án đầu tư công của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước trong năm 2026 ghi nhận tần suất xuất hiện vượt trội của một vài doanh nghiệp. Theo dữ liệu lịch sử đấu thầu được công bố công khai, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Tấn Phước đã tham gia tổng cộng 8 gói thầu do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước làm chủ đầu tư và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100%.

Một gương mặt quen thuộc khác trong hệ sinh thái này là Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Xây dựng TTCONS. Đơn vị này tham gia 6 gói thầu tại cơ quan này và cũng trúng trọn vẹn 6 gói. Ngoài ra, Công ty Cổ phần Tư vấn Tổng hợp Phúc An cũng là một mắt xích quan trọng khi tham gia và trúng tuyệt đối 3/3 gói thầu tư vấn thẩm định hồ sơ mời thầu và thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.

Mặc dù việc áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu tư vấn có giá trị dưới 500 triệu đồng là phù hợp với quy định pháp luật, nhưng việc phân khúc này trở thành sân chơi của một nhóm doanh nghiệp luân phiên đảm nhận các vai trò lập, thẩm định và giám sát khiến dư luận không khỏi băn khoăn. Hiện tượng này làm dấy lên câu hỏi về việc liệu các nhà thầu tư vấn khác có cơ hội tiếp cận, bảo đảm tính cạnh tranh bình đẳng tại địa bàn hay không.

Hệ sinh thái tư vấn khép kín: Tiền đề của kịch bản một mình một ngựa và tỷ lệ tiết kiệm thấp?

Dưới góc độ pháp lý và quản lý nhà nước, Luật sư Võ Quang Vinh phân tích: Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định rất chặt chẽ để tránh lạm dụng chỉ định thầu. Dù gói thầu dưới hạn mức được phép chỉ định thầu, nhưng nếu chủ đầu tư liên tục giao việc cho một vài đơn vị quen thuộc từ năm này qua năm khác, cơ quan thanh tra cần rà soát xem năng lực thực tế của các nhà thầu này có đáp ứng được khối lượng công việc dồn dập hay không, cũng như có hiện tượng chia nhỏ gói thầu để né đấu thầu rộng rãi hay không.

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ đưa ra nhận định mang tính liên kết: Dịch vụ tư vấn là khâu then chốt định hình chất lượng của cả dự án. Đơn vị lập hồ sơ mời thầu và đơn vị thẩm định phải hoàn toàn độc lập, khách quan. Nếu các đơn vị tư vấn này nằm trong một mối quan hệ khép kín tại nhiều dự án của cùng một chủ đầu tư, tính phản biện khách quan sẽ bị suy giảm.

Đây có thể là nguyên nhân sâu xa dẫn tới việc hồ sơ mời thầu xây lắp được thiết kế thiếu tính mở, từ đó tạo ra kịch bản một mình một ngựa khi chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ, kéo theo hệ lụy là tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở khâu xây lắp chỉ đạt mức rất thấp. Việc này cần được đối chiếu nghiêm túc với Chỉ thị 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu, bảo đảm tối ưu hóa từng đồng vốn đầu tư công.

Rõ ràng, để dòng vốn nhà nước được sử dụng hiệu quả nhất, khâu lựa chọn nhà thầu tư vấn cần phải được mở rộng và minh bạch hóa. Việc một vài doanh nghiệp sở hữu tỷ lệ trúng thầu 100% tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị Phường Bình Phước đòi hỏi các cơ quan quản lý cần sớm thực hiện biện pháp hậu kiểm, trả lại môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.