Sự trùng hợp lạ lùng tại vòng đánh giá năng lực
Vừa qua, ông Hoàng Công Tụy – Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Tân Hội, tỉnh Tây Ninh đã ký Quyết định số 622/QĐ-VP phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu số 03: Thi công xây dựng thuộc công trình Đường THI.17 (Đoạn 2). Diễn biến của cuộc thầu này đang khiến dư luận đặt dấu hỏi về tính cạnh tranh thực chất và hiệu quả kinh tế khi đơn vị trúng thầu lại là nhà thầu có mức giá dự thầu cao nhất trong số các đơn vị tham gia.
Cụ thể, theo Biên bản mở thầu ngày 03/04/2026, gói thầu thu hút 03 nhà thầu tham dự qua mạng. Trong đó, Liên danh thi công THI.17 bỏ giá thấp nhất ở mức 3.411.242.891 đồng. Tiếp theo là Công ty TNHH Tinh Anh với giá dự thầu 3.535.378.073 đồng. Đơn vị bỏ giá cao nhất là Công ty TNHH DV-TM-ĐT Xây dựng Tân Hưng Thịnh với mức 3.910.831.834 đồng.
Tuy nhiên, tại Báo cáo đánh giá E-HSDT số 27/BC-CTY của Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH MTV Dương Hoàng Nam, cả hai nhà thầu bỏ giá thấp đều bị đánh giá "Không đạt" ở bước năng lực và kinh nghiệm. Một sự trùng hợp đáng chú ý khi cả Liên danh THI.17 và Công ty TNHH Tinh Anh cùng bị loại do không đáp ứng yêu cầu về nguồn lực tài chính cho gói thầu. Theo báo cáo, cam kết cung cấp tín dụng của hai nhà thầu này từ ngân hàng chỉ đáp ứng số tiền tối đa là 1.176.000.000 đồng, trong khi hồ sơ mời thầu yêu cầu giá trị tối thiểu phải đạt mức này. Việc hai nhà thầu chuyên nghiệp cùng mắc lỗi ở một con số "vừa khít" ranh giới tối thiểu đã khiến dư luận không khỏi băn khoăn.
Tiết kiệm cho ngân sách đạt mức... siêu thấp
Sự rút lui bắt buộc của hai đối thủ giá thấp đã mở đường cho Công ty TNHH DV-TM-ĐT Xây dựng Tân Hưng Thịnh (Mã số thuế: 3901288163) thong dong về đích. Theo quyết định phê duyệt, giá trúng thầu của đơn vị này là 3.910.831.834 đồng. So với giá dự toán gói thầu được duyệt là 3.918.978.020 đồng, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước khoảng 8.146.186 đồng.
Với một dự án có quy mô gần 4 tỷ đồng nhưng tỉ lệ tiết kiệm chỉ đạt mức "siêu thấp" khoảng 0,2%, tính hiệu quả trong đầu tư công tại Văn phòng HĐND - UBND xã Tân Hội đang trở thành tâm điểm chú ý. Mục tiêu tối thượng của đấu thầu rộng rãi là tìm ra nhà thầu năng lực với chi phí tối ưu, song tại đây, ngân sách chỉ tiết kiệm được một con số nhỏ đến khó tin.
Lịch sử và năng lực thực tế của nhà thầu
Qua tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH DV-TM-ĐT Xây dựng Tân Hưng Thịnh: (MSDN: vn3901288163), có địa chỉ tại Tổ 7, Ấp Tân Đông, Xã Tân Châu, Tây Ninh, được thành lập năm 2019 do ông Mai Đình Tình là người đại diện pháp luật.
Trong lịch sử đấu thầu tính đến tháng 05/2026 doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 38 gói thầu, trong đó trúng 19 gói, trượt 17 gói, 1 chưa có kết quả, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 33.135.346.281 đồng.
Ngoài gói thầu đã trúng nêu trên trong tháng 04/2026 nhà thầu này còn trúng hai gói thầu có giá trị lớn. Cụ thể: Gói thầu: Thi công xây dựng tại Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng xã Tân Phú, trị giá 1.678.471.000 đồng (trúng tháng 04/2026); Gói thầu: Thi công xây dựng tại Ban quản lý dự án xã Tân Châu, trị giá 1.068.236.000 đồng (trúng tháng 04/2026)
Góc nhìn chuyên gia
Dưới góc độ chuyên môn, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt nhận định: "Việc các nhà thầu bỏ giá thấp cùng bị loại bởi một lỗi kỹ thuật tương đồng về cam kết tín dụng là hiện tượng cần được các cơ quan quản lý lưu tâm. Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, đấu thầu phải đảm bảo tính cạnh tranh thực chất. Khi tỉ lệ tiết kiệm chỉ đạt 0,2% ở một gói thầu rộng rãi qua mạng, trách nhiệm giải trình của đơn vị tư vấn và chủ đầu tư về việc xây dựng HSMT cần được làm rõ để tránh lãng phí nguồn lực công".
Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn như Thông tư 79/2025/TT-BTC nghiêm cấm việc đưa ra các tiêu chí nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu. Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 nhấn mạnh tính công bằng. Nếu tiêu chí về tài chính không được làm rõ thỏa đáng hoặc gây khó cho nhà thầu giá thấp, điều này sẽ đi ngược lại mục tiêu hiệu quả kinh tế của công tác đấu thầu".
Dự án có thời gian thực hiện 120 ngày và dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.
