Số phận của thành viên phi hành đoàn mất tích trên chiếc máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn rơi ở Iran có thể thay đổi cục diện cuộc chiến.

Các quan chức Mỹ cho biết hôm 3/4 rằng một trong hai phi công đã được lực lượng Mỹ giải cứu sâu bên trong lãnh thổ Iran.

Nỗ lực giải cứu diễn ra nhưng đầy nguy hiểm

Việc giải cứu được phi công thứ hai sẽ là một kết quả đáng kinh ngạc đối với Mỹ, nhưng cũng có thể khuyến khích Washington tiếp tục tấn công.

Trong bối cảnh Donald Trump đang cân nhắc một cuộc đổ bộ trên bộ, việc chứng kiến ​​các máy bay và trực thăng cứu hộ hoạt động trên không phận Iran mà không gặp nhiều trở ngại có thể là nguồn động viên cho các nhà hoạch định quân sự.

Sau khi chiếc máy bay F-15 của Mỹ bị rơi, người ta đã nhìn thấy các trực thăng Black Hawk bay lượn thấp trên các thung lũng núi cùng với máy bay vận tải C-130 và máy bay không người lái trinh sát.

Ít nhất thì nhiệm vụ giải cứu thành viên phi hành đoàn đầu tiên dường như đã diễn ra nhưng không phải diễn ra trong an toàn.

Theo đoạn video được NBC News xác nhận, những người đàn ông Iran có vũ trang đã nổ súng vào các trực thăng của Mỹ đang thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ phi công của chiếc máy bay chiến đấu F-15 bị bắn rơi.

Đoạn video, được lan truyền trên mạng xã hội hôm thứ Sáu, cho thấy ba người đàn ông mặc áo sơ trắng và quần đen nhảy ra khỏi một chiếc xe bên cạnh một cánh đồng ở tây nam Iran.

Khi một chiếc trực thăng bay thấp ngang qua, những người đàn ông này nổ súng bằng những khẩu súng dường như là súng trường tự động.Người quay phim sau đó lia máy quay sang trái để chiếu cảnh một chiếc trực thăng thứ hai, và những người đàn ông tiếp tục bắn vào nó.

"Đây là một chiếc trực thăng Mỹ và đây là lực lượng quân sự," người quay video nói trong khi lia máy quay sang trái.

Kịch bản nào sẽ diễn ra?

Tuy nhiên, tình hình có thể leo thang thành nhiều kịch bản khác nhau nếu thành viên phi hành đoàn thứ hai bị lực lượng vũ trang Iran hoặc các nhóm dân quân địa phương bắt giữ.

Cuộc khủng hoảng con tin năm 1979 có thể là một hình mẫu cho kết quả này. Trong suốt 444 ngày, số phận của các nhà ngoại giao Mỹ bị giam giữ ở Tehran đã chiếm lĩnh các bản tin, định hình dư luận và góp phần vào thất bại bầu cử của Jimmy Carter .

Nếu Iran phát sóng đoạn phim về phi công này, ông Trump sẽ phải đối mặt với áp lực ngay lập tức từ Quốc hội, gia đình các quân nhân, các nhóm cựu chiến binh và công chúng Mỹ để ngừng các hoạt động và đàm phán về việc thả phi công.

Việc tiếp tục các cuộc không kích vào Iran có thể trở nên không thể duy trì về mặt chính trị, dẫn đến khả năng buộc phải ngừng bắn với những điều khoản kém thuận lợi hơn.

Phương án thứ hai liên quan đến việc Iran bắt giữ phi công nhưng không ngay lập tức công bố bằng chứng, thay vào đó sử dụng anh ta như một con bài mặc cả trong các cuộc đàm phán rộng hơn để chấm dứt chiến tranh.

Việc bắt giữ một phi công có thể mang lại cho Iran nhiều giá trị hơn là chỉ một thỏa thuận ngừng bắn.

Thay vì đổi ông ta lấy một nhượng bộ duy nhất, Tehran có thể đưa ra nhiều yêu cầu cùng lúc – ngừng bắn, kiểm soát việc đi lại và thu phí qua eo biển Hormuz , hạn chế các hoạt động quân sự trong tương lai của Mỹ và có thể là dỡ bỏ lệnh trừng phạt.

Iran luôn tìm cách chuyển đổi việc phong tỏa eo biển Hormuz trong thời chiến thành quyền kiểm soát lâu dài trong thời bình.

Tuần này, quốc hội nước này đã tiến hành chính thức hóa việc thu phí đường thủy và các hạn chế vận chuyển. Việc bắt giữ một phi công Mỹ đã mang lại cho Tehran sức mạnh đàm phán mà họ thiếu khi các cuộc đàm phán chỉ thuần túy mang tính quân sự.

Ông Trump, đang phải đối mặt với áp lực trong nước về việc giải cứu phi công, sẽ phải cân nhắc xem việc chấp nhận các yêu cầu của Iran có vượt quá cái giá chính trị phải trả cho một tình huống bắt con tin kéo dài hay không.

Kịch bản này diễn ra một cách lặng lẽ hơn: không có các chương trình tuyên truyền hay các cuộc xuất hiện dàn dựng, chỉ đơn giản là Iran cho biết họ đang giam giữ một người Mỹ và sẵn sàng đàm phán.

Điều này có thể mở ra cho ông Trump một lối thoát tiềm năng.

Ông ta có thể coi một thỏa thuận dàn xếp bao gồm việc thả phi công là đạt được nhiều mục tiêu: giải cứu các binh sĩ Mỹ, làm suy yếu năng lực quân sự của Iran và đạt được một thỏa thuận.

Một phi công thiệt mạng trong khi bị bắt giữ hoặc trong một cuộc giải cứu thất bại sẽ làm đảo lộn toàn bộ cục diện. Thay vì là một lối thoát, nó có thể trở thành ngòi nổ cho một cuộc xâm lược trên bộ .

Nếu phi công thiệt mạng và bằng chứng cho thấy lực lượng Iran đã giết anh ta sau khi nhảy dù, hoặc nếu nỗ lực giải cứu thất bại và người Mỹ có thương vong, ông Trump sẽ phải đối mặt với áp lực ngay lập tức để phản hồi.

Các gia đình quân nhân, các nhóm cựu chiến binh và các chính trị gia đảng Cộng hòa sẽ yêu cầu nhiều hơn là chỉ tiếp tục các cuộc không kích.