Bầu cử Quốc hội là một trong những cơ chế quan trọng trong hệ thống chính trị của mỗi quốc gia. Thông qua các cuộc bầu cử này, cử tri lựa chọn những người đại diện tham gia cơ quan lập pháp, có nhiệm vụ ban hành luật và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước,...Tùy thuộc vào thể chế chính trị và mô hình tổ chức nhà nước, quy trình bầu cử cũng như cơ cấu tổ chức của Quốc hội ở mỗi quốc gia cũng có sự khác biệt.
Trung Quốc
Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân đại - tức Quốc hội) Trung Quốc là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất theo Hiến pháp Trung Quốc.
Quốc hội Trung Quốc có tối đa 3.000 đại biểu (theo Hiến pháp), đại diện cho các tỉnh, khu tự trị, thành phố trực thuộc trung ương, lực lượng vũ trang và các khu vực hành chính đặc biệt. Nhiệm kỳ của Quốc hội Trung Quốc là 5 năm.
Hệ thống bầu cử Quốc hội Trung Quốc được tổ chức theo phương thức bầu cử gián tiếp, thông qua nhiều cấp. Tất cả đại biểu đều do đại diện của cử tri tại các đơn vị bầu cử bầu ra. Nhân dân chỉ trực tiếp bầu ra đại biểu Hội đồng Nhân dân (HĐND) cấp phường xã. Các đại biểu cấp phường xã này bầu đại biểu HĐND cấp quận huyện. Các đại biểu cấp quận huyện bầu ra đại biểu HĐND tỉnh. Cuối cùng, đại biểu Quốc hội Trung Quốc do đại biểu HĐND các tỉnh bầu ra.
Quốc hội Trung Quốc sẽ họp toàn thể thường niên tại Bắc Kinh, thông qua luật, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, ngân sách quốc gia và bầu hoặc phê chuẩn các chức danh lãnh đạo Nhà nước.
Liên bang Nga
Quốc hội Liên bang Nga là cơ quan lập pháp tối cao, gồm hai viện: Hội đồng Liên bang Nga (Thượng viện) và Duma Quốc gia Nga (Hạ viện). Trong đó, Duma Quốc gia là cơ quan được hình thành thông qua bầu cử trực tiếp của cử tri và giữ vai trò trung tâm trong hoạt động lập pháp. Nhiệm kỳ của Duma Quốc gia hiện nay là 5 năm theo quy định của Hiến pháp Liên bang Nga năm 1993. Hội đồng Liên bang (khoảng 170 thành viên) được chỉ định bởi chính quyền các địa phương.
Duma Quốc gia gồm 450 nghị sĩ, được cử tri Nga bầu ra với nhiệm kỳ 5 năm. Ứng viên nghị sĩ phải là công dân Nga đủ 21 tuổi trở lên và có quyền bầu cử, thường trú tại Liên bang Nga, không có quốc tịch nước ngoài hoặc giấy phép cư trú hay giấy tờ khác xác nhận quyền thường trú trên lãnh thổ nước ngoài,...
Trong ngày bầu cử, cử tri đủ điều kiện sẽ thực hiện quyền bỏ phiếu tại các điểm bỏ phiếu trên toàn lãnh thổ Nga. Ngoài hình thức bỏ phiếu trực tiếp, một số cuộc bầu cử ở Nga gần đây còn áp dụng hình thức bỏ phiếu điện tử hoặc bỏ phiếu kéo dài nhiều ngày nhằm tạo điều kiện cho cử tri tham gia đầy đủ.
Sau khi được bầu, Duma Quốc gia có nhiệm vụ ban hành luật, phê chuẩn Thủ tướng, giám sát hoạt động của Chính phủ và tham gia quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia.
Mỹ
Quốc hội Mỹ là cơ quan lập pháp tối cao của chính quyền liên bang, gồm Thượng viện (100 nghị sĩ) và Hạ viện (435 nghị sĩ).
Cuộc bầu cử Quốc hội ở Mỹ được tổ chức định kỳ hai năm một lần vào “Ngày bầu cử liên bang”, thường rơi vào thứ Ba đầu tiên sau ngày thứ Hai đầu tiên của tháng 11 trong các năm chẵn. Trong mỗi kỳ bầu cử, toàn bộ 435 ghế của Hạ viện được bầu lại, với nhiệm kỳ của mỗi nghị sĩ là 2 năm. Trong khi đó, Thượng viện có 100 ghế, mỗi Thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 6 năm; tuy nhiên, cứ hai năm lại có khoảng 1/3 số ghế Thượng viện được bầu lại theo cơ chế luân phiên.
Các nghị sĩ của hai viện được lựa chọn thông qua bầu cử trực tiếp của cử tri theo những quy trình và nguyên tắc được quy định trong luật bầu cử liên bang và luật của từng bang.
Sau khi hoàn tất quá trình đề cử, các ứng cử viên (có thể thuộc các đảng chính trị hoặc ứng cử độc lập) bước vào giai đoạn vận động tranh cử. Sau khi các bang kiểm phiếu và xác nhận kết quả, các nghị sĩ trúng cử sẽ nhậm chức tại Quốc hội vào đầu năm sau.
Thái Lan
Quốc hội Thái Lan gồm hai viện: Thượng viện và Hạ viện. Hạ viện có 500 nghị sĩ với nhiệm kỳ 4 năm. Trong đó, 400 ghế được bầu theo khu vực bầu cử và 100 ghế được bầu theo danh sách đảng. Thượng viện có 250 nghị sĩ.
Hạ viện được bầu trực tiếp bởi cử tri. Ủy ban Bầu cử Thái Lan sẽ công bố lịch trình bầu cử, bao gồm các giai đoạn đăng ký ứng cử, vận động tranh cử và ngày bỏ phiếu. Sau khi bầu cử, các đảng chính trị tiến hành đàm phán liên minh để thành lập Chính phủ. Thủ tướng được Quốc hội bầu chọn.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Khai mạc Phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 2/3/2026
