Một góc phường Vĩnh Hưng
Tại tọa đàm “Hà Nội trước yêu cầu tái thiết đô thị - phường Vĩnh Hưng: Từ điểm nghẽn đô thị đến nâng tầm chất lượng sống” mới đây, những hạn chế trong phát triển đô thị tại địa bàn này đã được đặt ra.
Dù cách hồ Hoàn Kiếm chưa đến 4 km, phường Vĩnh Hưng vẫn gặp những trở ngại trong kết nối với các khu vực xung quanh.
Với diện tích gần 5km², Vĩnh Hưng đang đứng trước yêu cầu cải thiện đồng bộ hạ tầng đô thị để khai thác tốt hơn lợi thế vị trí và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.
Theo ông Ngô Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng, địa bàn hiện có khoảng 67km đường với mặt cắt nhỏ hơn 3m. Hệ thống giao thông chưa có tuyến đường đáp ứng đầy đủ yêu cầu về lòng đường, vỉa hè theo quy hoạch, khiến nhiều tuyến thường xuyên xảy ra ùn tắc vào giờ cao điểm.
Những hạn chế về giao thông không chỉ ảnh hưởng đến việc đi lại mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng tiếp cận của phương tiện chữa cháy khi xảy ra sự cố.
Bên cạnh đó, một số khu vực còn ngập úng do hệ thống đường ống thoát nước chưa được đấu nối theo quy hoạch. Tình trạng chậm triển khai tại một số dự án để lại các ô đất trống, gây khó khăn cho công tác quản lý vệ sinh, môi trường. Không gian cây xanh, vui chơi và sinh hoạt cộng đồng cũng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người dân.
Theo dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đang được lấy ý kiến, phạm vi nghiên cứu tại Vĩnh Hưng khoảng 447ha, gồm 206,1 ha dự kiến tái thiết và 240,9 ha dự kiến cải tạo, chỉnh trang.
Việc phân chia thành hai hợp phần cho phép lựa chọn cách thức can thiệp phù hợp với đặc điểm từng khu vực, đồng thời bảo đảm mục tiêu chung là tổ chức lại không gian đô thị và nâng cao chất lượng sống.
Một chỉ tiêu đáng chú ý được đề cập tại tọa đàm là diện tích hạ tầng xã hội dự kiến tăng từ khoảng 23,88 ha lên 83,68 ha.
Theo PGS.TS Trần Đình Thiên,nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, định hướng này không chỉ thể hiện qua quy mô diện tích trong quy hoạch mà quan trọng hơn là khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân về trường học, cơ sở y tế, không gian xanh và các công trình phục vụ cộng đồng.
Bên cạnh đó, mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) cũng được đưa ra nghiên cứu. Mô hình này hướng đến việc kết nối giao thông công cộng với khu dân cư, hệ thống dịch vụ, tiện ích và các hoạt động kinh tế - xã hội, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng không gian đô thị.
Ranh giới phường Vĩnh Hưng.
Một hướng tiếp cận khác được đề cập là mô hình “đô thị 15 phút”, với mục tiêu giúp người dân tiếp cận các dịch vụ và tiện ích thiết yếu trong khoảng 15 phút di chuyển bằng phương thức phù hợp.
Nêu quan điểm, TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết cách tổ chức này có thể rút ngắn thời gian đi lại, tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế địa phương, khuyến khích người dân đi bộ, đi xe đạp và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ của nhiều nhóm dân cư.
Theo ông Quảng, khu vực dự kiến tái thiết có điều kiện để tổ chức lại không gian theo hướng hiện đại, đồng bộ hạ tầng giao thông và tăng cường kết nối với mạng lưới giao thông công cộng.
Cùng với đó là cơ hội phát triển hệ thống cây xanh, trường học, không gian công cộng và các công trình dịch vụ thiết yếu. Những thành phần này cần được tính toán ngay trong quy hoạch, thay vì chỉ tập trung vào phát triển nhà ở.
Đối với khu vực cải tạo, chỉnh trang, ông Quảng cho biết cách tiếp cận cần phù hợp với cấu trúc không gian hiện hữu. Việc cải thiện mạng lưới đường giao thông, hệ thống cấp thoát nước, bổ sung cây xanh và không gian công cộng cần đi cùng với việc quan tâm gìn giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và đặc trưng làng xóm.
Định hướng “làng trong phố, phố trong làng” cho thấy nâng cấp hạ tầng không nhất thiết đồng nghĩa với việc thay đổi hoàn toàn cấu trúc khu vực.
Theo vị chuyên gia, hai hợp phần cần được đặt trong một tổng thể thống nhất: Khu vực tái thiết tạo điều kiện tổ chức lại không gian ở quy mô lớn hơn, trong khi khu vực cải tạo, chỉnh trang tập trung khắc phục những hạn chế của hạ tầng hiện hữu. Sự kết nối giữa hai khu vực sẽ góp phần hạn chế tình trạng quy hoạch bị chia cắt, đồng thời phát huy hiệu quả đầu tư trên toàn địa bàn.
Với Vĩnh Hưng, ông Quảng nhấn mạnh hiệu quả của những định hướng trên cần được thể hiện bằng các công trình và tiện ích thực tế. Giao thông, thoát nước, trường học, cơ sở y tế, cây xanh và không gian công cộng phải được tính toán đồng bộ với tổ chức dân cư.
Theo ông Trương Văn Quảng, nếu giải quyết tốt các yêu cầu này, Vĩnh Hưng có thể trở thành mô hình tham khảo cho quá trình cải tạo, chỉnh trang và tái thiết tại những khu vực khác của Thủ đô.
Từ kinh nghiệm tái thiết đô thị trên thế giới, các chuyên gia cho rằng không có một mô hình duy nhất có thể áp dụng cho mọi khu vực. Mỗi đô thị có đặc điểm riêng về cấu trúc không gian, điều kiện kinh tế – xã hội và cộng đồng dân cư. Vì vậy, bài học đối với Vĩnh Hưng không nằm ở việc sao chép hình thức của một đô thị khác, mà ở khả năng vận dụng kinh nghiệm phù hợp với thực tiễn địa phương.
