PD-35 đối đầu GEnx-1B trên Boeing 787 Dreamliner: Động cơ nào vượt trội hơn?
Trong khi đại diện đến từ nước Mỹ đã hoàn tất chứng nhận và khai thác thương mại rộng rãi, "trái tim" hàng không thế hệ mới của Nga vẫn đang trong hành trình tiến ra dây chuyền sản xuất hàng loạt.
PD-35 (của Nga) và GEnx-1B (của Mỹ) là hai dòng động cơ phản lực cùng phân khúc, được thiết kế chuyên biệt cho các máy bay thân rộng tầm xa.
Cận cảnh động cơ PD-35. Nguồn ảnh: Olivier Cleynen
Theo hồ sơ kỹ thuật, mẫu động cơ đầy tham vọng của Nga hướng tới lực đẩy 35.000 kgf, nhỉnh hơn đôi chút so với mức tối đa 34.500 kgf của phiên bản GEnx-1B lắp trên Boeing 787-10.
Mức chênh lệch lực đẩy tuy không lớn, nhưng xét về đường kính quạt gió hay tỷ số đường vòng, đại diện xứ Bạch Dương lại sở hữu những thông số tạo ra khác biệt rõ rệt. Hãy cùng đặt hai cỗ máy khổng lồ này lên bàn cân qua năm tiêu chí cốt lõi.
Lực đẩy cất cánh
PD-35 được thiết kế để đạt lực đẩy cất cánh danh định ở mức 35.000 kgf. Ở phía bên kia chiến tuyến, dòng GEnx-1B của General Electric có nhiều biến thể khác nhau tùy thuộc vào từng phiên bản máy bay: dao động từ 69.800 lbf (pound-lực) trên chiếc Boeing 787-8 cho đến 76.100 lbf trên phiên bản thân dài Boeing 787-10. Quy đổi sang hệ mét, dải sức mạnh này tương đương khoảng 31,7 đến 34,5 tấn lực.
Như vậy, biến thể mạnh mẽ nhất của động cơ Mỹ gần như tiệm cận với thiết kế của Nga, chỉ kém khoảng 500 kgf, tương đương mức chênh lệch 1,5% nghiêng về PD-35.
Tuy nhiên, cần lưu ý một chi tiết quan trọng: con số 35 tấn của Nga hiện vẫn là mục tiêu thiết kế của chương trình nghiên cứu, trong khi 34,5 tấn trên GEnx-1B76 là thông số thực tế đã được cấp chứng nhận bay và vận hành thương mại.
Dù vậy, nếu chỉ xét thuần túy về lực đẩy danh định trên giấy tờ, điểm cộng đầu tiên thuộc về PD-35.
Kích thước quạt gió
Đường kính quạt gió của PD-35 đạt tới con số ấn tượng 3.100 mm. Trong khi đó, thông số này trên GEnx-1B là 111,1 inch, tương đương khoảng 2.822 mm. Như vậy, cỗ máy của Nga có sải cánh quạt lớn hơn đối thủ tới 278 mm, tức rộng hơn gần 10%.
Động cơ GEnx-1B. Nguồn ảnh: Georges Seguin
Trong ngành chế tạo động cơ phản lực, quạt gió càng lớn cho phép luân chuyển lượng không khí qua luồng ngoài càng nhiều.
Đây chính là chìa khóa vàng giúp nâng cao hiệu suất cho động cơ tuabin phản lực cánh quạt hiện đại, nơi phần lớn lực đẩy được tạo ra từ luồng khí lạnh khổng lồ thay vì chỉ dựa vào luồng khí nóng phụt ra từ buồng đốt.
Tất nhiên, kích thước không phải là yếu tố duy nhất quyết định mức độ tiết kiệm nhiên liệu - tất cả còn phụ thuộc vào khí động học của từng lá cánh, tốc độ quay và sự đồng bộ giữa các tầng nén. Nhưng về mặt quy mô hình học, lợi thế tiếp tục gọi tên PD-35.
Tỷ số đường vòng và hiệu suất vận hành
Tỷ số đường vòng (bypass ratio) phản ánh lưu lượng không khí đi qua luồng ngoài lớn gấp bao nhiêu lần so với luồng khí đi vào lõi động cơ.
Chỉ số này càng cao đồng nghĩa với việc càng có nhiều không khí đi vòng qua buồng đốt, giúp giảm tiếng ồn, hạ nhiệt độ khí thải và tối ưu hóa mức tiêu hao nhiên liệu trên những hành trình xuyên lục địa.
Với thiết kế quạt gió đường kính lên tới 3,1 mét cùng kiến trúc khí động học thế hệ mới, PD-35 được định hướng sở hữu tỷ số đường vòng vượt trội hơn so với thế hệ GEnx-1B vốn ra đời sớm hơn một thập kỷ.
Bù lại, đại diện nước Mỹ lại nắm giữ thứ vũ khí tối thượng mà mọi hãng hàng không đều khao khát: Sự tin cậy đã được kiểm chứng qua hàng triệu giờ bay thực tế.
GEnx-1B ứng dụng hàng loạt vật liệu composite sợi carbon cho cánh quạt và vỏ bọc, giúp giảm trọng lượng đáng kể, đồng thời tích hợp buồng đốt phát thải thấp TAPS tiên tiến.
Nhờ đó, động cơ này đã chứng minh được khả năng tiết kiệm nhiên liệu tới 15% so với thế hệ tiền nhiệm CF6, trở thành lựa chọn hàng đầu của các đội bay Boeing 787 Dreamliner trên toàn cầu.
Cuộc đua giữa tiềm năng tương lai và thực tiễn thương mại
Đặt lên bàn cân tổng thể, cuộc đối đầu giữa PD-35 của Perm và GEnx-1B là màn so găng điển hình giữa một thiết kế mang tham vọng bứt phá công nghệ và một chuẩn mực thương mại đã hoàn thiện.
PD-35 cho thấy những bước tiến táo bạo của ngành hàng không Nga khi dám chạm tới ngưỡng lực đẩy 35 tấn với kích thước quạt gió khổng lồ - những thông số giúp nó sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng với các dòng động cơ siêu lớn phương Tây trong tương lai.
Thế nhưng, khoảng cách từ bản vẽ, bệ thử nghiệm mặt đất cho đến những chuyến bay thương mại ổn định vẫn là một chặng đường dài đầy thách thức.
Trong khi GEnx-1B đã khẳng định vị thế vững chắc trên bầu trời quốc tế với độ bền bỉ và hiệu quả kinh tế được bảo chứng, PD-35 vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện chu trình thử nghiệm, vượt qua các bài kiểm tra khắt khe nhất và chính thức bước vào sản xuất hàng loạt.
Vì thế, ở thời điểm hiện tại, GEnx-1B vẫn là người chiến thắng về mặt thực tiễn khai thác, còn PD-35 đại diện cho tiềm năng công nghệ đầy hứa hẹn của tương lai.
*Bài viết mang tính chất so sánh giả định.
Tham khảo: FT