Đang đánh tôm trên sông, người phụ nữ bắt được 2 sinh vật mất dấu 41 năm, chuyên gia lập tức vào cuộc

Trong lúc đánh tôm trên sông, một người phụ nữ bất ngờ phát hiện 2 sinh vật đặc biệt, giúp giới khoa học giải đáp bí ẩn kéo dài suốt 41 năm.

Giữa tháng 6/2026, một đoàn nghiên cứu tại Papua New Guinea đứng trước nguy cơ kết thúc chuyến khảo sát kéo dài gần hai tuần mà không tìm thấy sinh vật họ đang tìm kiếm. Dù đã đi qua nhiều khu vực ven sông, tiếp xúc với người dân địa phương và kiểm tra các mẻ cá đánh bắt được, nhóm vẫn chưa có kết quả như mong đợi.

Đúng ngày cuối cùng của chuyến đi, một người phụ nữ xuất hiện cùng hai sinh vật nhỏ có hình dáng khác thường. Phát hiện tưởng chừng tình cờ này khiến các chuyên gia đặc biệt chú ý, bởi chúng có thể là bằng chứng mà giới khoa học chờ đợi suốt hơn bốn thập kỷ.

Người phụ nữ đánh tôm phát hiện sinh vật mất dấu 41 năm

Theo Mongabay, sự việc xảy ra ngày 18/6/2026 tại khu vực sông Sepik, Papua New Guinea. Người phụ nữ có tên Helen Asu, sinh sống bằng nghề đánh bắt tôm nước ngọt.

Hằng ngày, bà sử dụng một loại lưới cầm tay truyền thống có tên umben để bắt tôm tại những khu vực ven bờ có nhiều cây thủy sinh. Công việc quen thuộc ấy cuối cùng lại góp phần tạo nên một phát hiện quan trọng đối với giới nghiên cứu động vật.

Trước đó, đoàn khảo sát do nhà nghiên cứu Jerrica Agebigo dẫn đầu đã đến khu vực này để tìm kiếm một loài cá nước ngọt đặc biệt. Nhóm mang theo hình ảnh của loài cá và hỏi người dân địa phương liệu có từng nhìn thấy sinh vật tương tự hay không.

Đang đánh tôm trên sông, người phụ nữ bắt được 2 sinh vật mất dấu 41 năm, chuyên gia lập tức vào cuộc - Ảnh 1.

Bà Helen Asu, người phụ nữ địa phương ở Papua New Guinea, đã giúp giới khoa học tìm lại loài cá mất dấu suốt 41 năm. (Ảnh: BBC)

Khi xem ảnh, Helen Asu nhận ra mình từng bắt gặp những con cá có hình dáng giống như vậy. Bà đồng ý chú ý tìm kiếm trong lần đánh tôm tiếp theo.

Ngày 18/6, trong lúc sử dụng chiếc lưới quen thuộc, Helen bắt được hai con cá nhỏ có thân dài, màu xanh nâu và hình dáng khác thường. Bà mang chúng tới cho đoàn nghiên cứu ngay trong ngày cuối cùng của chuyến khảo sát.

Theo Mongabay, Jerrica Agebigo nhanh chóng chụp ảnh, ghi nhận đặc điểm nhận dạng và chuyển hình ảnh tới chuyên gia ngư học người Australia Gerald Allen để xác minh.

Kết quả cho thấy hai cá thể thuộc loài Microphis spinachioides, thường được gọi là spinach pipefish, một loài cá chìa vôi nước ngọt có họ hàng gần với cá ngựa.

Điều đặc biệt là loài cá này đã không được giới khoa học ghi nhận xác thực kể từ năm 1985. Như vậy, sau 41 năm vắng bóng trong hồ sơ nghiên cứu, sự tồn tại của chúng cuối cùng đã được xác nhận trở lại.

Vì sao loài cá này biến mất khỏi hồ sơ khoa học suốt 41 năm?

Theo Discover Wildlife, Microphis spinachioides là loài cá nước ngọt được biết đến tại hệ thống sông Sepik ở Papua New Guinea. Chúng có thân hình thon dài, màu sắc dễ hòa lẫn với môi trường và thường ẩn mình giữa những đám thực vật thủy sinh ven bờ.

Kích thước nhỏ cùng khả năng ngụy trang khiến loài cá này rất khó được phát hiện trong các cuộc khảo sát thông thường. Trong khi đó, hệ thống sông Sepik dài hơn 1.100 km, gồm nhiều nhánh sông, hồ và vùng đất ngập nước khó tiếp cận.

Đang đánh tôm trên sông, người phụ nữ bắt được 2 sinh vật mất dấu 41 năm, chuyên gia lập tức vào cuộc - Ảnh 2.

Hai cá thể cá chìa vôi nước ngọt được phát hiện trong mẻ lưới đánh tôm ngày 18/6/2026, đúng ngày cuối cùng của chuyến khảo sát. (Ảnh: Mongabay)

Trước cuộc khảo sát năm 2026, giới nghiên cứu có rất ít thông tin về môi trường sống, tập tính và phạm vi phân bố thực tế của loài. Việc không có ghi nhận xác thực kể từ năm 1985 khiến chúng trở thành một trong những loài cá nước ngọt mất dấu được ưu tiên tìm kiếm.

Tuy nhiên, mất dấu 41 năm không đồng nghĩa với việc loài cá này đã được xác nhận tuyệt chủng.

Theo NBC Papua New Guinea, đoàn nghiên cứu đã phối hợp với ngư dân, người cao tuổi và những phụ nữ chuyên đánh bắt tôm tại địa phương. Qua trao đổi, họ nhận thấy một số cư dân vẫn biết đến loài cá mà giới khoa học đang tìm kiếm.

Điều này cho thấy một nghịch lý thú vị: Trong khi loài cá đã biến mất khỏi hồ sơ khoa học suốt nhiều thập kỷ, người dân sống dọc sông Sepik vẫn có thể bắt gặp chúng trong sinh hoạt hằng ngày.

Phát hiện mở ra hy vọng bảo tồn loài cá quý hiếm

Sau phát hiện của Helen Asu, nhóm nghiên cứu tiếp tục thu thập thông tin về sự hiện diện của loài cá tại khu vực. Những bằng chứng mới mở ra cơ hội tìm hiểu rõ hơn về số lượng, phạm vi phân bố và điều kiện sống của chúng.

Tuy nhiên, môi trường sinh thái sông Sepik đang chịu nhiều sức ép từ các hoạt động của con người, sự suy thoái môi trường sống và sự xuất hiện của các loài ngoại lai. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng tới các loài cá bản địa.

Đang đánh tôm trên sông, người phụ nữ bắt được 2 sinh vật mất dấu 41 năm, chuyên gia lập tức vào cuộc - Ảnh 3.

Hệ thống sông Sepik ở Papua New Guinea là nơi sinh sống của loài cá nhỏ bé từng vắng bóng trong hồ sơ khoa học kể từ năm 1985. (Ảnh: Mongabay)

Các nhà khoa học kỳ vọng những cuộc khảo sát tiếp theo, kết hợp kiến thức của người dân địa phương với các phương pháp nghiên cứu hiện đại, sẽ giúp xác định rõ hơn tình trạng bảo tồn của loài.

Đối với đoàn nghiên cứu, sự hỗ trợ của Helen Asu mang ý nghĩa đặc biệt. Nếu không có kinh nghiệm đánh bắt và sự chủ động của người phụ nữ này, chuyến khảo sát có thể đã kết thúc mà không tìm được bằng chứng cần thiết.

Câu chuyện trên sông Sepik cho thấy những sinh vật tưởng chừng đã biến mất khỏi hiểu biết của giới khoa học đôi khi vẫn tồn tại trong môi trường quen thuộc của cư dân bản địa. Sau 41 năm không có ghi nhận xác thực, hai con cá nhỏ trong mẻ lưới đánh tôm đã mở ra hy vọng mới cho hành trình nghiên cứu và bảo tồn loài Microphis spinachioides.

Theo Mongabay, Discover Wildlife và NBC Papua New Guinea