Ảnh minh họa
Công ty phát triển máy bay điện AutoFlight của Trung Quốc vừa hoàn thành cuộc thử nghiệm bay đội hình với 5 máy bay điện cất hạ cánh và hạ cánh thẳng đứng (eVTOL). Theo doanh nghiệp, đây là lần đầu tiên trên thế giới 5 máy bay thuộc loại này thực hiện chuyến bay phối hợp trong cùng một đội hình.
Cuộc thử nghiệm diễn ra trong hai ngày 31/10 và 1/11 tại Trung tâm thử nghiệm bay Bailian Lake, thành phố Côn Sơn, Trung Quốc. Trong chuyến bay ngày 1/11, cả 5 máy bay duy trì đội hình phối hợp trong 47 phút. Chiếc V5000 Matrix dẫn đầu đã bay được hơn 133 km.
Đáng chú ý, toàn bộ chuyến bay được thực hiện tự động, không cần sự can thiệp trực tiếp của con người, theo thông tin từ AutoFlight.
Đội hình thử nghiệm gồm một máy bay V5000 Matrix thuộc phân khúc 5 tấn và 4 máy bay thuộc dòng V2000 có trọng lượng 2 tấn. Trong số này có V2000CG CarryAll, phiên bản chuyên chở hàng hóa, và V2000CGF CarryAll, phiên bản được thiết kế phục vụ công tác chữa cháy.
Thách thức khi điều phối nhiều máy bay cùng lúc
Việc tổ chức nhiều máy bay bay theo đội hình không đơn thuần là duy trì một lộ trình chung. Mỗi phương tiện phải liên tục xác định và giữ khoảng cách phù hợp với các máy bay còn lại, đồng thời điều chỉnh theo tốc độ, độ cao, hướng gió và đặc điểm vận hành riêng.
Bài toán càng phức tạp khi đội hình có sự tham gia của những máy bay khác nhau về thiết kế và trọng lượng. Hệ thống điều khiển phải bảo đảm các phương tiện phối hợp nhịp nhàng trong quá trình định vị, liên lạc và duy trì khoảng cách an toàn, tránh để chuyển động của một máy bay ảnh hưởng đến những chiếc còn lại.
Theo AutoFlight, đội hình 5 máy bay đã duy trì trạng thái bay ổn định, bảo đảm khoảng cách an toàn theo cả phương ngang và phương thẳng đứng, bất chấp điều kiện gió mạnh.
Cuộc thử nghiệm tập trung đánh giá khả năng lập kế hoạch đường bay, điều khiển chuyến bay, liên lạc và quản lý an toàn giữa các dòng máy bay khác nhau.
Đây không phải lần đầu AutoFlight thử nghiệm công nghệ này. Trước đó, vào tháng 5/2026, doanh nghiệp đã tổ chức chuyến bay đội hình gồm 3 máy bay, trong đó có một chiếc V5000 Matrix và hai máy bay thuộc dòng V2000. Mục tiêu khi đó là kiểm chứng khả năng tương thích giữa các phương tiện thuộc hai phân khúc trọng lượng, đặc biệt ở hệ thống liên lạc, lập kế hoạch đường bay và điều phối chuyến bay.
Máy bay điện phục vụ cả vận tải hàng hóa và hành khách
Các phương tiện tham gia thử nghiệm được thiết kế cho nhiều mục đích sử dụng, không chỉ vận chuyển hành khách.
Trong đó, V2000CG CarryAll là máy bay eVTOL chạy hoàn toàn bằng điện, hướng đến hoạt động vận chuyển hàng hóa trên các tuyến đường trung bình và dài. Theo thông số do AutoFlight công bố, mẫu máy bay này có trọng lượng cất cánh tối đa 2.000 kg và tải trọng hàng hóa tối đa 400 kg.
Máy bay sử dụng cấu hình kết hợp giữa khả năng nâng và hành trình (lift-and-cruise). Thiết kế này gồm các cánh quạt chuyên dụng để cất, hạ cánh thẳng đứng, cùng hệ thống cánh và động cơ riêng phục vụ giai đoạn bay hành trình. Nhờ đó, phương tiện không cần đường băng truyền thống và có thể sử dụng lực nâng từ cánh để di chuyển hiệu quả hơn khi bay ngang.
Trong khi đó, V5000 Matrix là nền tảng máy bay thuộc phân khúc 5 tấn, được phát triển cho cả vận tải hành khách và hàng hóa tải trọng lớn. Các thông số được doanh nghiệp công bố cho thấy mẫu máy bay này có trọng lượng cất cánh tối đa 5.700 kg và tốc độ bay hành trình tối đa 280 km/h.
AutoFlight cũng giới thiệu phiên bản vận tải hàng hóa sử dụng hệ truyền động hybrid-electric mang tên V5000CGH, với tầm bay tối đa được công bố là 1.500 km.
Hướng tới mạng lưới vận tải hàng không tầm thấp
AutoFlight xem khả năng điều phối nhiều máy bay cùng lúc là một trong những nền tảng quan trọng để phát triển mạng lưới vận tải hàng không tiên tiến (Advanced Air Mobility - AAM).
Về lâu dài, mô hình này có thể kết nối các tuyến vận tải đường dài với mạng lưới giao thông khu vực và dịch vụ vận chuyển chặng cuối. Tùy theo khoảng cách, tải trọng và nhu cầu di chuyển, hệ thống có thể sử dụng những loại máy bay khác nhau để tối ưu hoạt động.
Doanh nghiệp cũng đang nghiên cứu khả năng kết nối giao thông hàng không với vận tải đường thủy. Trong thời gian diễn ra thử nghiệm, các khách mời đã tới Sunship, một cơ sở hạ tầng phục vụ máy bay cất hạ cánh thẳng đứng trên mặt nước do AutoFlight phát triển tại hồ Điện Sơn, để theo dõi chuyến bay từ khu vực ven hồ.
Dù vậy, chuyến bay đội hình 5 máy bay hiện vẫn là hoạt động thử nghiệm công nghệ, chưa phải dịch vụ vận tải thương mại. Khả năng điều phối tự động nhiều loại máy bay khác nhau được đánh giá là một trong những yếu tố cần thiết nếu các doanh nghiệp muốn mở rộng hoạt động vận tải hàng không tầm thấp trong tương lai.
