Thay vì sử dụng máy khoan xuyên lòng đất, Iraq xây dựng đường hầm dưới nước bằng cách nhấn chìm 10 cấu kiện bê tông đúc sẵn, mỗi khối nặng khoảng 46.000 tấn, xuống đáy kênh Khor Al Zubair.
Đường hầm Khor Al Zubair nằm tại tỉnh Basra, miền Nam Iraq, được xây dựng nhằm kết nối cảng Al Faw với mạng lưới giao thông trên đất liền. Đây là một trong những hạng mục đáng chú ý thuộc dự án Development Road – kế hoạch phát triển hành lang vận tải quy mô lớn của quốc gia Trung Đông này.
Theo thông tin từ nhà thầu Ballast Nedam (Hà Lan), công trình có tổng chiều dài khoảng 2.444 m, bao gồm cả các đoạn đường dẫn. Trong đó, phần đường hầm nằm dưới kênh Khor Al Zubair dài khoảng 1.260 m, được hình thành từ 10 cấu kiện bê tông cốt thép đúc sẵn. Mỗi cấu kiện dài khoảng 125 m và nặng xấp xỉ 46.000 tấn.
Thay vì đào hầm xuyên qua lòng đất bằng máy khoan chuyên dụng, các kỹ sư lựa chọn phương pháp xây dựng đường hầm chìm. Đây là kỹ thuật được sử dụng tại một số công trình vượt sông, vượt biển trên thế giới, trong đó các đoạn hầm được chế tạo sẵn trên bờ rồi đưa xuống vị trí đã chuẩn bị dưới đáy nước.
Quá trình thi công bắt đầu bằng việc đúc các cấu kiện bê tông cốt thép trong một bể chuyên dụng. Sau khi hoàn thành, bể được bơm nước để các khối bê tông nổi lên. Các cấu kiện sau đó được kéo ra ngoài, đưa đến vị trí lắp đặt bằng hệ thống phao và tàu chuyên dụng.
Tại khu vực thi công, một rãnh được nạo vét sẵn dưới đáy kênh để tiếp nhận các đốt hầm. Khi đến đúng vị trí, từng cấu kiện được hạ từ từ xuống đáy nước bằng hệ thống điều khiển và thiết bị hỗ trợ. Các đầu nối giữa những đốt hầm sử dụng gioăng cao su chuyên dụng nhằm bảo đảm độ kín, ngăn nước xâm nhập vào bên trong.
Sau khi các cấu kiện được ghép nối, vật liệu như cát được bơm xuống phía dưới để tạo lớp nền đỡ, giúp cố định kết cấu. Theo thông tin từ nhà thầu, mỗi lần hạ một đốt hầm có thể kéo dài khoảng 16 giờ liên tục. Công đoạn này đòi hỏi độ chính xác cao do các cấu kiện có kích thước và trọng lượng rất lớn, trong khi việc kết nối phải bảo đảm khả năng chống thấm cũng như độ ổn định của toàn tuyến.
Việc hoàn tất nhấn chìm 10 cấu kiện vào tháng 12/2025 đánh dấu cột mốc quan trọng trong quá trình xây dựng đường hầm Khor Al Zubair.
Công trình không chỉ giúp phương tiện vượt qua tuyến kênh mà còn giữ vai trò kết nối cảng Al Faw với hành lang vận tải Development Road. Theo quy hoạch, tuyến giao thông này sẽ kết hợp đường bộ và đường sắt, bắt đầu từ cảng Al Faw ở miền Nam Iraq, đi qua Baghdad rồi kéo dài đến biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Từ đây, hàng hóa có thể tiếp tục được vận chuyển đến các thị trường châu Âu.
Cảng Al Faw được Iraq định hướng trở thành một trung tâm trung chuyển hàng hóa lớn trong khu vực. Khi các hạng mục cảng biển, đường bộ, đường sắt và đường hầm được kết nối đồng bộ, quốc gia này kỳ vọng có thể hình thành tuyến vận tải mới giữa vùng Vịnh và châu Âu, tạo thêm lựa chọn bên cạnh các tuyến hàng hải truyền thống.
Theo kế hoạch, đường hầm Khor Al Zubair có thể phục vụ cả giao thông đường bộ và đường sắt, với quy mô 3 làn xe mỗi chiều. Việc đưa công trình vào khai thác được kỳ vọng giúp rút ngắn đáng kể quãng đường kết nối từ cảng Al Faw tới mạng lưới đường cao tốc quốc tế.
Đáng chú ý, đường hầm Khor Al Zubair chỉ là một hạng mục trong dự án Development Road có tổng vốn đầu tư được công bố khoảng 17 tỷ USD, tương đương hơn 440.000 tỷ đồng. Quy mô này bao gồm cả hệ thống đường bộ, đường sắt và các hạ tầng liên quan, không phải chi phí xây dựng riêng đường hầm.
Với việc sử dụng những cấu kiện bê tông nặng hàng chục nghìn tấn, Khor Al Zubair cho thấy một phương án xây dựng hạ tầng vượt sông, vượt biển khác với phương pháp đào hầm truyền thống. Khi hoàn thành và kết nối với các hạng mục còn lại, công trình được kỳ vọng góp phần đưa Iraq trở thành điểm trung chuyển quan trọng trên tuyến vận tải hàng hóa giữa châu Á và châu Âu.
