Chất vấn tại nghị trường về lĩnh vực khoa học công nghệ, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn - Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ cho biết, hiện nay chúng ta làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến UAV, robot. Dẫn chứng thực tế các loại vật liệu như sắt, thép, nhôm, nhựa hiện nay đều phải nhập khẩu, đại biểu đặt câu hỏi: "Vậy Việt Nam đã làm chủ được cái gì?"
"Nếu chúng ta không nghiên cứu lĩnh vực công nghệ vật liệu thì làm gì chúng ta có thể phát triển bền vững được? Tôi đề nghị Bộ trưởng cho biết, với chức năng quản lý Nhà nước của mình định hướng về nghiên cứu công nghệ lõi như thế nào?", đại biểu Nguyễn Minh Tuấn đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ những công nghệ lõi và công nghệ nghiên cứu vật liệu mà Việt Nam đã làm được.
Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn - Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ (Ảnh: QH)
Trả lời đại biểu về vấn đề công nghệ lõi, công nghệ vật liệu, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành thông báo Kết luận để phát triển ngành công nghệ vật liệu. Trả lời cho câu hỏi chúng ta làm chủ công nghệ lõi ở những giai đoạn nào, ở những bước nào, Bộ trưởng nêu đơn cử như việc thiết kế chip bán dẫn, bước thiết kế chúng ta có thể làm được nhưng khâu để tạo ra được con chip đó thì vẫn phải chuyển đi nước ngoài. Như vậy "công nghệ lõi" ở đây nằm trong một công đoạn, để tạo ra được một sản phẩm về công nghệ chiến lược thì sẽ có nhiều công đoạn, và một số công đoạn chúng ta đã làm chủ.
Đề cập về chiến lược của Bộ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, Bộ Khoa học và Công nghệ phân ra hai nhóm tiếp cận, nhóm tiếp cận thứ nhất, đối với nhóm có thể áp dụng ngay trong công nghệ chiến lược thì tiến hành làm luôn.
"Ví dụ như công nghệ vắc xin chẳng hạn, rõ ràng chúng ta có thể chuyển giao từ nước ngoài về để sản xuất ở trong nước. Đây là một cách tiếp cận mà có thể có đóng góp ngay cho sự phát triển kinh tế. Nhưng có những nhóm công nghệ đòi hỏi thời gian lâu dài và không thể làm ngay được", Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết.
Nêu dẫn chứng trong lĩnh vực về UAV, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nêu rõ, UAV là một hệ thống tích hợp tất cả các loại công nghệ, trong đó có chip bán dẫn, hay chip để thúc phát tần số, hay chip điều khiển, hay vấn đề về cơ khí, khoa học vật liệu, công nghệ vật liệu và nhiều những lĩnh vực khác. Vì vậy, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, đối với bài toán công nghệ lâu dài đó thì đòi hỏi giải pháp phải chia ra thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ cho từng nhóm vấn đề để giải quyết.
"Chúng ta không thể cùng một lúc làm đồng hành nhiều công nghệ đó. Tôi nghĩ rằng ý kiến đó rất quan trọng và đây cũng là định hướng mà Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thực hiện trong thời gian tới", Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định.
Vì sao quy trình triển khai các bài toán công nghệ chiến lược còn chậm?
Cùng quan tâm chất vấn nội dung này, đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nhận thấy, thực tế công nghệ lõi, công nghệ chiến lược không phải thuộc trách nhiệm của mỗi Bộ Khoa học và Công nghệ như một số đại biểu đã nêu. Đại biểu cho rằng, ở đây còn có trách nhiệm của cơ quan Thường trực Trung ương là Ban Chỉ đạo 57 và trực tiếp là Bộ trưởng Bộ Công an.
Vì vậy, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị Bộ trưởng Bộ Công an cho biết thực trạng và giải pháp về phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi để phục vụ bảo đảm an ninh quốc gia và đảm bảo trật tự an toàn xã hội cũng như huy động doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển, sản xuất sản phẩm khoa học công nghệ.
Trả lời chất vấn của đại biểu Dương Khắc Mai, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, sau khi Thủ tướng có phê duyệt Danh mục công nghệ chiến lược, đồng thời, giao nhiệm vụ cho các Bộ, ngành theo từng lĩnh vực thì đã thành lập Hội đồng liên bộ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì.
"Bây giờ tất cả các Bộ, ngành đều có đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Tôi đơn cử, ví dụ như Bộ Giáo dục và Đào tạo có một nền tảng về AI để hỗ trợ về học tập, hay Bộ Y tế phụ trách về vắc xin…, tức là các Danh mục bài toán đó đã được giao cụ thể cho các Bộ, ngành", Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu dẫn chứng.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn (Ảnh: QH)
Về quy trình làm như thế nào, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ thông tin, sau khi có Danh mục thì Bộ, ngành đó làm việc với doanh nghiệp và đề xuất lên, đề xuất đó được Hội đồng liên ngành đó thẩm định. Sau khi thẩm định đạt kết quả mà Hội đồng chấp nhận thì giao lại cho các Bộ, ngành đó hoàn thiện đề án, hồ sơ, mời gọi và triển khai. Nhấn mạnh đây là quy trình cơ bản diễn ra như vậy, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm về một số công nghệ chiến lược, trong đó, có AI, chip bán dẫn, UAV…
Lý giải nguyên nhân quy trình này diễn ra chậm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng, đây là vấn đề mới, cách tiếp cận rất mới và rất khó, đối với từng bài toán phải hạch toán là tạo ra được sản phẩm nào, công nghệ nào, khả năng thương mại hóa đến đâu và khả năng đóng góp vào cho tăng trưởng là bao nhiêu. Do đó, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhận thấy, vấn đề này sẽ gặp lúng túng thời gian đầu nhưng theo thời gian khi mọi thứ đã vào guồng thì quy trình này sẽ diễn ra thuận lợi hơn.
