Chiều 13/5, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam công bố các luật đã được Quốc hội khoá XVI kỳ họp thứ Nhất thông qua.

Trong các luật được công bố, Luật Thủ đô (sửa đổi) nhận được nhiều sự quan tâm của cử tri và nhân dân khi có nhiều cơ chế vượt trội cho Hà Nội.

HOÀN THIỆN THỂ CHẾ ĐẶC THÙ CHO THỦ ĐÔ

Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với luật trước đây. Điểm nổi bật của luật là thay đổi cách tiếp cận xây dựng pháp luật theo hướng tăng cường phân quyền, tạo không gian chủ động, sáng tạo cho chính quyền Hà Nội, đồng thời siết chặt cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Luật tiếp tục khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô và giá trị ưu tiên áp dụng của Luật Thủ đô tại Hà Nội. Một số khái niệm mới như “không gian tầm thấp”, “không gian tầm cao” cũng được bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý đô thị hiện đại.

Đáng chú ý, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội được trao thẩm quyền quyết định áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau có quy định phù hợp với thực tiễn phát triển Thủ đô.

Một trong những nội dung trọng tâm của luật là phân quyền triệt để, toàn diện cho chính quyền thành phố Hà Nội trên nhiều lĩnh vực như tổ chức bộ máy, ngân sách, quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên, phát triển y tế, văn hóa, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Luật cho phép chính quyền thành phố chủ động hơn trong thu hút nguồn lực phát triển, quản lý đầu tư, khai thác tài sản công, thúc đẩy các mô hình kinh tế mới, khu thương mại tự do và khu kinh tế tự do.

Bên cạnh đó, Điều 4 của luật bổ sung nguyên tắc phân quyền nhằm bảo đảm việc thực hiện thống nhất, hiệu quả, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, bảo đảm quốc phòng, an ninh và quyền con người.

HÀ NỘI ĐƯỢC BAN HÀNH QUY ĐỊNH ĐẶC THÙ VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Theo Điều 8 của luật, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội được ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh trình tự, thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền địa phương theo hướng cải cách, đơn giản hóa, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các quy định này không được làm phát sinh thêm hồ sơ, điều kiện hoặc kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Đồng thời, thành phố cũng được ban hành các biện pháp đặc thù để tổ chức thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp chưa có hướng dẫn của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc các bộ, ngành trung ương.

Luật bổ sung quy định về thí điểm cơ chế, chính sách mới nhằm tạo khuôn khổ pháp lý cho việc thử nghiệm các mô hình quản lý, phát triển mới tại Hà Nội.

Theo đó, thành phố có thể triển khai thí điểm các cơ chế khác với luật hiện hành hoặc đối với những vấn đề pháp luật chưa quy định, sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Tuy nhiên, việc thí điểm không áp dụng đối với các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và các vấn đề liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia.

Luật xác định Hà Nội giữ vai trò hạt nhân, cực tăng trưởng và động lực phát triển của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc cũng như cả nước.

Để thúc đẩy liên kết vùng, luật bổ sung cơ chế đầu tư, quản lý các dự án liên vùng; ưu tiên nguồn lực từ ngân sách trung ương và địa phương; đồng thời cho phép thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô để hỗ trợ đầu tư hạ tầng và xử lý các vấn đề liên vùng.

Chương VIII của luật quy định rõ trách nhiệm kiểm tra, thanh tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan trung ương trong quá trình thực hiện các cơ chế đặc thù của Thủ đô.

Song song với đó, chính quyền thành phố Hà Nội phải nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình, nhất là trong các lĩnh vực quản lý đất đai, đầu tư công, ngân sách, tài sản công và giải quyết thủ tục hành chính.

Luật cũng bổ sung cơ chế xử lý vi phạm, đồng thời quy định miễn trách nhiệm pháp lý đối với cán bộ, công chức, viên chức thực hiện đúng quy trình, đúng thẩm quyền, không vụ lợi nhưng phát sinh thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.