Theo TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, sự xuất hiện và phát triển rất nhanh của nhóm “Con ghét bố mẹ” trên mạng xã hội trước hết cần được nhìn nhận như một hiện tượng xã hội và tâm lý cần được quan sát, nghiên cứu, thay vì vội vàng phán xét. Ngoài ra, cần phải làm rõ về vấn đề pháp lý có liên quan.

Quyền tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền nói bất cứ điều gì

Về phương diện pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường cho biết, công dân được Hiến pháp bảo đảm quyền tự do ngôn luận, nhưng việc thực hiện quyền này phải tuân thủ pháp luật. Điều 25 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận quyền tự do ngôn luận và đồng thời xác định việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định.

Do đó, một người hoàn toàn có quyền kể về cảm xúc của mình, chia sẻ trải nghiệm cá nhân, bày tỏ sự không đồng tình với cách giáo dục của cha mẹ hoặc phản ánh những vấn đề mà mình cho rằng đang xảy ra trong gia đình.

Nhưng quyền tự do ngôn luận không phải là quyền xâm phạm danh dự, nhân phẩm, đời tư, bí mật cá nhân của người khác; càng không phải là quyền vu khống, bịa đặt hoặc công khai những thông tin riêng tư của cha mẹ, con cái hay người thân.

Ranh giới pháp lý nằm ở chỗ: một bên là quyền được bày tỏ trải nghiệm và cảm xúc của mình; bên kia là quyền nhân thân, danh dự, nhân phẩm, đời sống riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Đặc biệt phải cảnh giác với việc công khai thông tin riêng tư trong các hội nhóm. Đây là vấn đề mà những người tham gia các hội nhóm trên mạng xã hội cần hết sức lưu ý.

Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân về nguyên tắc phải có sự đồng ý của người có thông tin; đối với bí mật gia đình, phải có sự đồng ý của các thành viên gia đình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đáng chú ý, từ ngày 1/1/2026, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 có hiệu lực. Luật đặt ra cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân chặt chẽ hơn.

Vì vậy, một người có thể kể rằng: “Tôi cảm thấy bị cha mẹ kiểm soát”, “Tôi bị áp lực vì cha mẹ thường xuyên so sánh tôi với người khác”. Nhưng việc đăng công khai họ tên, địa chỉ, số điện thoại, hình ảnh, hồ sơ bệnh án, thông tin tình cảm, đời sống gia đình hoặc những bí mật riêng tư của cha mẹ để cộng đồng bình luận, công kích lại là vấn đề hoàn toàn khác.

Đặc biệt, trong trường hợp người chia sẻ là trẻ em, nguy cơ tổn thương càng lớn. Một thông tin được đăng lên mạng có thể bị sao chép, lưu trữ, lan truyền và gần như không thể kiểm soát hoàn toàn sau đó.

Người quản lý hội nhóm cũng có trách nhiệm

TS.LS Đặng Văn Cường nhấn mạnh: Không nên cho rằng nội dung được đăng bởi thành viên thì quản trị viên hoàn toàn đứng ngoài trách nhiệm.

Người quản lý hội nhóm không phải chịu trách nhiệm thay cho mọi lời nói của từng thành viên một cách tuyệt đối, nhưng khi biết hoặc có căn cứ nhận biết nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật mà vẫn để nội dung đó tiếp tục tồn tại, ghim, khuyến khích, phát tán hoặc biến nhóm thành môi trường để xúc phạm, bôi nhọ, công khai bí mật đời tư, xâm phạm dữ liệu cá nhân thì trách nhiệm pháp lý có thể được đặt ra tùy theo tính chất, mức độ và hành vi cụ thể.

Một hội nhóm có số lượng thành viên rất lớn càng cần có quy tắc quản trị rõ ràng: không công khai danh tính người khác khi chưa được phép; không đăng thông tin nhận diện trẻ em; không đăng ảnh, video, hồ sơ, tin nhắn riêng tư của người khác; không kích động công kích cá nhân; không biến việc chia sẻ tâm sự thành một “phiên tòa trên mạng”.

Nếu thực sự muốn bảo vệ người trẻ, quản trị viên nên biến nhóm thành một không gian hỗ trợ và chia sẻ có trách nhiệm, thay vì một nơi tập trung sự phẫn nộ.

Hiện tượng này không chỉ đặt câu hỏi đối với trẻ em mà còn đặt ra câu hỏi rất lớn đối với người làm cha, làm mẹ. Xã hội đã thay đổi. Trẻ em ngày nay có khả năng tiếp cận thông tin nhanh hơn, có nhu cầu được tôn trọng và được tham gia vào những quyết định liên quan trực tiếp đến mình nhiều hơn.

Quan hệ cha mẹ - con cái vì vậy không thể chỉ được xây dựng trên mô hình “cha mẹ nói, con phải nghe”. Cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ giáo dục, chăm sóc, bảo vệ con; nhưng giáo dục không đồng nghĩa với áp đặt tuyệt đối. Một đứa trẻ có quyền được nói ra suy nghĩ của mình. Cha mẹ có quyền không đồng ý với suy nghĩ đó. Nhưng không đồng ý không có nghĩa là không được lắng nghe.

Cha mẹ có thể nói với con: “Bố mẹ chưa đồng ý với con, nhưng bố mẹ muốn nghe vì sao con nghĩ như vậy”. Chỉ một sự thay đổi trong cách giao tiếp đôi khi có thể làm thay đổi cả mối quan hệ gia đình.

Ở chiều ngược lại, cha mẹ khi nhìn thấy một nhóm có tên “Con ghét bố mẹ” cũng có thể cảm thấy bị tổn thương, tức giận, thậm chí hoang mang và cho rằng con cái đang quay lưng với mình.

Nhưng nếu phản ứng đầu tiên của cha mẹ là truy tìm xem “đứa nào viết”, “ai nói xấu bố mẹ”, “phải xử lý nó thế nào”, thì rất có thể khoảng cách giữa cha mẹ và con cái sẽ càng lớn.

Phản ứng tích cực hơn có thể là đặt câu hỏi: “Điều gì khiến nhiều người trẻ cần một nơi như vậy để nói ra những điều mà họ không thể nói ở nhà?”. Câu hỏi đó quan trọng hơn việc tranh luận xem cái tên của nhóm đúng hay sai.

Từ góc độ bảo vệ quyền trẻ em, TS.LS Đặng Văn Cường khẳng định rằng trẻ em có quyền được bày tỏ ý kiến, được tôn trọng và được lắng nghe.

Nhưng bảo vệ trẻ em không có nghĩa là trao cho trẻ một “quyền miễn trừ” trên không gian mạng. Trẻ cũng cần được giáo dục để hiểu rằng cảm xúc của mình là chính đáng, nhưng cách thể hiện cảm xúc phải có giới hạn.

Có thể nói “tôi rất giận mẹ”, “tôi cảm thấy bố mẹ không hiểu tôi”, nhưng không nên biến cảm xúc đó thành hành vi xúc phạm, bịa đặt hoặc công khai bí mật đời tư của người khác. Tự do ngôn luận cần đi cùng văn hóa ứng xử và trách nhiệm pháp lý.

Điều đáng lo nhất không phải là một đứa trẻ nói “con ghét bố mẹ”. Điều đáng lo hơn là khi những mâu thuẫn gia đình được đưa lên mạng và trở thành một cuộc xét xử tập thể, trong đó người trong cuộc chưa chắc đã được lắng nghe đầy đủ nhưng hàng nghìn người đã vội vàng phán xét.

Gia đình là một quan hệ đặc biệt. Một câu chuyện được kể từ một phía chưa bao giờ đủ để phản ánh toàn bộ sự thật của một mối quan hệ.

Bởi vậy, thay vì hỏi “ai đúng, ai sai”, điều cần hỏi là: làm thế nào để cha mẹ và con cái có thể nói chuyện với nhau trước khi phải tìm đến mạng xã hội?.

"Với tư cách là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, tôi cho rằng cần nhìn nhận quyền tự do bày tỏ của trẻ em một cách nghiêm túc, nhưng đồng thời phải tạo ra cơ chế để quyền đó được thực hiện an toàn.

Cha mẹ cần thay đổi cách nhìn về con cái: con không phải là tài sản của cha mẹ, càng không phải là người chỉ có nghĩa vụ nghe lời. Con là một chủ thể có quyền, có cảm xúc, có suy nghĩ và cần được tôn trọng. Nhưng trẻ em cũng cần hiểu rằng quyền của mình luôn gắn với trách nhiệm.

Mạng xã hội không phải là nơi để trả thù, làm nhục hoặc công khai bí mật của người khác. Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng giao tiếp gia đình, kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân và kỹ năng ứng xử trên không gian mạng.

Các nền tảng cần có cơ chế bảo vệ trẻ em, xử lý nội dung xâm hại quyền riêng tư và hạn chế nguy cơ trẻ bị lôi kéo vào những cuộc công kích tập thể.

Còn cha mẹ, trước khi hỏi “Tại sao con lại ghét mình?”, hãy thử hỏi một câu khác: “Có điều gì ở cách ứng xử của mình khiến con không thể nói với mình mà phải tìm đến một hội nhóm xa lạ để nói ra?”, TS.LS Đặng Văn Cường chia sẻ.

Không nên đồng nhất chữ “ghét” với sự hỗn hào

Việc một cộng đồng trực tuyến có hàng chục nghìn, thậm chí hơn 100.000 người tham gia trong thời gian rất ngắn cho thấy có một nhu cầu xã hội thực sự: nhu cầu được nói ra những cảm xúc, những mâu thuẫn và những vấn đề trong quan hệ giữa con cái với cha mẹ.

Nhiều nội dung được chia sẻ liên quan đến áp lực học tập, sự so sánh, kiểm soát, cách ứng xử của cha mẹ hoặc những tổn thương mà người trẻ cho rằng mình đã phải chịu đựng.

Trong tâm lý của người trẻ, đặc biệt ở tuổi vị thành niên, từ “ghét” đôi khi không phản ánh đầy đủ bản chất của tình cảm. Đằng sau một câu nói rất mạnh có thể là sự tức giận, thất vọng, cảm giác bị tổn thương, bị kiểm soát hoặc đơn giản là mong muốn được cha mẹ lắng nghe.

Một đứa trẻ nói “con ghét bố mẹ” chưa chắc đã không yêu bố mẹ. Nhiều khi, chính bởi vì trẻ kỳ vọng rất nhiều vào cha mẹ nên khi không được thấu hiểu, cảm xúc thất vọng mới trở nên mạnh mẽ.

Vì vậy, người lớn cần nghe cả thông điệp phía sau câu nói, chứ không chỉ phản ứng với từ ngữ mà trẻ sử dụng.

Đây cũng là điều cha mẹ cần đặc biệt lưu ý. Nếu mỗi lần con phản biện, cha mẹ đều quy kết là “hỗn”, “cãi lời”, “vô ơn”, thì rất có thể cuộc đối thoại trong gia đình sẽ bị đóng lại. Khi không thể nói chuyện với cha mẹ, trẻ sẽ tìm đến bạn bè, mạng xã hội hoặc những cộng đồng trực tuyến để tìm kiếm sự đồng cảm.

Nếu mỗi gia đình đều có một không gian để con được nói thật và cha mẹ đủ bình tĩnh để lắng nghe, thì những hội nhóm như “Con ghét bố mẹ” có thể không còn chỉ là nơi để trút giận, mà trở thành một tín hiệu xã hội giúp người lớn nhìn thấy những vấn đề đang tồn tại trong quan hệ giữa các thế hệ.

Mục tiêu cuối cùng không phải là làm cho trẻ em “im lặng”, mà là tạo ra một môi trường trong đó trẻ có thể nói lên điều mình nghĩ mà không phải sợ hãi; cha mẹ có thể nghe điều mình không muốn nghe mà không lập tức nổi giận; và cả hai phía có thể cùng nhau sửa chữa những điều chưa tốt trong quan hệ gia đình.