Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác quản lý và tối ưu hóa dòng vốn đầu tư công tại một số địa phương đang đặt ra nhiều vấn đề cần phân tích, đặc biệt là tỷ lệ tiết kiệm ngân sách sau đấu thầu. Mới đây, một gói thầu xây lắp học đường tại địa bàn TP Đồng Nai đã công bố kết quả với biên độ giảm giá ở mức thấp, bộc lộ những diễn biến kỹ thuật đáng lưu ý từ phía các đơn vị tham gia dự thầu.

Hiệu quả tiết kiệm ngân sách đạt tỷ lệ thấp

Cụ thể, căn cứ theo Quyết định số 958/QĐ-UBND ngày 08/06/2026 do Chủ tịch UBND xã Lộc Hưng ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Anh Minh LN đã được lựa chọn thực hiện gói thầu Xây dựng. Đây là gói thầu cốt lõi thuộc dự án Xây dựng hàng rào, sân bê tông và một số hạng mục phụ trợ Trường THCS Lộc Hưng, sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương. Gói thầu được tổ chức theo hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng, phương thức Một giai đoạn một túi hồ sơ với loại hợp đồng trọn gói trong thời gian thực hiện 90 ngày.

Dữ liệu hồ sơ trích xuất cho thấy, giá gói thầu được phê duyệt tại kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 850/QĐ-UBND ngày 14/5/2026 là 2.064.653.969 đồng. Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Anh Minh LN được công bố trúng thầu với giá là 2.048.912.000 đồng. Như vậy, biên độ chênh lệch giảm giá sau đấu thầu công khai cho ngân sách nhà nước chỉ đạt xấp xỉ 15.741.969 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm là khoảng 0,76%. Đối chiếu với hệ thống phân loại hiệu quả dòng vốn, các gói thầu có tỷ lệ giảm giá dưới 1% được đánh giá là có hiệu quả kinh tế thấp, chưa tối ưu hóa triệt để nguồn lực đầu tư công.

Diễn biến năng lực tài chính và giá dự thầu của các đơn vị

Khảo sát biên bản mở thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và ngày 01/06/2026, ghi nhận có hai nhà thầu nộp hồ sơ tham gia cạnh tranh trực tuyến. Điểm đáng chú ý xuất hiện tại bước rà soát thông số của nhà thầu đối thủ là Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Công trình Nam Tiến. Doanh nghiệp này nộp bước giá dự thầu lên tới 2.064.655.753 đồng, cao hơn giá gói thầu được chủ đầu tư phê duyệt khoảng 1.784 đồng.

Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu do đơn vị tư vấn là Công ty Cổ phần tư vấn đấu thầu F16 (địa chỉ trụ sở tại quận Gò Vấp, TP HCM) thực hiện cũng chỉ ra rằng, nhà thầu Nam Tiến không đáp ứng tiêu chuẩn về doanh thu bình quân hằng năm theo quy định bắt buộc của hồ sơ mời thầu. Việc không vượt qua tiêu chí năng lực tài chính cốt lõi này cùng động thái bỏ giá vượt giá trần đã khiến đơn vị đối thủ bị loại trực tiếp.

Trong bối cảnh đó, Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Anh Minh LN dễ dàng vượt qua các bước rà soát để trúng thầu với mức giá sát nút dự toán. Hồ sơ doanh nghiệp thể hiện đơn vị có mã số thuế 3801270437, trụ sở đặt tại Tổ 4, Ấp 10, xã Lộc Tấn, TP Đồng Nai.

Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận doanh nghiệp này đã tham gia 11 gói thầu công ích, trúng độc lập 10 gói thầu với tổng giá trị các gói thầu đã trúng khoảng 9.705.266.000 đồng, đều nằm trên địa bàn TP Đồng Nai.

Trách nhiệm giải trình và bài toán tối ưu hóa chi phí

Theo Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ, việc xuất hiện các gói thầu hạ tầng có tỷ lệ tiết kiệm dưới 1%, kết hợp với diễn biến nhà thầu đối thủ bỏ giá vượt giá trần hoặc thiếu hụt năng lực tài chính cơ bản, là những chỉ dấu mà các cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư công cần lưu tâm rà soát. Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về đôn đốc thực hiện hiệu quả công tác đấu thầu qua mạng đã nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các chủ đầu tư trong việc quản lý dòng vốn công, bảo đảm tính cạnh tranh thực chất và hiệu quả kinh tế cao nhất cho ngân sách.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập thuộc Đoàn Luật sư TP HCM, hành lang pháp lý hiện hành gồm Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đặt ra các tiêu chuẩn rất nghiêm ngặt đối với công tác lập hồ sơ mời thầu và chấm thầu. Các địa phương cần thực thi đồng bộ và minh bạch theo tinh thần của Thông tư số 79/2025/TT-BTC, tránh tình trạng đấu thầu rộng rãi mang tính thủ tục khi biên độ giảm giá đạt được không đáng kể.

​