Ảnh minh họa
Chiều 11/6, tại phường Trí Quả, hội nghị làm việc với các sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan về công tác quy hoạch, khảo cổ vùng Luy Lâu đã diễn ra.
Tại hội nghị, các đại biểu thảo luận và thống nhất nội dung báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong đó nhấn mạnh thành cổ Luy Lâu cần được tiếp cận như một quần thể di tích khảo cổ đô thị cổ, thay vì chỉ được xem là một địa điểm khảo cổ đơn lẻ. Theo đó, công tác bảo tồn và phát huy giá trị cần hướng tới việc bảo vệ tính xác thực, tính toàn vẹn, các giá trị nổi bật của di tích khảo cổ và cảnh quan văn hóa liên quan, đồng thời gắn với mục tiêu phát triển bền vững của cộng đồng địa phương.
Từ kết quả các đợt khai quật tại thành cổ Luy Lâu, cùng những phát hiện khảo cổ quan trọng gần đây, trong đó có thuyền cổ Hà Mãn tại phường Song Liễu, các đại biểu cũng gợi mở khả năng xây dựng một bảo tàng chuyên ngành tại khu vực Dâu - Luy Lâu. Đây được xem là hướng đi nhằm lưu giữ, trưng bày và phát huy giá trị của hệ thống hiện vật, di tích khảo cổ được phát hiện trong khu vực.
Theo Cổng thông tin điện tử Bắc Ninh, tháng 3/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật khẩn cấp hai thuyền cổ trên diện tích khoảng 300 m². Trước đó, vào tháng 1/2025, hai thuyền cổ được phát hiện trong quá trình người dân cải tạo ao nuôi cá tại khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, nay thuộc phường Song Liễu, thành phố Bắc Ninh.
Ngày 3/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh báo cáo kết quả bước đầu: hai thuyền còn khá nguyên vẹn, cách nhau 2,3m và nối với nhau bằng tấm gỗ ở phần đầu. Mỗi thuyền dài hơn 16m, rộng 1,95 - 2,2m, sâu khoảng 2,15m. Phần đầu có tấm ván chữ T dài gần 6,5m để khóa chặt hai thân, phần đuôi có cấu trúc gắn bánh lái.
Thân thuyền gồm 7-8 lớp ván, rộng 22-34cm, dày trung bình 4,5cm và chia thành 6 khoang; khoang đầu và khoang cuối có hệ thống đà ngang - dọc phức tạp. Đặc biệt, kỹ thuật nối giữa đáy độc mộc và ván bửng được cố định bằng 4 trụ gỗ 5x5cm, một kỹ thuật chưa từng ghi nhận trong đóng tàu thuyền cổ ở Việt Nam và thế giới.
Hiện nay, các chuyên gia khảo cổ học vẫn chờ đợi kết quả phân tích Carbon-14 (C14) để xác định niên đại của 2 thuyền cổ phát lộ ở Bắc Ninh. Công nghệ Carbon-14 một phương pháp khoa học có thể xác định chính xác tuổi của các vật liệu hữu cơ có niên đại lên tới khoảng 60.000 năm.
Phương pháp này dựa trên thực tế là các sinh vật sống như cây cối, thực vật, con người và động vật, hấp thụ cacbon-14 vào mô của chúng. Khi chúng chết đi, cacbon-14 bắt đầu chuyển hóa thành các nguyên tử khác theo thời gian. Các nhà khoa học có thể ước tính thời gian sinh vật đã chết bằng cách đếm số nguyên tử cacbon-14 còn lại.
Hiện nay, các phòng thí nghiệm hiện đại đã tự động hóa phần lớn quy trình đo C14. Cụ thể, hệ thống robot hoặc cánh tay cơ học thực hiện các công đoạn như sấy khô, nghiền, cân mẫu, đốt cháy tạo CO₂ và chuyển thành graphite, giúp loại bỏ sai sót do con người và rút ngắn thời gian chuẩn bị mẫu. Hay buồng phản ứng kín tự động, điều khiển bằng máy tính tự động điều chỉnh nhiệt độ, áp suất và dòng khí, đảm bảo mỗi mẫu được xử lý đồng nhất.
Vào tháng 11/2025, Viện Khảo cổ học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo "Thông báo khảo cổ học toàn quốc lần thứ 60 - năm 2025" công bố những phát hiện mới, kết quả nghiên cứu khảo cổ học và thảo luận định hướng nghiên cứu trong thời gian tới. Tại Hội thảo, Tiểu ban Khảo cổ học Dưới nước công bố kết quả khai quật thuyền cổ tại Hà Mãn Bắc Ninh cho thấy thuyền có hai thân chỉ còn phần chìm dưới nước với niên đại C14 là thế kỷ II - VIII, tức thuyền cổ có từ khoảng 2.000 năm về trước.
