Chuyến thăm cấp nhà nước tới New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9 đến 14/8/2026 diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – New Zealand đang phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Nếu như hợp tác chính trị, kinh tế hay quốc phòng được xem là những trụ cột chính thức của quan hệ song phương, thì ngoại giao nhân dân chính là chất keo bền bỉ gắn kết hai quốc gia ở cấp độ xã hội. Qua hơn nửa thế kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1975, khoảng cách địa lý hơn 9.000 km giữa hai nước dường như không còn là trở ngại khi những nhịp cầu được xây dựng bằng giáo dục, văn hóa, du lịch, giao lưu thanh niên và sự gắn bó giữa các cộng đồng.
Giáo dục- biểu tượng rõ nét nhất của ngoại giao nhân dân
Khái niệm ngoại giao nhân dân thường được hiểu là những hoạt động giao lưu, hợp tác và xây dựng lòng tin giữa người dân các quốc gia, bổ trợ cho ngoại giao nhà nước. Trong bối cảnh thế giới ngày càng kết nối, hiệu quả của ngoại giao không chỉ được đo bằng các hiệp định hay chuyến thăm cấp cao, mà còn bằng mức độ hiểu biết, tin cậy và thiện cảm giữa người dân hai nước. Đây cũng là lĩnh vực mà Việt Nam và New Zealand đã đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý.
Giáo dục có lẽ là biểu tượng rõ nét nhất của ngoại giao nhân dân giữa hai quốc gia. Trong nhiều năm qua, New Zealand luôn nằm trong nhóm những điểm đến học tập được sinh viên Việt Nam yêu thích nhờ chất lượng giáo dục cao, môi trường an toàn và chính sách cởi mở đối với sinh viên quốc tế. Hàng nghìn lưu học sinh Việt Nam đã và đang học tập tại các trường đại học, học viện và cơ sở giáo dục của New Zealand. Sau khi trở về, nhiều người trở thành doanh nhân, giảng viên, chuyên gia hay cán bộ quản lý, góp phần lan tỏa những kinh nghiệm, phương pháp quản trị và tư duy sáng tạo tiếp thu từ quốc gia châu Đại Dương này.
Các chương trình học bổng của Chính phủ New Zealand cũng tạo nên những dấu ấn lâu dài. Không chỉ hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, các chương trình này còn giúp hình thành mạng lưới cựu du học sinh gắn bó với New Zealand. Chính những "đại sứ không chính thức" này đang đóng vai trò kết nối các trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu của hai nước, góp phần mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực mới.
Cùng với giáo dục, du lịch là kênh ngoại giao nhân dân phát triển nhanh trong những năm gần đây. New Zealand nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, văn hóa bản địa Māori độc đáo và môi trường sống thân thiện, thu hút ngày càng nhiều du khách Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam với bờ biển dài, di sản văn hóa phong phú và nền ẩm thực đa dạng cũng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với người dân New Zealand. Mỗi chuyến đi không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn giúp người dân hai nước hiểu hơn về lịch sử, văn hóa và con người của nhau, từ đó giảm bớt những khoảng cách về nhận thức.
Đáng chú ý, cộng đồng người Việt tại New Zealand tuy không quá đông nhưng đang ngày càng phát triển và hội nhập tốt. Họ hoạt động trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, công nghệ thông tin, thương mại và dịch vụ. Nhiều hội đoàn người Việt thường xuyên tổ chức các hoạt động giới thiệu văn hóa truyền thống, Tết Nguyên đán, lễ hội ẩm thực hay các chương trình thiện nguyện, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam tới bạn bè sở tại. Đồng thời, cộng đồng này cũng trở thành cầu nối hỗ trợ các doanh nghiệp, trường học và tổ chức của hai nước tìm kiếm cơ hội hợp tác.
Một điểm đặc biệt trong quan hệ Việt Nam – New Zealand là sự gần gũi trong cách tiếp cận các vấn đề toàn cầu. Hai quốc gia đều coi trọng phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp xanh. Những chương trình giao lưu giữa nông dân, chuyên gia nông nghiệp, nhà khoa học và sinh viên đã giúp hai bên chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý về sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, quản lý tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế tuần hoàn. Đây là những lĩnh vực mà sự kết nối giữa con người với con người mang lại giá trị không kém các dự án đầu tư quy mô lớn.
Giao lưu văn hóa cũng ngày càng trở nên sôi động. Các chương trình biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, tuần lễ phim, lễ hội ẩm thực và các hoạt động quảng bá văn hóa được tổ chức tại cả hai nước đã tạo cơ hội để người dân khám phá những nét đặc sắc của nhau. Người Việt ngày càng biết đến văn hóa Māori, những điệu haka nổi tiếng hay truyền thống tôn trọng thiên nhiên của New Zealand. Trong khi đó, bạn bè New Zealand có dịp trải nghiệm áo dài, nhạc cụ dân tộc, nghệ thuật múa rối nước và nền ẩm thực đặc sắc của Việt Nam.
Mở ra nhiều cơ hội mới cho ngoại giao nhân dân
Ngoại giao nhân dân giữa hai nước còn được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua hợp tác giữa các địa phương, các trường đại học và các tổ chức phi chính phủ. Nhiều chương trình trao đổi sinh viên, hợp tác nghiên cứu, dự án phát triển cộng đồng và hoạt động tình nguyện quốc tế đã góp phần xây dựng lòng tin và tình hữu nghị ở cấp cơ sở. Những mối quan hệ này thường bền vững hơn các chương trình ngắn hạn bởi chúng được hình thành từ sự gắn kết trực tiếp giữa con người với con người.
Trong thời đại số, khoảng cách địa lý càng trở nên ít ý nghĩa hơn. Các nền tảng trực tuyến giúp sinh viên hai nước có thể học tập cùng nhau, các doanh nghiệp dễ dàng kết nối đối tác và các nhà nghiên cứu triển khai dự án chung mà không bị giới hạn bởi không gian. Nhiều hoạt động giao lưu thanh niên, hội thảo khoa học và diễn đàn doanh nghiệp hiện nay được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, mở rộng đáng kể phạm vi tiếp cận của ngoại giao nhân dân.
Việc nâng cấp quan hệ Việt Nam – New Zealand lên Đối tác Chiến lược Toàn diện đã mở ra nhiều cơ hội mới để ngoại giao nhân dân tiếp tục phát huy vai trò. Trong giai đoạn tới, những lĩnh vực như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, giáo dục chất lượng cao và ứng phó biến đổi khí hậu sẽ đòi hỏi sự hợp tác ngày càng sâu giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng hai nước. Đây đều là những lĩnh vực mà nền tảng lòng tin giữa người dân sẽ quyết định thành công của các chương trình hợp tác lâu dài.
Quan hệ quốc tế bền vững không chỉ được xây dựng từ các văn kiện ngoại giao mà còn từ những câu chuyện đời thường: một sinh viên Việt Nam tốt nghiệp tại Auckland, một giáo viên New Zealand giảng dạy ở Hà Nội, một doanh nhân hai nước cùng khởi nghiệp hay một gia đình Việt đón những người bạn New Zealand trong dịp Tết. Chính những kết nối bình dị ấy đã biến khoảng cách hàng nghìn kilômét thành sự gần gũi trong nhận thức và tình cảm.
Chuyến thăm New Zealand của lãnh đạo cấp cao Việt Nam lần này vì thế không chỉ mở ra những cơ hội hợp tác mới ở tầm quốc gia, mà còn tiếp thêm động lực cho các hoạt động giao lưu giữa nhân dân hai nước. Khi con người ngày càng hiểu nhau, tin cậy nhau và cùng chia sẻ những giá trị chung, khoảng cách địa lý 9.000 km sẽ chỉ còn là con số trên bản đồ, còn tình hữu nghị sẽ tiếp tục là nền tảng vững chắc cho quan hệ Việt Nam – New Zealand trong nhiều thập niên tới.
