Ngày 10/4, tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam, Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga, Lưu trữ Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng Phòng không - Không quân tổ chức khai mạc trưng bày “Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga”.
Sự kiện là dấu mốc kỷ niệm 65 năm chuyến bay vào vũ trụ do Yuri Gagarin và phi hành đoàn thực hiện (12/4/1961), sứ mệnh chung Xô-Việt trên tàu “Soyuz-37” (1980) và nhấn mạnh sự hợp tác Việt - Nga trong lĩnh vực không gian.
Trưng bày giới thiệu hệ thống tài liệu, hình ảnh và hiện vật tiêu biểu, tái hiện toàn diện hành trình của chuyến bay Soyuz 37 - từ quá trình tuyển chọn, huấn luyện, thực hiện nhiệm vụ cho đến ngày trở về, trong đó có nhiều tài liệu lần đầu tiên được công bố.
Trưng bày lần này kể về chuyến bay thứ 6 của phi hành đoàn quốc tế trong chương trình Intercosmos. Vào năm 1980, trên con tàu Soyuz-37, nhà du hành Liên Xô Viktor Vasilyevich Gorbatko và phi công Việt Nam Phạm Tuân đã cùng nhau tiến vào quỹ đạo Trái đất.
Chuyến bay lịch sử tới trạm Salyut-6 ấy được dệt nên từ tình hữu nghị chân thành, được tôi luyện qua những năm tháng đấu tranh gian khổ và những thành tựu rực rỡ trong dựng xây hòa bình. Đó là biểu tượng vĩnh cửu cho niềm tin tuyệt đối giữa hai dân tộc.
Phát biểu tại buổi khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nội Vụ Cao Huy nhấn mạnh rằng việc phát huy giá trị tài liệu lưu trữ gắn liền với các sự kiện lịch sử là cách hiệu quả nhất để giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau. Ông đánh giá cao vai trò của ngành Lưu trữ trong việc củng cố tin cậy chính trị và làm phong phú thêm các kênh hợp tác khoa học - công nghệ.
Còn theo Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko cho biết, sự kiện có ý nghĩa biểu tượng sâu sắc trong bối cảnh Năm hợp tác Nga - Việt trong lĩnh vực khoa học và giáo dục. Ngày 12/4/1961, nhà du hành vũ trụ Liên Xô Yuri Gagarin đã thực hiện chuyến bay có người lái đầu tiên quanh Trái Đất trên tàu vũ trụ “Vostok”. Chuyến bay này tạo ra bước ngoặt đối với sự phát triển của nền văn minh nhân loại và mở ra kỷ nguyên của những khám phá khoa học - công nghệ mới.
Cuộc trưng bày hôm nay không chỉ kể lại những sự kiện của những năm tháng xa xưa ấy mà còn tái hiện bầu không khí đặc biệt của thời kỳ đó. “Trưng bày giúp thế hệ trẻ hiểu biết về những trang sử vẻ vang trong thành tựu chung của hai dân tộc. Đây không chỉ là cái nhìn về quá khứ mà còn là cây cầu nối tới tương lai, là sự trao truyền sứ mệnh cho các thế hệ nhà khoa học, kỹ sư và nhà nghiên cứu tiếp theo”, Đại sứ Gennady Bezdetko nhấn mạnh.
Tại không gian trưng bày, Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân - nhân chứng lịch sử trực tiếp của chuyến bay - đã chia sẻ những câu chuyện sống động, chân thực về hành trình từ huấn luyện, bay vào vũ trụ đến ngày trở về vinh quang. Ông cũng giao lưu, ký tặng đại biểu cuốn sách “Chuyến du hành vũ trụ lịch sử”.
Đặc biệt, trong khuôn khổ trưng bày, các đại biểu được nghe thông điệp chúc mừng từ các phi hành gia đang làm việc trên Trạm vũ trụ quốc tế (ISS) với lời khẳng định: hợp tác chính là “quỹ đạo” bền vững nhất đưa nhân loại tiến xa hơn vào không gian.
Chuyến bay Soyuz 37 năm 1980 của phi hành gia Viktor Gorbatko và Trung tướng Phạm Tuân không chỉ là một thành tựu khoa học, mà còn là biểu tượng sống động, vĩnh cửu của tình hữu nghị và niềm tin giữa hai dân tộc Việt Nam - Liên bang Nga.
