“Quái vật” tầm xa và bí ẩn công nghệ của Nga
Trong bài viết đăng ngày 12/10, báo Đức Merkur sử dụng cụm từ “Reichweiten-Monster”, nghĩa là “quái vật tầm xa”, khi đề cập đến tên lửa hành trình Kh-BD của Nga.
Đến ngày 15/10, hãng tin Nga ABN24 tiếp tục dẫn lại bài viết này, nhấn mạnh những lo ngại của giới phân tích phương Tây về loại vũ khí có tầm bắn được ước tính lên tới 6.500 km.
"Với tầm bắn hàng nghìn km, NATO đang đối mặt với một loại vũ khí mới mà Nga hiện đang dùng để đe dọa cả Mỹ. Châu Âu đang chật vật tìm cách giải quyết", tờ báo Đức viết.
Kh-BD, còn được gọi là Izdeliye 506 là tên lửa hành trình phóng từ trên không, được cho là phát triển để trang bị cho máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS và Tu-160M. Nếu đạt được các thông số như công bố, loại vũ khí này có thể giúp Nga tấn công mục tiêu ở khoảng cách rất xa mà không cần đưa máy bay mang phóng tiến sát không phận đối phương.
Tên lửa Izdeliye 506 của Nga với tầm bắn 6.500 km gây báo động trong NATO. Ảnh: voennoedelo
Điều khiến giới chuyên gia chú ý là cách Nga có thể đạt được tầm bắn lớn như vậy. Theo Merkur, hiện chưa rõ những thay đổi kỹ thuật nào giúp Kh-BD vượt xa về tầm hoạt động so với các loại tên lửa hành trình trước đó.
Một giả thuyết được đưa ra là các nhà thiết kế Nga đã thu nhỏ những bộ phận bên trong tên lửa, bao gồm cả đầu đạn, nhằm dành thêm không gian cho nhiên liệu. Nếu tên lửa sử dụng động cơ phản lực, lượng nhiên liệu bổ sung có thể giúp kéo dài thời gian hoạt động và tăng quãng đường bay.
Ngoài ra, một động cơ hiệu quả hơn, loại nhiên liệu khác hoặc những cải tiến về khí động học cũng có thể góp phần nâng cao tầm bắn.
Merkur dẫn lại nhận định của các nhà phân tích quân sự phương Tây rằng Nga có thể đã đạt được bước tiến đáng kể về công nghệ. Dù vậy, việc đánh giá mức độ đột phá vẫn phụ thuộc vào những thông số thực tế chưa được công khai đầy đủ.
Tên lửa Kh-BD lần đầu được biết đến rộng rãi vào mùa thu năm 2023. Khi đó, giới chức Nga cho biết máy bay ném bom Tu-160 hiện đại hóa sẽ mang loại tên lửa này. Theo Defense Express, Kh-BD có kích thước lớn hơn Kh-101, đồng nghĩa các máy bay mang phóng cần có những điều chỉnh phù hợp để tích hợp vũ khí.
Nếu tầm bắn 6.500 km được duy trì trong điều kiện tác chiến thực tế, Kh-BD có thể mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động của lực lượng không quân chiến lược Nga. Các máy bay ném bom có thể phóng tên lửa từ những khu vực cách xa hệ thống phòng không đối phương, khiến việc phát hiện và ngăn chặn toàn bộ đòn tấn công trở nên phức tạp hơn.
Kế hoạch mua 32 tên lửa, Mỹ cũng nằm trong tính toán chiến lược?
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là thông tin về kế hoạch mua sắm Kh-BD của Nga.
Theo Defense Express, các tài liệu mua sắm quân sự Nga bị rò rỉ, được trang quốc phòng Ukraine Militarnyi công bố vào tháng 10/2025, cho thấy Moscow đặt hàng tổng cộng 32 tên lửa Kh-BD, chia thành hai đợt, mỗi đợt 16 quả. Theo kế hoạch trong tài liệu, đợt đầu bàn giao vào năm 2024, còn đợt thứ hai vào năm 2026.
Mỗi tên lửa được cho là có giá khoảng 4,5 triệu USD. Nếu cả hai đợt bàn giao diễn ra theo kế hoạch, tổng số tên lửa sẽ lên tới 32 quả, với giá trị ước tính khoảng 144 triệu USD.
Theo phân tích của chuyên gia Sidharth Kaushal thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), việc dự án máy bay ném bom thế hệ mới PAK DA chưa đạt được mục tiêu thay thế Tu-95MS và Tu-160 khiến Nga phải tìm cách nâng cao năng lực của những máy bay hiện có. Kh-BD có thể là một trong những phương án giúp Moscow thực hiện mục tiêu đó.
Giới phân tích đưa ra hai kịch bản sử dụng loại tên lửa này. Nga có thể triển khai Kh-BD trong chiến dịch quân sự tại Ukraine nhằm kiểm tra khả năng hoạt động thực tế; hoặc giữ chúng làm lực lượng dự trữ chiến lược, phục vụ tình huống đối đầu trực tiếp với NATO.
Máy bay ném bom tầm xa Tupolev Tu-160 sẽ có khả năng mang tên lửa hành trình Kh-BD mới. Ảnh: Merkur
Căn cứ Bắc Cực có thể mở rộng phạm vi đe dọa
Theo Merkur và Defense Express, một yếu tố quan trọng trong tính toán chiến lược của Nga là đảo Alexandra Land thuộc quần đảo Franz Josef Land ở Bắc Cực. Tại đây có căn cứ Nagurskoye với đường băng được các nhà phân tích đánh giá có khả năng tiếp nhận máy bay quân sự, bao gồm cả máy bay ném bom chiến lược.
Nếu Kh-BD đạt tầm bắn như ước tính, các máy bay ném bom Nga có thể phóng tên lửa từ những khu vực xa hệ thống phòng không Mỹ, qua đó đưa một số mục tiêu trên lãnh thổ Mỹ vào phạm vi tấn công tiềm tàng. Đây là cơ sở khiến loại vũ khí này được chú ý trong các phân tích về năng lực răn đe chiến lược của Moscow.
Tuy nhiên, tầm bắn xa không đồng nghĩa với khả năng xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ. Theo Defense Express, Mỹ đã theo dõi hoạt động chuẩn bị phóng tên lửa của các máy bay Tu-95MS và Tu-160. Trong một cuộc khủng hoảng quân sự nghiêm trọng, các căn cứ không quân Nga như Engels và Olenya cũng có thể đối mặt với nguy cơ bị tấn công phủ đầu.
Bài viết của Merkur còn đặt Kh-BD trong bối cảnh rộng hơn của cuộc cạnh tranh quân sự giữa Nga và phương Tây. Bên cạnh các hệ thống như Oreshnik và tên lửa đạn đạo liên lục địa R-36M, tên lửa hành trình tầm xa có thể bổ sung một phương tiện khác để Moscow gây sức ép chiến lược.
Dẫu vậy, mối lo ngại không chỉ xuất phát từ khả năng thực tế của từng loại vũ khí, mà còn từ sự bất định về cách chúng có thể được sử dụng trong một cuộc khủng hoảng. Giới phân tích phương Tây cho rằng việc Nga liên tục phát triển và nhấn mạnh năng lực hạt nhân có thể làm gia tăng sức ép đối với NATO, nhưng hiệu quả răn đe của chiến lược này cũng phụ thuộc vào khả năng triển khai thực tế và mức độ đối phương hiểu rõ những giới hạn của Moscow.
