7 lý do khí cầu trở thành vũ khí chiến lược
Sau hàng loạt thảm họa kinh hoàng vào những năm 1930, khí cầu tưởng chừng đã vĩnh viễn bị xóa sổ khỏi lịch sử hàng không, nhường lại hoàn toàn khoảng trời cho máy bay cánh cố định và sau này là trực thăng.
Tuy nhiên, sự phát triển của khoa học kỹ thuật đang mở ra cơ hội tái sinh cho phương tiện này, giúp khai thác tối đa những đặc tính ưu việt vốn có. Đối với một quốc gia có diện tích rộng lớn như Nga, khí cầu hoàn toàn có thể trở thành một "vũ khí chiến lược" vô cùng giá trị.
Trang Svpressa đã đưa ra quan điểm rằng Nga nên đưa khí cầu trở lại phục vụ đa mục đích vì nhiều lý do.
Cụ thể, khí cầu sở hữu 7 ưu thế vượt trội sau đây:
Thân thiện với môi trường: Không chỉ cắt giảm tối đa lượng khí thải ra khí quyển, khí cầu còn vận hành với mức độ tiếng ồn cực kỳ thấp.
Tối ưu chi phí: Chi phí vận hành và nhiên liệu rẻ hơn rất nhiều so với các phương tiện bay truyền thống.
Sức chở "khủng": Tải trọng của khí cầu có thể vượt xa thông số của những dòng máy bay vận tải quân sự lớn nhất hiện nay.
Cơ động bãi đáp: Không đòi hỏi đường cất - hạ cánh đắt đỏ hay phức tạp, khí cầu có thể đáp xuống bất kỳ bề mặt tương đối bằng phẳng nào.
Thời gian bám trụ bền bỉ: Khí cầu có thể duy trì hoạt động trên không liên tục nhiều ngày, nhiều tuần, thậm chí là hàng tháng hay hàng năm. Đáng chú ý, chúng có khả năng đứng yên lơ lửng tại một tọa độ trong thời gian rất dài.
Khả năng ẩn mình cao: Độ bộc lộ của khí cầu trên màn hình radar cũng như thiết bị trinh sát hồng ngoại là cực kỳ thấp.
Đào tạo đơn giản: Việc huấn luyện một phi công điều khiển khí cầu dễ dàng và nhanh chóng hơn nhiều so với phi công quân sự.
Nhược điểm lớn nhất của khí cầu nằm ở tốc độ khiêm tốn, chỉ đạt khoảng 100 km/h. Thế nhưng, con số này hoàn toàn tương đương với vận tốc của ô tô hay tàu hỏa, trong khi khí cầu lại sở hữu lợi thế tuyệt đối là không bị phụ thuộc vào hạ tầng đường xá.
Một hạn chế khác là khí cầu đòi hỏi cột neo chuyên dụng và các nhà vòm trú kích thước lớn. Dù vậy, diện tích của các cơ sở này cũng không nhỉnh hơn là mấy so với dành cho máy bay thương mại hay vận tải cỡ lớn. Nhìn chung, việc xây dựng một căn cứ khí cầu hoàn toàn không tốn diện tích và chi phí bằng việc đầu tư một sân bay hiện đại.
Quan trọng hơn, nguy cơ cháy nổ kinh hoàng trong quá khứ đã được triệt tiêu. Khí hydro vô cùng nguy hiểm — tác nhân chính gây ra các thảm kịch khí cầu đầu thế kỷ XX — giờ đây đã được thay thế hoàn toàn bằng heli, một loại khí trơ tuyệt đối an toàn.
Phần vỏ bọc bằng vải phủ cao su thời xưa cũng được thay thế bằng các chất liệu tổng hợp tân tiến như Kevlar, Polyurethane, Mylar hay Dacron... Sự nâng cấp này giúp giảm khối lượng vỏ đi nhiều lần, đồng thời hạn chế tối đa sự rò rỉ khí, giải quyết triệt để điểm yếu lớn nhất của heli là tính rò rỉ, khuếch tán cao.
Khâu thiết kế vỏ khí cầu hiện được tối ưu hóa bằng phần mềm máy tính và cắt chính xác bằng máy laser. Cabin điều khiển lẫn khoang chứa hàng đều sử dụng vật liệu composite siêu nhẹ, giúp cắt giảm đáng kể trọng lượng bản thể.
Về hệ thống động lực, các dòng khí cầu cỡ nhỏ thường sử dụng động cơ piston để tối ưu chi phí và tăng tính cơ động. Trong khi đó, các phiên bản cỡ lớn hơn được trang bị động cơ diesel hoặc tuabin khí. Thậm chí, giới quân sự còn đang tính đến những giải pháp đột phá như động cơ chạy bằng năng lượng mặt trời hay năng lượng hạt nhân.
Bài toán kinh tế của khí cầu nằm ở chỗ: mức tiêu thụ nhiên liệu trên mỗi đơn vị tải trọng của nó thấp hơn máy bay từ 3–4 lần, và thấp hơn trực thăng tới 14–15 lần. Điểm nghẽn duy nhất là giá thành khí heli còn khá cao. Tuy nhiên, quy mô sản xuất và kích thước khí cầu càng lớn thì việc khai thác heli sẽ càng trở nên hiệu quả và tiết kiệm chi phí.
Kích thước khí cầu giữ vai trò quyết định. Sức chở của khí cầu tỷ lệ thuận với thể tích của nó. Do đó, một chiếc khí cầu vận tải thương mại đúng nghĩa bắt buộc phải có kích thước khổng lồ.
Hơn nữa, khí cầu càng lớn thì càng ít bị ảnh hưởng bởi sức gió: lực tác động của gió lên vỏ tỷ lệ thuận với bình phương kích thước, trong khi lực kháng gió lại tỷ lệ thuận với lập phương kích thước. Nguyên lý này cho phép con người đóng những siêu khí cầu có tải trọng lên tới 2.000 tấn — gấp gần 20 lần so với những máy bay vận tải quân sự lớn nhất thế giới hiện nay.
Hơn ai hết, Nga rất cần khí cầu
Xét về tiềm năng, Nga đang sở hữu trữ lượng khí heli lên tới 9,2 tỷ m³ (chiếm 1/3 trữ lượng toàn cầu, chỉ đứng sau Mỹ với 13 tỷ m³). Quan trọng hơn cả, không quốc gia nào trên thế giới cần đến khí cầu như nước Nga.
Thứ nhất - Huyết mạch vận tải mới: Để tiếp tế hàng hóa quân sự lẫn dân sự cho các vùng lãnh thổ bao la ở phía Đông, khí cầu là giải pháp độc tôn. Chúng có thể giải phóng Nga khỏi sự phụ thuộc sinh tử vào tuyến đường sắt xuyên Siberia (Trans-Siberian) và tuyến Hàng hải Bắc Băng Dương (Sevmorput).
Thứ hai - Lá chắn phòng không di động: Khí cầu có thể trở thành mắt xích quan trọng trong hệ thống phòng không quốc gia. Không dừng lại ở vai trò "mắt thần" trinh sát, một chiếc khí cầu hoàn toàn có thể mang theo hệ thống radar công suất lớn (đủ sức phát hiện máy bay tàng hình, tên lửa hành trình hay UAV) cùng cơ số tên lửa "không đối không" để tiêu diệt mục tiêu ngay khi phát hiện.
Nằm lơ lửng ở độ cao từ 20–30 km trong tầng bình lưu, tên lửa phóng từ khí cầu sẽ có thế năng cực lớn, dễ dàng chuyển hóa thành động năng để tăng tầm bắn và vận tốc. Ngược lại, tiêm kích đối phương rất khó — nếu không muốn nói là không thể — vươn tới độ cao này để đánh chặn khí cầu.
Thậm chí, dù có trúng 1–2 quả tên lửa, khí cầu cũng không bị nổ tung mà chỉ từ từ hạ độ cao (hoặc lớp vỏ tự bịt kín vết thủng để tiếp tục làm nhiệm vụ). Một vài chục khí cầu phòng không lơ lửng có thể tạo thành "bức tường băng xông" kiên cố trên không phận Nga, hỗ trợ hoặc thay thế hiệu quả cho tiêm kích và các tổ hợp tên lửa mặt đất. Xét về tiêu chí chi phí/hiệu quả, đây là bài toán phòng không tối ưu nhất cho Nga.
Thứ ba - Khí tài răn đe và "mẫu hạm" mang UAV: Khí cầu có thể trở thành phương tiện mang vác hàng chục, thậm chí hàng trăm tên lửa hành trình tầm xa hoặc tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM). Một chiếc khí cầu mang 1–2 quả ICBM lơ lửng trên vùng trời Krasnoyarsk hay Yakutia sẽ hoàn toàn bất khả xâm phạm trước mọi đòn tập kích của đối phương.
Ngay từ trong không phận an toàn, nó có thể phóng tên lửa hành trình tiêu diệt các mục tiêu trên bộ và trên biển. Chưa dừng lại ở đó, khí cầu còn đóng vai trò như một "mẫu hạm trên không" chở theo hàng trăm UAV trinh sát và UAV cảm tử.
Các dòng UAV tái sử dụng có thể cất cánh từ khí cầu, sau đó quay trở lại để hạ cánh, nạp lại nhiên liệu và bổ sung đạn dược. Đối với UAV FPV, khí cầu giúp đưa chúng đến gần đường biên giới tác chiến hơn nhiều so với việc phóng từ mặt đất, trong khi người điều khiển có thể ngồi an toàn ở hậu phương sâu nhờ tín hiệu tiếp sóng từ khí cầu.
Việc triển khai FPV cáp quang từ khí cầu cũng thuận tiện hơn đáng kể: dây cáp không bị vướng vật cản mặt đất, chiều dài cáp được mở rộng tối đa và có thể thu hồi dây để tái sử dụng.
Tóm lại, hai rào cản lớn nhất đối với sự trở lại của khí cầu lâu nay vẫn là giá thành khí heli và hạ tầng căn cứ đồn trú.
Thế nhưng, rào cản lớn nhất thực chất lại nằm ở tư duy sử dụng và đây là vấn đề không của riêng nước Nga. Chính lối tư duy lối mòn này đã kìm hãm sự bứt phá của ngành hàng không khí cầu hiện đại. Quốc gia nào tiên phong vượt qua được rào cản tâm lý này sẽ cướp cờ chiến lược và tạo ra lợi thế áp đảo trước mọi đối thủ cạnh tranh, trang Svpressa nhấn mạnh.
