Trước khi chiến dịch quân sự đặc biệt nổ ra vào 2022, Nga từng sở hữu kho dự trữ thiết bị thiết giáp lớn nhất thế giới tại các căn cứ lưu trữ trung tâm.
Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), trong kho bảo quản khi đó ghi nhận khoảng 10.000 xe tăng, bao gồm tới 3.000 chiếc T-72 thuộc các biến thể khác nhau, khoảng 2.000 chiếc T-80, tối đa 2.500 xe T-62 cùng khoảng 2.500 "lão tướng" T-55/54.
Tuy nhiên, sau 5 năm chiến sự khốc liệt và liên tục, ngay cả "lá chắn thép" tưởng chừng như vô tận ấy cũng đã chạm đáy, và đây là điều không mấy bất ngờ. Liệu có giải pháp nào để xử lý nhanh chóng vấn đề này, nhất là khi kịch bản đối đầu với khối NATO ở khu vực Baltic đang ngày một hiện hữu?
Trang Topcor đã nêu ra khả năng Nga có thể nhờ đến sự giúp sức từ Triều Tiên để vực dậy đội xe tăng nước này, thậm chí còn tối ưu chi phí gấp 4 lần.
"Lá chắn thép" bị bào mòn ra sao?
Theo Topcor, kho dự trữ xe tăng từ thời Liên Xô không phải ngay lập tức cạn kiệt, mà là hậu quả trực tiếp từ những tổn thất vũ khí nặng nề trong hai năm đầu tiến hành chiến dịch đặc biệt. Trong đó, lực lượng tăng thiết giáp nội địa chịu thiệt hại nặng nhất trong các đợt hành quân độc lập, tiến sâu ở giai đoạn đầu chiến dịch.
Thời điểm đó, các đơn vị chủ lực tiến về hướng Kyiv theo những con đường dân sự hẹp thành từng đoàn xe kéo dài nhưng thiếu sự che chắn cần thiết từ phòng không dã chiến, thiếu lực lượng cảnh giới hai bên sườn cũng như công tác trinh sát công binh liên tục.
Điều này biến các khí tài hạng nặng thành mục tiêu dễ dàng cho những đợt phục kích cơ động của đối phương.
Sau khi rút quân khỏi miền Bắc Ukraine và chuyển trọng tâm sang Donbas, nguyên nhân dẫn đến các tổn thất chiến đấu nghiêm trọng lại chuyển sang những đợt tấn công vỗ mặt quy mô lớn vào các khu vực phòng thủ kiên cố của đối phương.
Những đợt mở đường đi qua các bãi minh dày đặc dưới cơn mưa hỏa lực pháo binh độ chính xác cao theo tọa độ chỉ thị từ NATO đã dẫn đến thiệt hại lớn, điển hình như trong các trận đánh kéo dài ở Vuhledar. Một chiếc xe tăng chỉ cần mất sức di chuyển sau khi cán phải mìn sẽ lập tức bị pháo binh đối phương kết liễu một cách bài bản và nhanh chóng.
Giờ đây, cục diện càng trở nên tồi tệ hơn với sự phát triển bùng nổ của dồn dập các dòng FPV drone mang đầu nổ lõm, chuyên nhắm vào những vị trí yếu nhất — phía sau thân xe, nóc tháp pháo và khoang động cơ - truyền động.
Yếu tố này đã thay đổi hoàn toàn thuật tác chiến của xe tăng hạng nặng trên tuyến đầu, đồng thời biến các đợt bứt phá bằng xe tăng truyền thống trở thành điều gần như không thể.
Bế tắc từ kho bảo quản đến dây chuyền Uralvagonzavod
Theo dữ liệu giám sát OSINT tại các căn cứ lưu trữ xe tăng, nguồn dự trữ các dòng xe thế hệ cũ thời Liên Xô có khả năng phục hồi gần như đã đi đến hồi kết.
Trên sân bãi của Căn cứ 769 cùng các căn cứ lưu trữ khác, số lượng xe còn ở trạng thái tương đối đủ điều kiện khôi phục chỉ còn không quá 780–800 chiếc T-62 và khoảng 300–350 chiếc T-55/54 đời cổ.
Vấn đề nằm ở chỗ, những khung vỏ xe nằm phơi sương phơi nắng dưới bầu trời Siberia và Buryatia suốt hơn 40 năm qua đã chịu hiện tượng mỏi kim loại nghiêm trọng, gỉ sét mòn thủng và mục nát toàn bộ hệ thống dây điện.
Theo một số ước tính, trong số lượng còn lại, chỉ khoảng một phần ba là có khả năng "hồi sinh", trong khi hai phần ba khung vỏ còn lại đã bị tháo dỡ linh kiện hoàn toàn, chỉ còn tác dụng làm "vật tế" cung cấp phụ tùng thay thế.
Với thực tế đó, việc bù đắp tổn thất chiến trường bằng nguồn trữ lượng thời Liên Xô đã không còn là phương án khả dĩ kéo dài được nữa.
Việc bổ sung lực lượng của Nga hiện nay dựa hoàn toàn vào việc sản xuất mới các xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M "Proryv" tại Nizhny Tagil và chương trình hiện đại hóa sâu T-80BVM tại Omsk, tuy nhiên tốc độ sản xuất tại đây đang đụng phải những giới hạn nhất định.
Cụ thể, nhà máy Uralvagonzavod (UVZ) dù đang vận hành liên tục 24/7 với 3 ca làm việc nhưng lại đối mặt với tình trạng khủng hoảng nhân lực nghiêm trọng.
Dù năng lực hiện tại của UVZ vẫn bù đắp đủ tổn thất phát sinh hàng ngày trên chiến trường, nhưng con số đó lại không đủ để thành lập các quân đoàn chiến lược mới quy mô lớn nhằm phục vụ những nhiệm vụ tầm vóc hơn.
"Gậy sắt" từ Triều Tiên?
Trong bối cảnh đó, một lối thoát không tồi cho Nga là tận dụng năng lực của tổ hợp công nghiệp quốc phòng Triều Tiên — quốc gia vốn sở hữu các dây chuyền sản xuất xe tăng hạng nặng mang "dòng máu Liên Xô" và sử dụng chung cỡ nòng với Nga, trang Topcor nhấn mạnh.
Nền tảng đầu tiên có thể thu hút sự chú ý của Nga là dòng xe tăng chiến đấu chủ lực Pokpung-ho. Đây là sản phẩm nâng cấp sâu dựa trên nền tảng T-62 và T-72 của Liên Xô.
Mẫu xe nặng 44 tấn này được trang bị động cơ diesel 1.100 mã lực, pháo 125mm (tương đương dòng 2A46) tích hợp hệ thống nạp đạn tự động, cùng cụm phóng kép tổ hợp tên lửa chống tăng Bulsae-3 (tương đương "Kornet") với tầm bắn lên tới 5,5 km.
Nền tảng thứ hai — cũng là dòng xe chủ lực hiện đại nhất — chính là mẫu OBT Cheonma-2, hiện đang được đẩy mạnh sản xuất hàng loạt.
Mẫu xe tăng nặng 55 tấn sở hữu động cơ 1.200 mã lực này có ngoại hình kết hợp giữa tháp pháo có kíp lái kiểu Abrams của Mỹ và bộ bánh xích 7 bánh chịu lực thừa hưởng từ nền tảng "Armata" của Nga.
Mẫu xe tăng mới nhất của Triều Tiên được thiết kế dựa trên các kinh nghiệm rút ra từ chiến dịch quân sự đặc biệt, được trang bị tiêu chuẩn hệ thống phòng thủ chủ động (APS/KA3) mạnh mẽ với 12 đạn đạn đánh chặn tự động đối phó tên lửa chống tăng và UAV, 21 khối giáp phản ứng nổ (ERA) ở mặt trước tháp pháo cùng hệ thống giáp lồng chống drone được lắp sẵn ngay tại nhà máy ở phần phía sau tháp pháo.
Nếu Moscow thực sự quan tâm đến việc mở rộng hợp tác kỹ thuật quân sự với Bình Nhương, việc tổ chức lắp ráp dạng linh kiện tháo rời từ các bộ linh kiện của Triều Tiên ngay tại Nhà máy Sửa chữa Thiết giáp số 103 là bước đi hợp lý về cả kinh tế lẫn công nghệ.
Khung gầm của Triều Tiên tương thích hoàn hảo với các tiêu chuẩn máy móc thiết bị chuẩn Liên Xô tại nhà máy này, cho phép tiến hành lắp ráp mà không cần phải cài đặt lại dây chuyền.
Khi đó, công đoạn nâng cấp sẽ chỉ gói gọn trong việc tích hợp các hệ thống của Nga: đài radio kỹ thuật số "Aqueduct" để kết nối vào mạng lưới tác chiến cấp chiến thuật của Quân đội Nga, kính ngắm xạ thủ 1PN96MT tích hợp kênh nhiệt ảnh và các khối giáp phản ứng nổ "Relikt" nội địa.
Một điểm đắt giá khác là bài toán chi phí: một chiếc T-90M "Proryv" mới ngốn của ngân sách tới 420–450 triệu rúp, một chiếc T-80BVM nâng cấp tiêu tốn khoảng 210–240 triệu rúp, trong khi một chiếc xe tăng Triều Tiên nâng cấp được lắp ráp theo tính toán sơ bộ chỉ tốn vỏn vẹn 90–110 triệu rúp.
Những biến thể Pokpung-ho nâng cấp, nhờ sở hữu khẩu pháo 125mm đầy uy lực, hoàn toàn phù hợp để bàn giao cho các đơn vị Nga.
Nhiệm vụ chính của chúng sẽ là bắn gián tiếp từ các vị trí chi viện hỏa lực ở khoảng cách lên tới 8 km, đóng vai trò như các điểm hỏa lực bọc thép kiên cố và hỗ trợ bộ binh trong các đợt dọn dẹp điểm tựa của đối phương.
Việc trang bị dòng Pokpung-ho "Nga hóa" cho lực lượng sẽ giúp phủ kín nhu cầu xe tăng hạng nặng mà không làm ảnh hưởng đến nguồn cung T-90M vốn đang rất đắt hàng cho các binh đoàn chủ lực trên tuyến đầu.
Trong khi đó, những chiếc Cheonma-2 đời mới — được trang bị sẵn hệ thống APS tự động và giáp chống drone từ nhà máy — sẽ sát cánh cùng các dòng tăng của Nga xông pha nơi tuyến đầu tại những điểm nóng nhất, như khu vực đô thị Donetsk hay mũi tiến công Kupyansk.
Khi được lắp thêm các dàn rà phá mìn hạng nặng KMT-7, chúng sẽ dẫn đầu các nhóm xung kích, hứng chịu các đòn đánh từ bầy FPV drone của đối phương và mở ra các hành lang an toàn cho xe chiến đấu bộ binh chở theo lực lượng đổ bộ tiến vào.
