Mỹ đã chính thức triển khai phong tỏa toàn bộ các cảng biển và khu vực ven biển của Iran, đẩy căng thẳng tại Trung Đông lên một nấc thang mới và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng trên quy mô khu vực.
Theo thông báo từ Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lệnh phong tỏa bắt đầu có hiệu lực từ 10h sáng ngày 13/4 theo giờ miền Đông Mỹ (tức 17h30 cùng ngày theo giờ Iran). Biện pháp này được áp dụng đối với tất cả tàu thuyền ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm toàn bộ khu vực Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.
Động thái của Washington được xem là nhằm gia tăng sức ép tối đa lên Tehran, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm duy trì lệnh ngừng bắn giữa hai bên đã không đạt kết quả. Tuy nhiên, Mỹ vẫn cho phép các tàu không liên quan đến Iran tiếp tục đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới - nhằm tránh gây gián đoạn hoàn toàn dòng chảy thương mại quốc tế.
Ngay sau tuyên bố của Mỹ, Iran đã phản ứng mạnh mẽ. Truyền thông nhà nước dẫn lời giới chức quân sự khẳng định: “An ninh tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman hoặc là dành cho tất cả, hoặc sẽ không dành cho bất kỳ ai.” Tehran đồng thời cảnh báo rằng không một cảng nào trong khu vực có thể được coi là an toàn nếu tình hình tiếp tục leo thang.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là một trong những tuyên bố cứng rắn nhất của Iran trong thời gian gần đây, cho thấy nguy cơ mở rộng xung đột sang lĩnh vực hàng hải - yếu tố có thể tác động trực tiếp đến kinh tế toàn cầu.
Thực tế, tác động đã bắt đầu xuất hiện. Báo cáo ban đầu từ Lloyd’s List Intelligence cho thấy hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã suy giảm đáng kể. Chỉ hơn 40 tàu thương mại đi qua khu vực kể từ khi lệnh ngừng bắn tạm thời có hiệu lực, giảm mạnh so với mức 100-135 lượt tàu mỗi ngày trước khi chiến sự bùng phát.
Việc lưu lượng tàu giảm sâu phản ánh tâm lý lo ngại rủi ro của các hãng vận tải biển quốc tế, đồng thời đặt ra nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy giá dầu thế giới tăng cao trong thời gian tới.
Các chuyên gia quân sự nhận định, phong tỏa hàng hải là một trong những biện pháp gây sức ép mạnh nhất trong chiến tranh hiện đại, bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến năng lực kinh tế của đối phương mà còn tác động trực tiếp đến thị trường toàn cầu. Trong trường hợp của Iran, điều này đặc biệt nhạy cảm khi quốc gia này nằm ở vị trí kiểm soát eo biển Hormuz - nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu mỏ thế giới.
Trong bối cảnh các cuộc đàm phán ngừng bắn đã đổ vỡ và chưa có dấu hiệu nối lại, nguy cơ đối đầu quân sự trực tiếp giữa các bên đang gia tăng. Giới quan sát cho rằng nếu không có bước đột phá ngoại giao, khu vực Trung Đông có thể bước vào một giai đoạn bất ổn mới với những hệ lụy khó lường đối với an ninh năng lượng và thương mại toàn cầu.
