Kính viễn vọng Roman sẽ "lắng nghe" nhịp đập của Dải Ngân hà

Kính viễn vọng Roman sẽ "lắng nghe" nhịp đập của Dải Ngân hà và những bí mật bên trong 300.000 ngôi sao khổng lồ đỏ sắp được hé lộ.

Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman của NASA dự kiến sẽ được phóng vào khoảng mùa thu năm 2026 đến mùa xuân năm 2027. Thông tin mới nhất cho thấy, nó không chỉ tìm kiếm các hành tinh mà còn "nghe lén" nhịp tim của 300.000 ngôi sao khổng lồ đỏ trong Dải Ngân hà.

Được biết, Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman có gương chính đường kính 2,4 mét, cùng kích thước với kính viễn vọng Hubble, nhưng trường nhìn của nó lớn hơn gấp 100 lần.

Ngoài việc nghiên cứu vật chất tối và năng lượng tối, Dự án Khảo sát Vùng Thời gian Va chạm Thiên hà (Galactic Bump Time Domain Survey) của Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman sẽ nhắm mục tiêu vào hàng triệu ngôi sao ở trung tâm Dải Ngân hà, sử dụng hiện tượng vi thấu kính hấp dẫn để tìm kiếm các hành tinh. Khi lực hấp dẫn của một hành tinh khuếch đại ánh sáng từ các ngôi sao nền trong thời gian ngắn, Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman sẽ có thể thu được tia sáng le lói đó.

Tuy nhiên, sự lấp lánh của các ngôi sao không chỉ do các hành tinh gây ra. Các bong bóng năng lượng chuyển động bên trong các sao khổng lồ đỏ tạo ra các rung động, khi truyền đến bề mặt, làm cho ngôi sao sáng lên một chút. Các nhà khoa học gọi nghiên cứu này là "địa chấn học sao", và bằng cách quan sát tần số của các rung động này, họ có thể ước tính kích thước, khối lượng và tuổi của một ngôi sao khổng lồ đỏ. Hiểu được các đặc điểm của các ngôi sao khổng lồ đỏ cũng gián tiếp giúp chúng ta hiểu được hệ thống hành tinh của chúng.

Ước tính sơ bộ cho thấy, Nancy Grace Roman có thể phát hiện ít nhất 300.000 sự kiện địa chấn sao từ sao khổng lồ đỏ, với tiềm năng tối đa là 650.000 sự kiện, trong đó 358.000 sự kiện nằm ở vùng phình trung tâm của Dải Ngân hà. Đây sẽ là mẫu địa chấn sao lớn nhất từng được ghi nhận.

Điều thú vị hơn nữa là Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman không chỉ hé lộ những bí mật của các ngôi sao chủ hành tinh, mà còn có thể phát hiện ra "các cụm sao trẻ" bị che khuất bởi bụi ở trung tâm Dải Ngân hà, cho phép các nhà thiên văn học khám phá lại lịch sử của Dải Ngân hà.

Trong tương lai, nó thậm chí có thể cho chúng ta biết về sự sống và cái chết của các hành tinh, khi các ngôi sao chủ của chúng giãn nở thành sao khổng lồ đỏ, và thậm chí giúp chúng ta dự đoán số phận tương lai của hệ mặt trời. Có thể thấy, Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman của NASA không chỉ nhìn xa mà còn "nghe" được rất sâu, và những bí mật của trung tâm Dải Ngân hà sắp sửa được hé lộ.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện quan trọng trong quá trình khai quật khảo cổ tại Di chỉ Mái đá Ngườm”. Nguồn video: @Báo và Phát thanh Truyền hình Thái Nguyên.

Thiên Đăng - (Theo Technice)

Sự thật về cơn bão bụi tích điện trên sao Hỏa

16/05/2026 08:02

NASA thử nghiệm thành công động cơ ion kiểu mới, đạt công suất kỷ lục 120 kW. Điều này góp phần mở đường cho chuyến bay đưa người tới sao Hỏa trong tương lai.

Nhiên liệu ion phổ biến của động cơ ion là khí xenon. Tuy nhiên, NASA đang thử dùng plasma kim loại. Nguyên mẫu động cơ mới, gọi là động cơ đẩy từ động lực học plasma (MPD), do NASA nghiên cứu và chế tạo đã có thử nghiệm thành công đầu tiên. MPD tạo ra những dòng điện mạnh tương tác với từ trường để tăng tốc ion lithium.

Theo NASA, nguyên mẫu động cơ ion kiểu mới đã thực hiện 5 lần đốt. Trong thời gian đó, điện cực vonfram trung tâm của động cơ nóng lên dữ dội, phát ra ánh sáng trắng mạnh ở mức nhiệt 2.800 độ C. Động cơ cũng đạt công suất lên đến 120 kW trong buồng chân không chuyên dụng dài 8 m tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) thuộc NASA. Con số này cao gấp 25 lần công suất của động cơ ion trên tàu Psyche, vốn là động cơ ion mạnh nhất từng trang bị cho tàu vũ trụ, giúp đạt vận tốc 200.000 km/h.

Robot thăm dò bán tự động có thể cải thiện đáng kể hiệu quả việc thăm dò sao Hỏa mà không cần chờ lệnh từ con người.

Trang IT Home đưa tin rằng, một loại robot mới dự kiến sẽ khám phá sao Hỏa với tốc độ chưa từng có, quét các tảng đá và tìm kiếm dấu hiệu sự sống mà không cần chờ hướng dẫn từ con người.

Theo IT Home, việc khám phá bề mặt các hành tinh khác là một nhiệm vụ khó khăn và tốn nhiều thời gian. Trong các sứ mệnh lên sao Hỏa, độ trễ liên lạc giữa Trái đất và tàu thám hiểm có thể dao động từ 4 đến 22 phút. Dung lượng truyền dữ liệu hạn chế cũng giới hạn khối lượng trao đổi thông tin hai chiều.

Mặt trời đang âm thầm nóng lên theo thời gian. Các nhà khoa học cảnh báo Trái đất tương lai có thể mất đại dương, khí quyển và trở nên khô cằn như sao Hỏa.

Mặt trời đang nóng lên với tốc độ không thể nhìn thấy bằng mắt thường, độ sáng của nó tăng 10% mỗi một tỷ năm. Trong một tỷ năm nữa, Trái đất, nơi chúng ta phụ thuộc để sinh tồn, sẽ hoàn toàn trở thành một sao Hỏa thứ hai, không có nước lỏng, không có bầu khí quyển, với nhiệt độ bề mặt tăng vọt lên đến 100°C, cằn cỗi và không có sự sống.

Vốn dĩ, Mặt trời mà chúng ta thấy ngày nay đã là một "ngôi sao trung niên", khoảng 4,6 tỷ năm tuổi, có thể cháy ổn định trong khoảng 5 tỷ năm nữa. Tuy nhiên, "sự ổn định" của nó chỉ mang tính tương đối. Khi nhiên liệu hydro bên trong liên tục cạn kiệt, lõi Mặt trời sẽ ngày càng nóng lên, độ sáng của nó tiếp tục tăng lên. Đây chính là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự biến đổi của Trái đất thành sao Hỏa trong tương lai.

Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman sẽ "lắng nghe" nhịp đập của Dải Ngân hà