Trước đây, bằng chứng rõ ràng nhất về việc con người tự nhóm lửa thay vì chỉ tận dụng lửa từ các đám cháy tự nhiên được tìm thấy ở Pháp với niên đại khoảng 50.000 năm. Ảnh: Jordan Mansfield.
Gần đây, các nhà nghiên cứu thuộc Bảo tàng Anh và Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên (Anh) đã công bố những bằng chứng mới tìm thấy tại một mỏ đất sét cũ ở làng Barnham, hạt Suffolk (Anh) đã làm thay đổi hiểu biết chúng ta về thời điểm tổ tiên loài người tạo ra lửa. Ảnh: Dmitry Naumov/Zoonar/picture alliance.
Nick Ashton, người phụ trách các bộ sưu tập thời kỳ đồ đá cũ tại Bảo tàng Anh và là đồng tác giả nghiên cứu cho biết: “Đây là phát hiện thú vị nhất trong sự nghiệp 40 năm của tôi”. Ảnh: Kypros/Getty Images.
Khác với những dấu vết mơ hồ từng được phát hiện tại Kenya (1,5 triệu năm trước) hay Israel (800.000 năm trước), nơi con người có thể chỉ tận dụng lửa cháy rừng tự nhiên, làng Barnham ở Anh cung cấp bằng chứng địa hóa học mang tính bước ngoặt giúp xác định thời điểm con người chủ động tạo ra lửa trong sinh hoạt hàng ngày. Ảnh: Aleksei Gorodenkov/Alamy.
Phát hiện quan trọng nhất là việc các chuyên gia tìm thấy các mảnh quặng pirit sắt - loại khoáng chất đóng vai trò như “bật lửa” ở thời tiền sử. Con người khi đó đã sử dụng mảnh quặng pirit sắt để đập vào đá lửa qua đó tạo ra những tia lửa nhỏ. Ảnh: Craig Williams, the trustees of the British Museum.
Điều khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ là các quặng pirit sắt hoàn toàn không có trong cấu trúc địa chất tại Barnham. Thay vào đó, chúng được mang tới từ những vỉa đá phấn ven biển cách ngôi làng này hàng chục km. Điều này cho thấy người cổ đã có sự chuẩn bị, hiểu rõ đặc tính của vật liệu và chủ động tìm kiếm thứ cần thiết để nhóm lửa. Ảnh: Jordan Mansfield, Pathways to Ancient Britain Project.
Thêm nữa, tại một góc của di chỉ - nơi từng là một hố nước nhỏ giữa cánh rừng vào khoảng 400.000 năm trước, các nhà khoa học phát hiện một mảnh đất sét bị nung đỏ và những chiếc rìu đá vỡ do nhiệt. Kết quả phân tích địa hóa chỉ ra lửa đã nung đỏ một mảng đất sét tới nhiệt độ hơn 700 độ C. Các chuyên gia khẳng định đây là một bếp lửa cố định. Ảnh: Earth.com.
Tiến sĩ Rob Davis, nhà khảo cổ học thời kỳ đồ đá cũ tại Bảo tàng Anh kiêm lãnh đạo dự án cho hay khả năng kiểm soát lửa là bước ngoặt vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại. Ảnh: firewoodmanchester.com.
Theo Tiến sĩ Rob, vào 400.000 năm trước, khi con người di cư sang vùng khí hậu lạnh giá như nước Anh, ngọn lửa là chìa khóa để con người sinh tồn: trong điều kiện khắc nghiệt với các mục đích: sưởi ấm, chiếu sáng và xua đuổi thú dữ. Đặc biệt, việc dùng lửa nấu chín thức ăn đã cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào, tạo năng lượng nuôi dưỡng bộ não ngày càng lớn của con người. Ảnh: Gorodenkoff/Shutterstock.com.
Việc tạo ra lửa này do người Neanderthal thực hiện. Khám phá này cho thấy họ có hành vi phức tạp, bộ não lớn và khả năng thích nghi tuyệt vời với điều kiện sống thay đổi. Ảnh: stockcake.com.
