Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, AHLĐ Nguyễn Quang Mâu, Chủ tịch HĐQT Tổ hợp Công ty Cổ phần Gốm Đất Việt cho hay, trong môi trường cạnh tranh quyết liệt, doanh nghiệp muốn tồn tại, phát triển và nâng cao vị thế phải lấy khoa học kỹ thuật làm then chốt. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, cơ quan khoa học và đội ngũ trí thức cần ngày càng chặt chẽ, sâu sát để đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất.

Không có khoa học kỹ thuật, doanh nghiệp không thể vượt lên chính mình

- Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông đánh giá như thế nào về vai trò của đội ngũ trí thức khoa học công nghệ trong việc giúp doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh, thưa AHLĐ Nguyễn Quang Mâu?

Đương thời, Bác Hồ và Đảng, Nhà nước luôn đặc biệt coi trọng khoa học, kỹ thuật. Với Gốm Đất Việt, nếu không có kiến thức, không đổi mới công nghệ, không ứng dụng khoa học, kỹ thuật thì không thể vượt lên chính mình, không thể tồn tại và phát triển, càng không thể nâng cao vị thế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh diễn ra rất quyết liệt, thậm chí khốc liệt. Đặc biệt, sự cạnh tranh trong cùng một ngành nghề, cùng một lĩnh vực càng trở nên gay gắt.

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất gạch ngói đất sét nung, chúng tôi hiểu rõ muốn tồn tại, phát triển và đi lên thì phải liên tục đổi mới. Từ đó, chúng tôi xác định khoa học, kỹ thuật là khâu then chốt trong quá trình phát triển.

Tại Đại hội IV (tháng 12/1976), Đảng xác định tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học - kỹ thuật và cách mạng tư tưởng, văn hóa; trong đó, cách mạng khoa học - kỹ thuật là then chốt.

Gốm Đất Việt đã nắm bắt tinh thần đó, đồng thời bám sát định hướng của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, chúng tôi xác định chiến lược phát triển khoa học, kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn, từng bước nâng cao năng lực công nghệ và đổi mới sản xuất.

Chính quá trình đó đã góp phần hun đúc tinh thần đổi mới trong đội ngũ cán bộ, công nhân. Nhờ đường lối, chính sách và định hướng đúng đắn, chúng tôi có thêm động lực để tiếp tục phát triển.

Những năm gần đây, chúng tôi tham gia Hội thi Sáng tạo của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Mỗi lần tham gia, mỗi lần đạt giải là một lần chúng tôi có thêm cơ hội học hỏi, hoàn thiện và tiếp tục vươn lên.

Đó cũng là niềm tự hào, niềm danh dự của doanh nghiệp. Qua đó cho thấy vai trò định hướng của Đảng và vai trò của tổ chức Liên hiệp Hội có tác động rất lớn đến chúng tôi trong quá trình nghiên cứu, sáng tạo và phát triển.

Kết nối nhà khoa học giúp sản phẩm gốm đất sét nung vươn tầm quốc tế

- Gốm Đất Việt được biết đến với những đổi mới về công nghệ trong sản xuất vật liệu xây dựng. Trong quá trình đó, sự kết nối giữa doanh nghiệp với các nhà khoa học, viện nghiên cứu và đội ngũ trí thức có ý nghĩa như thế nào, thưa ông?

Trong nghiên cứu khoa học, kỹ thuật thì không thể đơn phương thực hiện mà phải có sự phối hợp với các tổ chức, viện nghiên cứu chuyên ngành, như Viện Vật liệu...

Chúng tôi hoạt động trong lĩnh vực vật liệu xây dựng nên về chuyên môn có sự phối hợp với Viện Vật liệu, Vụ Vật liệu; ở địa phương là các cơ quan khoa học. Trước đây, các đơn vị này còn thực hiện công tác đo lường, kiểm định chất lượng và định hướng, kiểm tra chất lượng sản phẩm.

Khi làm ra sản phẩm, chúng tôi phải thông qua các tổ chức, các đơn vị chuyên môn, các hiệp hội và cơ quan khoa học của Nhà nước để kiểm định, xác minh chất lượng sản phẩm.

Do doanh nghiệp không phải lúc nào cũng có đủ điều kiện, phương tiện để phân tích thành phần khoáng hóa hay đánh giá đầy đủ chất lượng sản phẩm, nên phải nhờ đến các tổ chức, cơ quan chuyên môn có phương tiện, thiết bị và năng lực phân tích, kiểm định.

Từ những kết quả đó, doanh nghiệp tiếp tục điều chỉnh, sắp xếp và bổ sung để hoàn thiện sản phẩm, công nghệ.

Nói cách khác, giữa các nhà khoa học - chúng tôi vẫn gọi vui là những nhà khoa học “chân đất”, những nhà khoa học “không chứng chỉ”, tức những người làm khoa học từ thực tiễn sản xuất - với các tổ chức khoa học có sự phối hợp, bổ trợ cho nhau.

Khi đội ngũ của chúng tôi có những đề tài đạt cấp tỉnh, cấp bộ, cấp Nhà nước và thậm chí cấp quốc tế, đó cũng là cơ sở để khẳng định năng lực của đội ngũ trí thức, đội ngũ khoa học trong doanh nghiệp.

Sự phối hợp giữa đội ngũ khoa học thực tiễn với các tổ chức khoa học chuyên ngành đã bổ trợ cho nhau, góp phần đưa các đề tài nghiên cứu, sáng kiến và sản phẩm của chúng tôi đạt được những kết quả như ngày hôm nay.

Cần cơ chế kiến tạo để gắn kết sâu sắc giữa trí thức và doanh nghiệp

- Nhìn lại từ thực tiễn của Gốm Đất Việt, ông kỳ vọng Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội ngành khoa học kỹ thuật sẽ làm gì để kết nối tốt hơn với trí thức doanh nghiệp, đưa các kết quả nghiên cứu và sáng kiến vào sản xuất?

Tôi cho rằng doanh nghiệp phải tự thân vận động, chủ động và tự chủ trong kết nối. Tuy nhiên, khi các cơ quan khoa học, các cơ quan của Đảng, Nhà nước và các hiệp hội đã gần doanh nghiệp thì cần phải gần hơn nữa.

Cần trực tiếp đến tận nơi, bởi doanh nghiệp đôi khi có thời gian, đôi khi không có thời gian; thậm chí vẫn có tâm lý tự trọng, tự ti nên chưa chủ động được trong việc kết nối.

Bây giờ đã đến lúc Thủ tướng, Chính phủ là kiến tạo. Tôi cho rằng từ “kiến tạo” rất hay.

Kiến tạo là người này trợ giúp người kia, người này hỗ trợ người kia, tạo đà cho nhau cùng phát triển.

Vì vậy, giữa kiến tạo và thực tiễn cần có sự kết hợp chặt chẽ. Đã gần gũi rồi thì phải gần gũi hơn nữa, đi thường xuyên hơn, đi sâu, đi sát hơn, gắn kết hơn, chia sẻ hơn, tạo đà nhiều hơn. Có như vậy mới tạo được động lực để phát triển.

Những năm qua, chúng tôi cũng chủ động nhiều, chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức. Những lĩnh vực doanh nghiệp chưa có điều kiện thực hiện thì cần đến sự hỗ trợ để kiểm tra, kiểm định, xác định chất lượng và giá trị của sản phẩm.

Chẳng hạn, việc tham gia các hội thi, đạt các giải thưởng cũng giúp xác định vị thế, khẳng định thương hiệu để người dân, người tiêu dùng biết đến sản phẩm của doanh nghiệp.

Đến nay, tôi cho rằng nếu sự phối hợp giữa doanh nghiệp với các cơ quan khoa học, các hiệp hội chặt chẽ, nhuần nhuyễn và sâu sắc hơn nữa thì sẽ tạo động lực để đất nước phát triển, doanh nghiệp phát triển. Đồng thời, vai trò, vị thế của các hiệp hội và các cơ sở chuyên ngành cũng sẽ được nâng cao.

- Trân trọng cảm ơn AHLĐ Nguyễn Quang Mâu!