Ảnh minh họa
Thay vì phá dỡ một tòa nhà lịch sử để phục vụ dự án mở rộng đường phố, các kỹ sư Liên Xô đã tách toàn bộ công trình nặng 23.000 tấn khỏi nền móng, đưa lên hệ thống đường ray và di chuyển 50 m đến vị trí mới. Đáng chú ý, quá trình này diễn ra khi nhiều cư dân vẫn ở bên trong, các hệ thống dịch vụ của tòa nhà tiếp tục hoạt động.
Công trình được di dời là Savvinskoye Podvorye, nằm tại trung tâm Moscow (Nga). Chiến dịch được thực hiện vào đêm 4/3/1939, dưới sự chỉ đạo của kỹ sư Emmanuil Gendel. Thay vì tháo dỡ rồi xây dựng lại, nhóm kỹ sư lựa chọn phương án di chuyển nguyên khối nhằm bảo tồn kiến trúc lịch sử của tòa nhà, đồng thời giải phóng mặt bằng phục vụ quy hoạch đô thị.
Theo tư liệu lịch sử được đăng tải trên Cultura.RF, Savvinskoye Podvorye có trọng lượng khoảng 23.000 tấn. Công trình nằm trên tuyến đường Gorky cũ, nay là đường Tverskaya, khu vực được quy hoạch mở rộng trong quá trình tái thiết Moscow.
Vào thời điểm đó, kế hoạch chỉnh trang đô thị do các kiến trúc sư Vladimir Semenov và Sergey Chernyshev thiết kế bao gồm việc mở rộng đường Gorky, phá dỡ nhiều công trình có kiến trúc từ trước thời Liên Xô và thay thế bằng các tòa nhà theo phong cách Đế chế Stalin.
Tuy nhiên, một số công trình lịch sử được lựa chọn giữ lại với điều kiện phải di chuyển vào sâu bên trong khu đất. Savvinskoye Podvorye là một trong số đó, dù có quy mô lớn và đang có người sinh sống.
Tách tòa nhà khỏi móng, di chuyển bằng hệ thống đường ray
Để thực hiện chiến dịch, các kỹ sư phải chuẩn bị một nền móng mới tại vị trí dự kiến đưa công trình đến. Nền móng này được kết nối với khu vực ban đầu bằng hệ thống đường ray kim loại có khả năng chịu tải lớn.
Trước khi di chuyển, nhóm thi công gia cố kết cấu và lắp đặt hệ thống khung đỡ nhằm phân bổ đều trọng lượng của tòa nhà. Sau đó, công trình được tách khỏi nền móng cũ, đặt lên hệ thống vận chuyển chuyên dụng và kéo bằng các thiết bị tời.
Hệ thống đường ray vừa chịu tải, vừa định hướng chuyển động của toàn bộ công trình về phía nền móng mới. Nhờ quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, tòa nhà có thể dịch chuyển mà không cần tháo dỡ các phần kiến trúc chính.
Toàn bộ quãng đường di chuyển khoảng 50 m. Theo tư liệu được Cultura.RF đề cập, chiến dịch diễn ra trong đêm và hoàn tất vào rạng sáng.
Một trong những điểm đáng chú ý là công trình không được di chuyển trong tình trạng bỏ trống. Các kết nối dịch vụ bên trong, bao gồm hệ thống mạng lưới phục vụ sinh hoạt, được điều chỉnh bằng các khớp nối linh hoạt để duy trì hoạt động khi tòa nhà thay đổi vị trí.
Nhờ đó, cư dân không phải sơ tán khỏi các căn hộ trong giai đoạn di chuyển chính. Quá trình diễn ra êm đến mức một số người vẫn ngủ mà không nhận ra tòa nhà đang được đưa đến vị trí mới.
Theo Cultura.RF, công tác thông tin với cư dân cũng được tính toán cẩn thận. Những người được cho là dễ lo lắng đã được sắp xếp lịch di chuyển phù hợp nhằm hạn chế tình trạng chen lấn hoặc hoảng loạn.
Công trình kiến trúc hơn 30 năm tuổi được giữ lại
Savvinskoye Podvorye được kiến trúc sư Ivan Kuznetsov thiết kế, khởi công năm 1905 và hoàn thành năm 1907. Công trình ban đầu được xây dựng với mục đích khai thác thương mại, kết hợp cửa hàng, văn phòng và các căn hộ rộng rãi.
Tòa nhà mang phong cách Tân Nga, nổi bật với những tháp trang trí, mái vòm, cửa sổ có hình dáng đa dạng và lớp ốp gốm nhiều màu sắc. Một số vật liệu được sản xuất tại Abramtsevo, ngoại ô Moscow, trong khi những phần khác được nhập từ Đức. Bên trong, công trình có cầu thang cong cùng hệ thống lan can được chế tác cầu kỳ.
Theo tư liệu lịch sử, tổng vốn đầu tư xây dựng công trình vào khoảng 450.000 rúp. Tu viện Savvino-Storozhevsky đã vay gần 300.000 rúp để tài trợ một phần dự án.
Ngoài giá trị kiến trúc, Savvinskoye Podvorye còn gắn với lịch sử phát triển ban đầu của ngành điện ảnh Nga. Nhà sản xuất Alexander Khanzhonkov từng thuê nhiều không gian trong khu phức hợp để kinh doanh thiết bị điện ảnh, phát triển phim giáo dục và sản xuất phụ đề.
Sau khi hoàn thành việc di dời, khu đất phía trước được giải phóng để xây dựng một tòa nhà dân cư mới do kiến trúc sư Arkady Mordvinov thiết kế, với sự tham gia của kỹ sư Pavel Krasilnikov.
Công trình mới được xây dựng ngay phía trước, khiến Savvinskoye Podvorye không còn nằm trực diện trên phố Tverskaya mà bị khuất sâu bên trong khoảng sân của khu phức hợp.
Theo Cultura.RF, hiện nay, tòa nhà vẫn tồn tại tại vị trí mới và được sử dụng làm trung tâm dịch vụ dành cho người dân thuộc Khu Hành chính Trung tâm của Moscow.
