Hơn 25.000 người Hàn Quốc "dự đám tang của chính mình": Vì sao nhiều người muốn nói lời chia tay khi còn sống?

Hơn 25.000 người từng trải nghiệm tang lễ mô phỏng ở Hàn Quốc. Tại nhiều nước khác, có người mời bạn bè đến nghe điếu văn, tổ chức tiệc sinh nhật hay tìm cách hòa giải chuyện cũ. Những cuộc gặp đặc biệt ấy diễn ra như thế nào?

Hàn Quốc: Nằm trong quan tài để nghĩ lại cách sống

Năm 2019, Reuters ghi nhận hơn 25.000 người đã tham gia chương trình trải nghiệm tang lễ tại Trung tâm Hyowon Healing ở Hàn Quốc kể từ năm 2012. Người tham gia viết di chúc, chụp ảnh dùng trong tang lễ rồi nằm trong quan tài đóng nắp khoảng 10 phút.

Điểm mới nằm ở một cách tiễn biệt khác. Ngày 3/11/2026, cụ Shin Yeong-ju, 96 tuổi, đến quán cà phê ở Goyang dự buổi gặp do con trai út Kim Su-dong cùng nhóm cộng đồng tổ chức. Khoảng 60 người thân và hàng xóm có mặt, xem 20 bức ảnh ghi lại cuộc đời cụ và để lại thiệp viết tay. Cụ kể chuyện cũ, cảm ơn những người đã gắn bó với mình. Một người hàng xóm nhắc lại chuyện cụ chống xe tập đi ra ngoài ăn mì lạnh khiến cả phòng bật cười.

Ban đầu cụ Shin ngại nói trước đám đông và không muốn tổ chức. Sau khi xem cảnh tương tự trong bộ phim truyền hình yêu thích "Our Happy Days", cụ đổi ý. Buổi gặp cho thấy người được tiễn biệt vẫn có thể tự kể câu chuyện của mình, thay vì chỉ được người khác nhắc đến sau khi qua đời.

Nhật Bản: Tự chọn cách chia tay, bớt việc cho con cháu

Ở Nhật Bản, hình thức tổ chức tang lễ trước khi qua đời có tên seizenso, được chú ý từ thập niên 1990. Người tổ chức có thể chọn người đến dự, cách gặp mặt và những điều muốn nói. Thay vì để con cháu đoán ý mình sau này, họ chủ động chia sẻ mong muốn ngay khi còn khỏe.

Theo The Guardian và SBS Australia, một lý do được nhắc đến là giảm áp lực chuẩn bị tang lễ cho gia đình. Nhà nhân học Satsuki Kawano cũng từng nghiên cứu cách những buổi lễ như vậy giúp người lớn tuổi cảm thấy độc lập hơn và nhìn nhận tuổi già khác đi. Tuy nhiên, buổi tiễn biệt sớm không có nghĩa là gia đình không còn phải lo thủ tục sau khi người thân qua đời.

Singapore: Mời 30 người bạn đến nhà để nói điều còn dang dở

Tháng 12/2023, Michelle Ng, 29 tuổi, mắc ung thư buồng trứng, mời khoảng 30 bạn bè đến nhà ăn uống, nghe nhạc và kể chuyện cũ. Tổ chức chăm sóc người bệnh nặng HCA Hospice hỗ trợ cô thực hiện buổi gặp. Michelle qua đời 10 ngày sau đó. Video do Our Grandfather Story thực hiện thu hút hơn 3 triệu lượt xem, theo The Straits Times.

Buổi gặp giúp bạn bè có dịp nói lời yêu thương, cảm ơn hoặc xin lỗi khi Michelle vẫn nghe được. Sau khi video lan truyền, thêm năm người liên hệ HCA để tìm hiểu. Tháng 4/2024, tổ chức này tiếp tục hỗ trợ Carolyn Too, 48 tuổi, cũng mắc ung thư buồng trứng, thực hiện mong muốn tương tự.

Tuy nhiên, một số đơn vị tổ chức tang lễ tại Singapore cho biết số khách chọn dịch vụ này vẫn ít. Những trường hợp trên cũng cho thấy người tổ chức không nhất thiết phải lớn tuổi. Có người chọn gặp mặt trước vì bệnh nặng khiến thời gian dành cho bạn bè và gia đình không còn nhiều.

Anh: Cụ bà 87 tuổi kể chuyện đời mình trong vườn cây

Tháng 5/2023, bà Mille, 87 tuổi, tổ chức buổi gặp trong vườn cây ăn quả tại nhà ở Anh. Con gái bà treo ruy băng lên cành cây, rải cánh hoa và chuẩn bị chỗ trang trí bánh cho trẻ nhỏ. Khách nghe những đĩa nhạc bà yêu thích, ăn bánh ngọt và uống cà phê bằng bộ đồ sứ dùng trong ngày cưới của bà.

Theo The Guardian, bà Mille có dịp kể cho bạn bè những câu chuyện về cuộc đời mà họ chưa từng biết. Các cháu cùng bà xem lại cuốn sách nấu ăn của mẹ bà, còn trẻ nhỏ chăm chú nhìn những bức ảnh cũ. Buổi gặp khiến bà cảm thấy gần gũi với mọi người hơn. Bà chọn cách này sau khi dự một đám tang tại nhà hỏa táng và thấy nghi lễ diễn ra quá vội.

Cũng tại Anh, Rob, 33 tuổi, mắc bệnh bạch cầu giai đoạn cuối, mời khoảng 200 người đến một khu vui chơi từng tổ chức sinh nhật cho anh khi còn nhỏ. Anh tham gia các trò chơi và nghe bạn bè nhắc lại những kỷ niệm. Cả hai trường hợp đều cho thấy cuộc chia tay có thể diễn ra trong khung cảnh rất đời thường.

Australia: Khỏe mạnh vẫn nghe điếu văn, mở tiệc sinh nhật để chia tay

Năm 2024, Regina, một phụ nữ ở độ tuổi 50 sống tại Sydney, tổ chức tang lễ khi vẫn khỏe mạnh. Khoảng 40 người thân và bạn bè đến nhà. Regina nằm trong quan tài, nghe bạn đời đọc điếu văn, con gái tuổi thiếu niên đọc thơ, rồi cùng mọi người đi bộ quanh khu phố. Buổi lễ được quay phim làm tư liệu cho dự án của một trường đại học.

Regina muốn trò chuyện thẳng thắn về cái chết và những điều quan trọng khi mọi người vẫn còn cơ hội. Nhưng một số bạn thân không đến vì cảm thấy đau buồn ngay từ lúc nghĩ đến ngày phải mất bà. Theo SBS Australia, không phải người thân nào cũng sẵn sàng tham gia một buổi lễ như vậy.

Một câu chuyện khác diễn ra tại Brisbane năm 2023. Kath và bạn đời Nigel, 51 tuổi, mắc ung thư giai đoạn cuối, mời gần 60 người đến sân nhà dự tiệc sinh nhật kết hợp chia tay, có gà rán KFC và bánh. Nigel đã được chấp thuận sử dụng hình thức hỗ trợ y tế để chủ động kết thúc sự sống theo quy định tại địa phương và chọn ngày thực hiện trước đó một tuần. Ông qua đời vào hôm sau. Chi tiết này cần được phân biệt với việc qua đời tự nhiên do bệnh, đồng thời không phải đặc điểm chung của những buổi tiễn biệt khi còn sống.

Hong Kong: Nói lời xin lỗi để khép lại chuyện cũ

Tại Hong Kong (Trung Quốc), một nghiên cứu công bố tháng 4/2026 kể về nữ doanh nhân 30 tuổi được gọi là Ms D để giấu tên. Ngày 2/3/2024, cô tổ chức buổi lễ kéo dài khoảng bốn giờ với 12 người tham dự dù bản thân vẫn khỏe mạnh.

Mọi người ngồi thành vòng tròn, viết lời nhắn bỏ vào hộp thư màu trắng. Buổi lễ lần lượt dành thời gian cho việc cảm ơn, xin lỗi, bày tỏ tình yêu thương và chia tay. Có lúc Ms D ngồi quay lưng trong khung ảnh trắng để nghe mọi người chia sẻ, rồi quay lại đối diện họ. Nghi thức tượng trưng cho việc nhìn lại chuyện cũ và bước sang một giai đoạn khác.

Nhà nghiên cứu Yuen-Ki Tang ghi nhận những khác biệt trong cách các thế hệ đón nhận hoạt động này. Có người coi đây là dịp hòa giải, nhưng cũng có người cảm thấy trái với quan niệm truyền thống. Vì thế, một buổi lễ được chuẩn bị với ý tốt vẫn cần sự đồng thuận và tôn trọng cảm xúc của người thân.

Ở sáu nơi, mục đích không giống nhau: có người muốn bớt sợ cái chết, có người muốn tự quyết việc riêng, gặp lại bạn cũ hoặc nói lời xin lỗi. Với nhiều gia đình, điều đáng tham khảo có lẽ không phải một đám tang tổ chức sớm, mà là cơ hội để cha mẹ và con cái cùng ôn lại những kỷ niệm và nói những điều quan trọng khi vẫn còn ngồi bên nhau.