Tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách nhà nước, bảo đảm hiệu quả kinh tế và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí luôn là những mục tiêu cốt lõi được định hướng xuyên suốt trong Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung (Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15). Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước đang quyết liệt triển khai việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy từ ngày 01/7/2025 (Việt Nam chỉ còn 34 tỉnh/thành, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp là cấp tỉnh và cấp xã), công tác đầu tư cơ sở vật chất, nâng cấp trụ sở làm việc tại các địa phương đang được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động của mô hình quản lý mới. Qua công tác thu thập, phân tích dữ liệu đấu thầu công khai, dự án nâng cấp, cải tạo Trụ sở HĐND và UBND xã Đắk Sắk (tỉnh Lâm Đồng) đang nổi lên như một điểm sáng đáng ghi nhận về việc thương thảo, tiết giảm chi phí đầu tư công dù áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn.
Điểm sáng giảm giá và tiến độ khẩn trương
Nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về việc cải thiện cơ sở vật chất phục vụ bộ máy chính quyền địa phương, Văn phòng HĐND&UBND xã Đắk Sắk đã triển khai dự án đầu tư xây dựng hạ tầng quan trọng trên địa bàn. Căn cứ theo dữ liệu trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và các quyết định phê duyệt liên quan, quá trình lựa chọn nhà thầu cho gói thầu "Xây dựng công trình" thuộc dự án này đã diễn ra với tiến độ hết sức khẩn trương và quyết liệt.
Cụ thể, ngày 02/4/2026, ông Nguyễn Xuân Ánh - Chánh Văn phòng HĐND&UBND xã Đắk Sắk đã ký ban hành Quyết định số 02/QĐ-VP về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án nâng cấp trụ sở. Văn bản pháp lý này xác định rõ giá gói thầu xây lắp được cơ quan chuyên môn thẩm định và phê duyệt là 1.636.195.000 đồng. Nguồn vốn để thực hiện dự án được trích xuất từ nguồn Ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu. Dựa trên quy mô, tính chất của công trình và hạn mức luật định, chủ đầu tư đã quyết định áp dụng hình thức "Chỉ định thầu rút gọn" với thời gian thực hiện hợp đồng trọn gói trong vòng 150 ngày.
Quá trình thương thảo và xét duyệt hồ sơ năng lực diễn ra vô cùng nhanh chóng. Chỉ vỏn vẹn vài ngày sau khi kế hoạch được ban hành, đến ngày 06/4/2026, Văn phòng HĐND&UBND xã Đắk Sắk và đơn vị thi công đã hoàn tất việc lập Biên bản thương thảo hợp đồng số 03/2026/BB-TTHĐ. Ngay ngày hôm sau, tức ngày 07/4/2026, ông Nguyễn Xuân Ánh tiếp tục ký ban hành Quyết định số 03/QĐ-VP chính thức phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Đơn vị được lựa chọn để thực hiện gói thầu tiền tỷ này là Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Long Phát Đắk Nông, với mức giá trúng thầu được ấn định là 1.605.281.000 đồng.
Việc phân tích các chỉ số tài chính từ kết quả đấu thầu cho thấy một điểm sáng nổi bật trong công tác quản lý nguồn vốn tại dự án này. So với mức giá dự toán ban đầu (1.636.195.000 đồng), mức giá trúng thầu của doanh nghiệp đã mang lại khoản tiết kiệm trực tiếp cho ngân sách nhà nước là 30.914.000 đồng. Con số này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm khoảng 1,88%. Trên thực tế của bức tranh thị trường đấu thầu hiện nay, đối với hình thức "chỉ định thầu rút gọn", do không có sự cạnh tranh trực tiếp từ các đối thủ khác, nhà thầu được chỉ định thường có xu hướng bảo lưu mức giá bằng đúng giá dự toán (tức tiết kiệm 0 đồng) hoặc chỉ chấp nhận tỷ lệ giảm giá mang tính chất tượng trưng (dưới 1%). Do đó, việc chủ đầu tư thương thảo thành công để đạt được tỷ lệ giảm giá 1,88% là một kết quả đàm phán rất đáng ghi nhận. Việc hoàn tất các thủ tục từ mời thầu đến giao thầu nhanh chóng trong vòng 5 ngày không chỉ phản ánh năng lực đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, mà kết quả tiết kiệm hơn 30 triệu đồng còn thể hiện rõ ý thức tuân thủ pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí của Văn phòng HĐND&UBND xã Đắk Sắk.
Lịch sử đấu thầu của nhà thầu
Trích xuất thông tin pháp nhân cho thấy, doanh nghiệp mang mã số thuế 6400256825, có địa chỉ trụ sở cập nhật theo sự thay đổi của địa giới hành chính mới là Tổ dân phố 3, xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng.
Theo số liệu thống kê công khai trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Long Phát Đắk Nông được ghi nhận là một nhà thầu có "hồ sơ năng lực" và tỷ lệ thắng thầu cực kỳ ấn tượng. Tính đến thời điểm dữ liệu được trích xuất, doanh nghiệp này đã đăng ký và tham gia tổng cộng 21 gói thầu trên phạm vi cả nước. Trong đó, công ty đã xuất sắc vượt qua các khâu đánh giá để trúng tới 18 gói, chỉ trượt 1 gói và có 2 gói thầu bị hủy vì các lý do khách quan. Việc trúng thầu liên tiếp đã mang về cho doanh nghiệp này tổng giá trị các hợp đồng vượt mốc 38.000.000.000 đồng.
Góc nhìn chuyên gia: Đề cao sự minh bạch và nỗ lực tối ưu nguồn vốn
Đánh giá sự việc dưới lăng kính pháp lý và thực tiễn hoạt động đấu thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) chia sẻ quan điểm khách quan: "Căn cứ theo quy định tại điểm m, khoản 1, Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các nội dung sửa đổi tại Luật số 90/2025/QH15, cùng với các quy trình hướng dẫn cụ thể tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với dự án xây lắp có giá trị nằm trong hạn mức (dưới 1 tỷ đồng, hoặc các nguồn vốn sự nghiệp, vốn đặc thù quy mô nhỏ được điều chỉnh) là đúng với hành lang pháp lý hiện hành. Mục đích của quy định này là nhằm đẩy nhanh tiến độ các công trình quy mô nhỏ, phục vụ kịp thời các nhiệm vụ chính trị - xã hội tại địa phương. Do đó, quy trình phê duyệt khẩn trương tại xã Đắk Sắk là một thao tác hành chính được pháp luật cho phép".
Luật sư Hương nhấn mạnh thêm: "Tuy nhiên, điều đáng biểu dương ở đây là thái độ trách nhiệm của chủ đầu tư. Mặc dù áp dụng quy trình chỉ định thầu – nơi mà quyền chủ động đàm phán hoàn toàn nằm trong tay bên mời thầu, họ vẫn bảo vệ được lợi ích của nhà nước khi đạt được tỷ lệ tiết kiệm 1,88% (hơn 30 triệu đồng). Theo Thông tư 79/2025/TT-BTC về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công, đây chính là biểu hiện rõ nét và thực chất nhất của việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Nếu các đơn vị, chủ đầu tư khác khi áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn cũng đều thể hiện sự sát sao, rà soát dự toán khắt khe và nỗ lực đàm phán để đạt được những tỷ lệ giảm giá thực chất như tại xã Đắk Sắk, thì ngân sách nhà nước trên bình diện tổng thể sẽ tiết kiệm được những nguồn lực vô cùng lớn để tái đầu tư cho xã hội".
Đồng quan điểm trên, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cũng nhận định: "Tính minh bạch trong đấu thầu không chỉ thể hiện ở việc công khai thông tin mà còn ở kết quả tài chính cuối cùng. Khi mọi dữ liệu từ kế hoạch lựa chọn nhà thầu, báo cáo đánh giá, biên bản thương thảo đến quyết định trúng thầu được số hóa và kiểm soát chặt chẽ, các dấu hiệu 'lợi ích nhóm' hay 'bắt tay nâng giá' sẽ không có đất tồn tại. Kết quả của gói thầu tại Đắk Sắk là một ví dụ tích cực cho thấy, chỉ cần chủ đầu tư làm đúng trách nhiệm, thì dù là đấu thầu rộng rãi hay chỉ định thầu, hiệu quả kinh tế vẫn hoàn toàn được đảm bảo".
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CHỈ ĐỊNH THẦU RÚT GỌN VÀ NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ CÔNG
Nhằm mục đích tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật sâu rộng và cung cấp cơ sở đối chiếu minh bạch cho bạn đọc, doanh nghiệp về các quy định đấu thầu hiện hành, Báo Tri thức và Cuộc sống trích dẫn chi tiết một số hành lang pháp lý liên quan:
1. Điều kiện và hạn mức áp dụng chỉ định thầu (Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15)
Căn cứ theo quy định tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (và các nội dung được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15), hình thức chỉ định thầu (bao gồm quy trình thông thường và rút gọn) được áp dụng nhằm giải quyết các tình huống đặc thù, cấp bách hoặc đối với các gói thầu có giá trị nhỏ. Việc áp dụng phải đáp ứng nghiêm ngặt các điều kiện về hạn mức giá gói thầu theo quy định của Chính phủ, đồng thời nhà thầu được chỉ định phải được đánh giá là có đủ năng lực kỹ thuật, năng lực tài chính và kinh nghiệm để thực hiện trọn vẹn dự án. Chủ đầu tư dự án là người chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính hợp lý, hợp lệ của quyết định chỉ định thầu.
2. Trách nhiệm đàm phán trong quy trình rút gọn (Nghị định 214/2025/NĐ-CP)
Theo các nội dung hướng dẫn tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Đấu thầu, quy trình chỉ định thầu rút gọn cho phép tinh giản một số thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị và lập hồ sơ. Tuy nhiên, Nghị định nhấn mạnh: Việc rút gọn về mặt thời gian không đồng nghĩa với việc nới lỏng các tiêu chuẩn quản lý nguồn vốn. Chủ đầu tư và bên mời thầu bắt buộc phải tiến hành thương thảo hợp đồng kỹ lưỡng. Mức giá chỉ định thầu tuyệt đối không được vượt giá gói thầu đã được phê duyệt, đồng thời chủ đầu tư phải chủ động đàm phán để mang lại tỷ lệ giảm giá tốt nhất, bảo đảm lợi ích kinh tế cao nhất cho nhà nước.
3. Nguyên tắc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (Thông tư 79/2025/TT-BTC)
Căn cứ Thông tư 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công: Mọi hoạt động giải ngân sử dụng ngân sách nhà nước phải tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Công tác lập dự toán, thẩm định và phê duyệt giá gói thầu phải được thực hiện công khai, minh bạch, sát với diễn biến giá cả vật tư, nhân công thực tế trên thị trường. Việc quản lý chặt chẽ khâu lập dự toán chính là tiền đề cốt lõi để quá trình thương thảo, lựa chọn nhà thầu mang lại giá trị kinh tế thực chất, thể hiện qua số tiền và tỷ lệ phần trăm tiết kiệm được cho ngân sách sau khi dự án có kết quả trúng thầu.