Thị trường Liên minh châu Âu đang ghi nhận sự dịch chuyển đáng chú ý trong cơ cấu nhập khẩu trái cây từ Việt Nam, khi chanh leo vươn lên trở thành một trong những mặt hàng tăng trưởng nhanh nhất, vượt xa nhiều loại trái cây từng giữ vị thế chủ lực.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, quý I/2026, xuất khẩu rau quả sang EU đạt khoảng 121 triệu USD, tăng hơn 30% so với cùng kỳ. Trong đó, chanh leo đạt gần 30,5 triệu USD, tăng trên 70% và chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nhóm hàng.

Dữ liệu từ Bộ Công Thương cũng cho thấy, EU đang trở thành một trong những thị trường tăng trưởng ổn định nhất của rau quả Việt nhờ lợi thế từ Hiệp định EVFTA. Thuế quan giảm sâu giúp nhiều mặt hàng, đặc biệt là sản phẩm chế biến, gia tăng sức cạnh tranh rõ rệt.

Trong khi đó, sầu riêng – mặt hàng “tỷ USD” của Việt Nam tại thị trường châu Á – lại gặp hạn chế tại châu Âu do đặc thù vận chuyển, bảo quản và khẩu vị tiêu dùng. Kim ngạch xuất khẩu sang EU vì vậy vẫn ở mức rất thấp.

Không chỉ chanh leo, một số mặt hàng khác như dâu tây, mắc ca hay trái cây chế biến cũng ghi nhận tăng trưởng mạnh. Theo đánh giá từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xu hướng tiêu dùng tại châu Âu đang chuyển dịch theo hướng ưu tiên sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, tiện lợi và thân thiện môi trường.

Ở góc độ dinh dưỡng, chanh leo được xem là loại trái cây giàu vitamin C, A, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa. Theo nhiều nghiên cứu dinh dưỡng được công bố trên các tạp chí quốc tế, loại quả này có khả năng hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Đây chính là yếu tố giúp chanh leo phù hợp với xu hướng “ăn sạch – sống xanh” đang lan rộng tại châu Âu.

Ngoài tiêu thụ tươi, chanh leo còn là nguyên liệu quan trọng trong ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uống. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, nhu cầu đối với các loại trái cây nhiệt đới dùng cho chế biến tại châu Âu đang tăng đều qua các năm, đặc biệt trong phân khúc nước ép, puree và thực phẩm chức năng.

Một điểm đáng chú ý là cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang EU hiện nay chủ yếu là sản phẩm chế biến. Điều này giúp giảm áp lực về bảo quản, kéo dài thời gian lưu thông và phù hợp với các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường này.

Tuy nhiên, EU cũng là thị trường có yêu cầu rất cao về chất lượng. Các tiêu chuẩn như GlobalGAP, HACCP, truy xuất nguồn gốc và sản xuất bền vững gần như là điều kiện bắt buộc. Theo khuyến nghị từ Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), doanh nghiệp Việt cần đầu tư mạnh vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đồng thời nâng cao năng lực chế biến sâu để gia tăng giá trị.

Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp đi theo chuỗi khép kín – từ sản xuất đến chế biến và xuất khẩu – đang tận dụng tốt cơ hội từ Hiệp định EVFTA, qua đó gia tăng thị phần tại EU.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động, sự “lên ngôi” của chanh leo không chỉ là câu chuyện của một loại trái cây, mà còn phản ánh xu hướng tái cấu trúc ngành rau quả Việt Nam theo hướng chất lượng cao, chế biến sâu và phát triển bền vững.

Nếu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế, chanh leo hoàn toàn có thể trở thành “mũi nhọn” mới của xuất khẩu nông sản Việt, góp phần đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống.