Hai cựu sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM từng khiến bạn bè và gia đình bất ngờ khi quyết định kiếm sống bằng công việc bán hàng rong ngay từ những năm còn ngồi trên ghế giảng đường. Không có cửa hàng, thiếu kinh nghiệm kinh doanh và phải tự xoay xở gần như mọi công đoạn, họ đã trải qua không ít lần muốn bỏ cuộc. Thế nhưng, chính công việc tưởng chừng đơn giản ấy lại mở ra một hướng đi mà cả hai khó hình dung được ở thời điểm bắt đầu.
Khởi nghiệp từ xe bánh mì trước cổng trường, từng có lúc ế ẩm đến mức muốn bỏ cuộc
Hai nhân vật trong câu chuyện là Hồ Đức Hải, sinh năm 1992, và Đoàn Văn Minh Nhựt, sinh năm 1993, những người đồng sáng lập thương hiệu Bánh mì Má Hải. Cả hai từng theo học tại Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, trong đó Hải học ngành Quản trị kinh doanh, còn Nhựt theo đuổi lĩnh vực kế toán, kiểm toán. Năm 2013, khi đang là sinh viên, họ bắt đầu xây dựng ý tưởng kinh doanh với mong muốn có thêm thu nhập trang trải cuộc sống và giảm bớt gánh nặng cho gia đình.
Hồ Đức Hải và Đoàn Văn Minh Nhựt là hai cựu sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM, đồng sáng lập thương hiệu Bánh mì Má Hải từ năm 2013 (Ảnh FBNV)
Ý tưởng ban đầu xuất phát từ Hồ Đức Hải. Khi còn học năm thứ ba đại học, anh được anh trai gợi ý thử bán bánh mì để kiếm thêm thu nhập. Với số tiền ít ỏi tích góp từ những công việc làm thêm, Hải quyết định đầu tư một chiếc xe đẩy và bắt đầu bán hàng gần trường. Số vốn khởi nghiệp ban đầu là khoảng 2 - 3 triệu đồng.
Thời điểm ấy, Hải chưa có nhiều kinh nghiệm chế biến thực phẩm. Sau khi tìm hiểu, anh lựa chọn bánh mì chả cá vì nguyên liệu tương đối quen thuộc, cách chế biến không quá phức tạp và phù hợp với túi tiền sinh viên. Chả cá được lấy từ khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, kết hợp với bánh mì, rau và nước sốt để tạo nên sản phẩm riêng. Ban đầu, chiếc xe đẩy không có bảng hiệu cầu kỳ, mọi công việc từ chuẩn bị nguyên liệu, chế biến đến bán hàng đều do người sáng lập tự thực hiện.
Ngày khai trương, Hải bán hết khoảng 100 ổ bánh mì nhờ sự ủng hộ của bạn bè và những người quen biết. Tuy nhiên, niềm vui không kéo dài khi lượng khách bắt đầu giảm trong những ngày tiếp theo. Có những thời điểm việc kinh doanh ế ẩm khiến anh nghĩ đến chuyện dừng lại để tập trung học tập. Thay vì bỏ cuộc, Hải tìm đến thầy cô và những người có kinh nghiệm để xin lời khuyên, đồng thời điều chỉnh sản phẩm nhằm thu hút khách hàng.
Từ chiếc xe đẩy bán bánh mì chả cá với số vốn ít ỏi, hai chàng trai từng bước phát triển mô hình kinh doanh và mở rộng mạng lưới nhượng quyền trên toàn quốc (Ảnh Bánh mì Má Hải)
Sau đó, Đoàn Văn Minh Nhựt cùng tham gia phát triển mô hình. Nhựt lớn lên trong gia đình có ba thế hệ gắn với nghề bán bánh mì tại An Giang nên có những hiểu biết nhất định về công việc kinh doanh này. Hai chàng trai cùng tìm nguồn nguyên liệu, thử nghiệm công thức và thay nhau chuẩn bị hàng hóa. Theo chia sẻ của Nhựt trên báo chí, ban ngày họ đi học, buổi tối chuẩn bị nguyên liệu tại phòng trọ và sáng hôm sau lại ra bán trước cổng trường. Để tiết kiệm chi phí, cả hai thậm chí thường xuyên ăn bánh mì thay cơm.
Một chi tiết thú vị là tên gọi "Má Hải" không bắt nguồn từ tên một người phụ nữ như nhiều khách hàng lầm tưởng. Khi còn là cán bộ Đoàn - Hội, Hồ Đức Hải thường quan tâm, chăm sóc và lo chuyện ăn uống cho bạn bè trong các hoạt động tập thể nên được mọi người gọi vui là "Má Hải". Sau này, anh quyết định sử dụng biệt danh đó để đặt tên thương hiệu, bởi cảm thấy gần gũi và gợi sự thân thuộc.
Sau khi tốt nghiệp đại học, dù có cơ hội tìm kiếm công việc ổn định, cả hai vẫn quyết định tiếp tục bán bánh mì. Đây cũng là giai đoạn họ bắt đầu nghĩ đến việc phát triển mô hình kinh doanh lâu dài, thay vì chỉ xem chiếc xe đẩy là phương tiện kiếm thêm thu nhập khi còn đi học.
Xây dựng thương hiệu hơn 1.000 điểm bán, tháng cao điểm thu về 4,8 tỷ đồng
Sau những năm đầu chật vật, hoạt động kinh doanh của Bánh mì Má Hải dần có chuyển biến tích cực. Theo thông tin doanh nghiệp công bố, đến năm 2016, thương hiệu đã phát triển hơn 40 điểm bán tại TP.HCM, tạo việc làm cho nhiều lao động, trong đó có sinh viên. Thành công bước đầu khiến hai nhà sáng lập nhận ra cơ hội mở rộng mô hình thông qua việc hợp tác với những người muốn tự kinh doanh nhưng không có nhiều vốn.
Năm 2018, Bánh mì Má Hải bắt đầu đẩy mạnh hoạt động nhượng quyền. Thay vì yêu cầu đối tác đầu tư mặt bằng lớn và hệ thống vận hành phức tạp, doanh nghiệp xây dựng mô hình xe đẩy với chi phí tương đối thấp. Tại thời điểm tham gia chương trình Shark Tank Việt Nam năm 2022, thương hiệu giới thiệu gói nhượng quyền xe bánh mì có giá từ khoảng 7,5 triệu đồng. Các đối tác được cung cấp những thành phần cần thiết như nguyên liệu, nước sốt và bao bì để phục vụ việc kinh doanh.
Việc phát triển mạng lưới bán hàng cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp từng bước đầu tư hệ thống chế biến, cung cấp chả cá và nước sốt cho các điểm bán, đồng thời xây dựng quy trình kiểm tra chất lượng nhằm giữ hương vị tương đối đồng nhất. Đây là thay đổi quan trọng so với giai đoạn hai sinh viên phải tự mua nguyên liệu và chế biến trong phòng trọ.
Năm 2022, Bánh mì Má Hải đạt doanh thu trung bình khoảng 3,5 tỷ đồng/tháng, trong đó tháng cao điểm lên tới 4,8 tỷ đồng (Ảnh Shark Tank Việt Nam)
Tháng 7/2022, hai nhà sáng lập xuất hiện tại Shark Tank Việt Nam mùa 5 để kêu gọi vốn đầu tư. Tại chương trình, thương hiệu giới thiệu doanh thu trung bình khoảng 3,5 tỷ đồng mỗi tháng, trong khi tháng cao điểm từng đạt 4,8 tỷ đồng. Hai doanh nhân cũng công bố doanh thu năm 2020 đạt khoảng 2 triệu USD, trước khi hoạt động kinh doanh chịu ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 trong năm 2021. Những con số này cho thấy quy mô hoạt động đã khác xa thời điểm chỉ có một chiếc xe bánh mì trước cổng trường đại học.
Một bước tiến đáng chú ý khác diễn ra trong năm 2023, khi Bánh mì Má Hải được vinh danh tại Giải thưởng Sáng tạo TP.HCM lần thứ ba. Trong thông tin giới thiệu giải thưởng, doanh nghiệp cho biết mạng lưới đã phát triển lên hơn 1.000 điểm bán trên phạm vi cả nước. Mô hình xe bánh mì nhượng quyền được đánh giá ở khả năng tạo cơ hội kinh doanh cho những người có nguồn vốn hạn chế, đồng thời góp phần mở rộng đầu ra cho nguyên liệu và sản phẩm chế biến.
Không chỉ tập trung vào bánh mì chả cá, thương hiệu còn từng giới thiệu thêm những sản phẩm như cà phê, pizza và chả cá đóng gói để đa dạng hóa hoạt động kinh doanh. Dù vậy, hình ảnh những chiếc xe bánh mì với mức giá bình dân vẫn là sản phẩm gắn liền với hành trình phát triển của hai cựu sinh viên Đại học Kinh tế TP.HCM.
Từ quyết định bán bánh mì để kiếm thêm tiền sinh hoạt năm 2013, Hồ Đức Hải và Đoàn Văn Minh Nhựt đã từng bước biến công việc nhỏ thành một mô hình kinh doanh có hệ thống. Câu chuyện của hai nhà sáng lập cho thấy những sản phẩm quen thuộc trong đời sống vẫn có thể tạo ra cơ hội lớn khi được phát triển bằng cách tổ chức và vận hành phù hợp.
Nguồn: Bánh mì Má Hải
