Theo Sensor Tower, người dùng Việt Nam chi 14,4 triệu USD để mua các dịch vụ, tính năng trong ứng dụng AI trên điện thoại trong sáu tháng đầu năm 2026, gần gấp đôi mức 7,44 triệu USD cùng kỳ năm trước.
Không chỉ gia tăng chi tiêu, AI còn trở thành công cụ được sử dụng thường xuyên. Khảo sát "Bạn đang dùng AI như thế nào?" trên VnExpress, với hơn 14.000 lượt tham gia, ghi nhận 69% sử dụng AI hằng ngày hoặc vài lần mỗi tuần. Trong đó, 69% cho biết sử dụng AI hàng ngày hoặc vài lần mỗi tuần; 60% nhận định công việc sẽ bị ảnh hưởng nếu không thể tiếp tục dùng công nghệ này.
Tuy nhiên, sử dụng AI thường xuyên không đồng nghĩa người dùng Việt đã hài lòng với những công cụ hiện có. Khảo sát ghi nhận các vấn đề phổ biến gồm thông tin thiếu chính xác hoặc chưa cập nhật, khó kiểm chứng kết quả và lo ngại về dữ liệu cá nhân. Người tham gia cũng mong muốn AI hỗ trợ tốt hơn trong công việc, học tập, sức khỏe, kinh doanh và các thủ tục hành chính.
Những phản hồi này gợi mở một hướng phát triển cho các giải pháp AI Việt, thay vì cạnh tranh với các nền tảng quốc tế trên mọi tính năng, các nhà phát triển có thể tập trung vào những nhu cầu đòi hỏi dữ liệu, kiến thức chuyên ngành và khả năng xử lý phù hợp với bối cảnh trong nước.
Dư địa cho AI Việt từ nhu cầu chuyên ngành
Các công cụ AI phổ biến hiện có thể tìm kiếm, tổng hợp thông tin, viết nội dung hoặc hỗ trợ lập trình. Tuy nhiên, khi được đưa vào những công việc chuyên môn, yêu cầu đối với sản phẩm trở nên khác biệt.
Chẳng hạn, trong lĩnh vực pháp lý, một câu trả lời nhanh chưa đủ hữu ích nếu không xác định được quy định nào còn hiệu lực, áp dụng cho trường hợp nào và căn cứ ở đâu để người sử dụng đối chiếu. Để giải quyết bài toán này, công cụ AI cần dữ liệu pháp luật Việt Nam được cập nhật, cùng khả năng xử lý mối quan hệ giữa các văn bản.
Đây là hướng phát triển của LEXcentra, trợ lý AI pháp lý do luật sư Dương Bảo Trung cùng các cộng sự công nghệ xây dựng. Giải pháp hỗ trợ tra cứu quy định, nghiên cứu bản án và phân tích hồ sơ, đồng thời hướng tới việc cung cấp căn cứ để người làm chuyên môn kiểm tra kết quả. LEXcentra đã được đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia để hỗ trợ hoạt động tra cứu và rà soát văn bản pháp luật.
Trong sản xuất, nhu cầu lại nằm ở khả năng xử lý hình ảnh và tích hợp với dây chuyền đang vận hành. Xuất phát từ kinh nghiệm làm việc tại nhà máy, nhóm kỹ sư tự động hóa ViCore phát triển các ứng dụng AI phục vụ phát hiện lỗi sản phẩm, kiểm tra thao tác lắp ráp và hỗ trợ robot xác định vị trí vật thể. Thay vì xây dựng một công cụ nhận diện hình ảnh cho mọi mục đích, nhóm tập trung vào các công đoạn cụ thể của quy trình sản xuất.
Ở lĩnh vực y tế, Pathology AI Lab do Nguyễn Thị Ngọc Trúc điều hành đang nghiên cứu hệ thống AI hỗ trợ phân tích hình ảnh tế bào cổ tử cung. Công cụ được thiết kế để đánh dấu vùng nghi ngờ, giúp bác sĩ kiểm tra trước khi đưa ra kết luận chuyên môn.
Các giải pháp trên cho thấy những hướng tiếp cận khác nhau đối với AI chuyên ngành. Để phát triển một sản phẩm hữu ích, nhóm thực hiện không chỉ cần năng lực công nghệ mà còn phải hiểu dữ liệu, quy trình và yêu cầu của người sử dụng. Những hiểu biết này có thể đến từ chính người làm nghề hoặc từ sự hợp tác giữa chuyên gia ngành và đội ngũ kỹ thuật.
Từ nhu cầu người dùng đến thị trường cho AI Việt
Khảo sát trên VnExpress cũng ghi nhận tín hiệu tích cực về nhu cầu đối với sản phẩm AI Việt. Trong số người tham gia, 46% sẵn sàng sử dụng AI do người Việt phát triển nếu công cụ giải quyết được vấn đề họ gặp, như tra cứu thông tin chính xác, có thể kiểm chứng, hỗ trợ các công việc chuyên môn hoặc xử lý những yêu cầu gắn với dữ liệu và quy định trong nước.
Vấn đề người dùng từng gặp phải khi sử dụng AI
Kết quả này cho thấy cơ hội để các nhà phát triển trong nước tiếp cận người dùng bằng những sản phẩm giải quyết nhu cầu cụ thể, đặc biệt ở các lĩnh vực đòi hỏi hiểu biết về ngôn ngữ, dữ liệu và bối cảnh Việt Nam.
Tuy nhiên, để chuyển cơ hội thành sản phẩm được sử dụng rộng rãi, các giải pháp AI cần chứng minh hiệu quả trong thực tế. Với những ứng dụng chuyên ngành, điều này đòi hỏi sự tham gia của chuyên gia, doanh nghiệp và đơn vị sử dụng trong quá trình đánh giá, hoàn thiện sản phẩm. Những giải pháp đã chứng minh được giá trị cũng cần thêm nguồn lực và cơ hội hợp tác để mở rộng phạm vi ứng dụng.
Đây cũng là hướng tiếp cận của Âu Lạc Grand Prize, giải thưởng do Liên minh AI Âu Lạc khởi xướng, với sự bảo trợ của Tập đoàn FPT. Với giá trị giải thưởng một triệu USD, giải thưởng hướng tới vinh danh những sản phẩm, giải pháp AI xuất sắc do người Việt phát triển, làm chủ và đã tạo ra tác động trong thực tiễn. Bên cạnh đó, giải thưởng kết nối các nhóm phát triển với chuyên gia, doanh nghiệp và các nguồn lực nhằm mở rộng cơ hội ứng dụng. Giải pháp AI LEXcentra, ViCore và Pathology AI Lab kể trên nằm trong 15 giải pháp được lựa chọn vào vòng sơ khảo năm 2026.
Sự gia tăng nhu cầu sử dụng AI đang mở ra cơ hội cho nhiều sản phẩm mới, nhưng khả năng khai thác thị trường sẽ phụ thuộc vào việc các nhà phát triển giải quyết được bài toán nào và hiệu quả mang lại cho người sử dụng.
