Hà Nội khoác áo xanh cho những công trình giao thông

Những ngày cuối tháng 10, một số công trình giao thông tại Hà Nội đang khoác lên diện mạo mới nhờ việc bổ sung cây xanh. Thay vì chỉ là những khối bê tông phục vụ giao thông, các trụ đường sắt đô thị, cầu vượt và hầm chui được bố trí thêm các mảng xanh, tạo điểm nhấn cảnh quan trên những tuyến đường đông đúc.

Đây là kết quả bước đầu từ chương trình thí điểm tăng cường mảng xanh tại các công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị do Sở Xây dựng Hà Nội triển khai. Các vị trí được lựa chọn gồm 3 trụ đường sắt đô thị trên đường Nguyễn Trãi, đoạn trước khu đô thị Royal City; hầm chui Lê Văn Lương - Tố Hữu; cầu vượt Lê Văn Lương - Láng Hạ và 3 nhà chờ xe buýt trên các tuyến phố trung tâm.

Tại đường Nguyễn Trãi, khu vực trước Royal City, ba trụ đường sắt đô thị trên cao được lựa chọn để triển khai mô hình phủ xanh. Hệ thống giàn thép được lắp đặt bao quanh thân trụ, tạo giá đỡ cho các chậu cây và dây leo. Những mảng cây xanh được bố trí từ chân trụ, hướng lên trên, giúp các khối bê tông vốn đơn điệu trở nên mềm mại hơn.

Theo phương án kỹ thuật, hệ giàn thép được thiết kế dạng gông ôm quanh thân trụ, không khoan, đục trực tiếp vào kết cấu bê tông. Khoảng cách giữa khung giàn và bề mặt trụ được tính toán để cây có điều kiện sinh trưởng, đồng thời tạo thuận lợi cho việc kiểm tra, bảo trì công trình. Phạm vi phát triển của cây cũng được kiểm soát, không để ảnh hưởng đến xà mũ, dầm cầu và các thiết bị kỹ thuật.

Không chỉ các trụ đường sắt đô thị, khu vực cầu vượt Lê Văn Lương - Láng Hạ cũng được cải tạo, bổ sung cây xanh. Những hàng trúc quân tử được trồng dọc hai bên mái taluy, thay thế phần cây trồng già cỗi trước đó. Màu xanh của cây tạo sự tương phản với kết cấu bê tông, góp phần cải thiện cảnh quan tại nút giao có mật độ phương tiện lớn.

Ở khu vực hầm chui Lê Văn Lương - Tố Hữu, giải pháp phủ xanh được triển khai theo hướng tận dụng không gian dọc thành hầm. Các chậu cây được bố trí thành từng cụm dưới hệ thống lan can, chạy dài khoảng 300 m. Những loại cây có khả năng sinh trưởng dạng rủ được lựa chọn để tạo thành các dải xanh dọc theo thành hầm.

Theo phương án của thành phố, khu vực này còn được nghiên cứu bố trí khoảng 200 m² giàn leo, chia thành từng module phù hợp với nhịp kiến trúc. Cây xanh được kiểm soát chiều dài phát triển khoảng 2-3 m trong giai đoạn đầu. Hệ thống tưới được tính toán nhằm hạn chế nước chảy xuống tường, mặt đường, đồng thời không ảnh hưởng đến tĩnh không và các biển báo giao thông.

Bên cạnh các công trình lớn, Hà Nội cũng đưa cây xanh vào một số nhà chờ xe buýt. Ba vị trí được lựa chọn gồm nhà chờ Đại học Dược trên đường Lê Thánh Tông, nhà chờ gần Bệnh viện Xanh Pôn trên đường Trần Phú và nhà chờ tại số 69 Lý Thường Kiệt. Các bồn, chậu cây được bố trí ở phía sau hoặc hai bên nhà chờ, kết hợp hệ cáp nhẹ để dẫn cây leo phủ một phần mái và vách sau, không chiếm dụng lối đi bộ.

Việc đưa cây xanh vào các công trình giao thông được xem là giải pháp tận dụng những không gian hạ tầng sẵn có để bổ sung mảng xanh cho đô thị. Trong điều kiện quỹ đất dành cho không gian công cộng tại khu vực nội đô còn hạn chế, việc khai thác các vị trí như chân trụ cầu, mái taluy, thành hầm chui hay nhà chờ xe buýt mở ra thêm hướng cải thiện cảnh quan mà không cần tạo lập những khu đất xanh mới.

Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình không chỉ được đánh giá qua diện mạo ban đầu. Cây xanh tại các công trình giao thông phải thích nghi với điều kiện nắng nóng, bụi bẩn, rung động và không gian sinh trưởng hạn chế. Việc lựa chọn chủng loại cây, bảo đảm hệ thống thoát nước, tưới tiêu, cắt tỉa và kiểm tra kết cấu giá đỡ cần được thực hiện thường xuyên để tránh phát sinh nguy cơ mất an toàn.

Đặc biệt, các công trình giao thông có yêu cầu cao về tầm nhìn, tĩnh không và khả năng tiếp cận phục vụ bảo trì. Vì vậy, cây xanh không được che khuất biển báo, hệ thống chiếu sáng, thiết bị kỹ thuật hoặc ảnh hưởng đến hoạt động kiểm tra, sửa chữa công trình. Đây cũng là những yếu tố cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế và duy trì trong suốt quá trình vận hành.

Từ những vị trí thí điểm ban đầu, việc phủ xanh trụ đường sắt đô thị, cầu vượt, hầm chui và nhà chờ xe buýt cho thấy một hướng tiếp cận mới trong tổ chức không gian giao thông Hà Nội. Nếu được duy trì hiệu quả, những mảng xanh nhỏ nhưng phân bố trên nhiều tuyến đường có thể góp phần tạo nên diện mạo đô thị thân thiện, hài hòa hơn, đồng thời nâng cao chất lượng cảnh quan trong đời sống thường ngày của người dân.