Hãng xe điện Trung Quốc bán tại Việt Nam 'giành khách' của Hyundai và Kia ngay tại sân nhà - lãnh đạo ngành ô tô yêu cầu phải có biện pháp ứng phó

Kim Min-seon, một phụ nữ 48 tuổi sống tại Seoul, Hàn Quốc, đã quyết định mua chiếc xe điện BYD Dolphin vào tháng 7 năm nay. Quyết định này khiến bà nhận được nhiều phản ứng hoài nghi từ những người xung quanh, bởi xe Trung Quốc từ lâu vẫn bị đánh giá thấp về chất lượng tại thị trường này.

Với mức giá khoảng 18.500 USD, BYD Dolphin có lợi thế về giá bán, trang bị và khả năng tiếp cận. Trước đó, Kim từng dự định mua mẫu Hyundai Casper EV nhưng được thông báo phải chờ hơn 2 năm mới có thể nhận xe. Đây cũng là một trong những lý do khiến bà chuyển sang lựa chọn thương hiệu Trung Quốc.

Trường hợp của Kim phản ánh sự thay đổi nhất định trong thị hiếu người tiêu dùng Hàn Quốc, đồng thời cho thấy cơ hội mà các hãng xe Trung Quốc đang có được tại những thị trường vốn do các thương hiệu nội địa chi phối.

Sau quá trình mở rộng tại châu Âu và nhiều khu vực khác, BYD cùng các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang đẩy mạnh hiện diện tại Hàn Quốc và Nhật Bản. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh ở hai thị trường này có sự khác biệt rõ rệt.

Tại Hàn Quốc, BYD bán được hơn 20.000 xe trong 9 tháng đầu năm nay, vượt tổng doanh số của Toyota và thương hiệu Lexus. Số liệu từ công ty nghiên cứu thị trường Carisyou cho thấy hãng xe Trung Quốc đang từng bước tạo được chỗ đứng tại một trong những thị trường ô tô phát triển ở châu Á.

Theo ông Lee Jae-il, nhà phân tích cấp cao tại Eugene Investment & Securities, nhu cầu đối với xe điện giá phải chăng đang tạo điều kiện thuận lợi cho BYD. Trong khi đó, Hyundai và Kia chủ yếu tập trung vào các dòng xe điện cao cấp, với số lượng mẫu xe có giá dưới 30.000 USD còn hạn chế.

Bối cảnh chi phí nhiên liệu cũng góp phần thúc đẩy sự quan tâm đối với xe điện. Giá xăng tại Hàn Quốc đã tăng gần 10% kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu. Ông Lee nhận định đây là thời điểm đặc biệt thuận lợi để BYD mở rộng hoạt động.

Không chỉ BYD, các thương hiệu Trung Quốc khác cũng đang chuẩn bị gia tăng hiện diện. Zeekr, thương hiệu thuộc Geely, bắt đầu nhận đơn đặt hàng mẫu SUV 7X tại Hàn Quốc từ tháng 6 và dự kiến mở tới 14 showroom vào cuối năm nay. Xpeng, hãng xe đã thành lập chi nhánh tại Hàn Quốc năm ngoái, đang tìm kiếm đối tác để xây dựng mạng lưới bán lẻ. Trong khi đó, Chery dự kiến gia nhập thị trường này vào năm 2027.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các thương hiệu Trung Quốc khiến các nhà sản xuất ô tô Hàn Quốc không khỏi lo ngại. Chủ tịch Hiệp hội Ô tô và Di động Hàn Quốc Jeong Dae-jin đã kêu gọi áp dụng các chính sách ưu đãi thuế đối với xe điện sản xuất trong nước nhằm tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa.

Trái ngược với những tín hiệu tích cực tại Hàn Quốc, các hãng xe Trung Quốc đang gặp nhiều trở ngại hơn khi thâm nhập Nhật Bản. Thị trường này có tỷ lệ sử dụng xe điện thấp, trong khi người tiêu dùng vẫn dành sự ưu tiên cho xe hybrid – phân khúc mà Toyota đã xây dựng được vị thế vững chắc.

Theo dữ liệu ngành, xe điện chiếm khoảng 25% lượng ô tô mới bán ra tại Hàn Quốc trong năm nay, trong khi tỷ lệ này ở Nhật Bản chỉ khoảng 3%. Bên cạnh đó, các thương hiệu nước ngoài chỉ chiếm khoảng 6% doanh số xe du lịch tại Nhật Bản, cho thấy mức độ cạnh tranh rất lớn từ các nhà sản xuất nội địa.

BYD bắt đầu kinh doanh tại Nhật Bản từ năm 2023 và hiện có hơn 75 đại lý, với kế hoạch nâng con số này lên 100. Dù vậy, trong 9 tháng đầu năm nay, hãng chỉ bán được chưa đến 4.000 xe, tương đương khoảng 0,1% thị phần.

Tháng 7 vừa qua, BYD giới thiệu một mẫu xe điện thuộc phân khúc kei car – dòng ô tô cỡ nhỏ đặc trưng của Nhật Bản và vốn do các hãng xe nội địa chi phối. Tuy nhiên, đến tháng 9, mẫu xe này mới bán được khoảng 650 chiếc. Dù doanh số tổng thể của BYD tại Nhật Bản tăng so với cùng kỳ, quy mô hiện tại vẫn còn khá nhỏ.

Theo ông Marc Yamada thuộc công ty tư vấn Alvarez & Marsal, điều quan trọng đối với BYD tại Nhật Bản không chỉ là thị phần hiện tại mà còn là khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng.

Một số doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang tìm cách thích nghi với đặc điểm riêng của thị trường này. EMT, công ty khởi nghiệp được Chery hậu thuẫn, dự kiến giới thiệu mẫu kei car đầu tiên trong nửa đầu năm 2027, sau đó bổ sung thêm 3 mẫu xe vào năm 2029. Công ty cũng đặt mục tiêu tiến tới sản xuất ô tô ngay tại Nhật Bản trong thập niên 2030.

Trong khi đó, Zeekr có kế hoạch phát triển dòng xe van hạng sang tại Nhật Bản, trước mắt hướng đến nhóm khách hàng kinh doanh taxi và dịch vụ xe có tài xế.

Dù vậy, rào cản lớn đối với các hãng xe Trung Quốc không chỉ nằm ở cạnh tranh thương mại. Khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố tháng 7/2026 cho thấy 88% người Nhật Bản và 71% người Hàn Quốc được hỏi có cái nhìn không thiện cảm về Trung Quốc. Những khác biệt trong quan hệ giữa hai nước cũng là yếu tố mà các doanh nghiệp phải tính đến khi mở rộng hoạt động.

Đại diện BYD Auto Japan cho biết những căng thẳng ngoại giao chưa tác động đáng kể đến doanh số, lượng khách đến showroom hay số yêu cầu tìm hiểu sản phẩm của hãng tại Nhật Bản trong năm nay.

Tuy nhiên, tâm lý hoài nghi vẫn hiện diện trong một bộ phận người tiêu dùng. Fumio Kuwabara, người đã sử dụng xe điện Nhật Bản từ năm 2010, cho biết ông chưa có ý định chuyển sang xe Trung Quốc do lo ngại về độ tin cậy của sản phẩm. Ông cho rằng các nhà sản xuất có thể cắt giảm chi phí ở những bộ phận khó quan sát bằng mắt thường.

Ở góc độ khác, nghị sĩ đảng cầm quyền Daishiro Yamagiwa cho rằng Nhật Bản cần xem xét các rủi ro an ninh liên quan đến ô tô Trung Quốc, trong đó có khả năng phương tiện bị điều khiển từ bên ngoài.

Dù vậy, định kiến về chất lượng xe Trung Quốc không phải lúc nào cũng giữ nguyên sau khi người tiêu dùng trực tiếp trải nghiệm sản phẩm. Lee Seong-dong, một nhà sáng tạo nội dung tại Seoul đã mua BYD Dolphin cho biết, ban đầu ông cũng không có ấn tượng tốt về ô tô Trung Quốc. Tuy nhiên, việc trực tiếp quan sát và lái thử chiếc xe đã khiến ông thay đổi đáng kể quan điểm.

Sự khác biệt giữa Hàn Quốc và Nhật Bản cho thấy khả năng mở rộng của các hãng xe Trung Quốc không chỉ phụ thuộc vào giá bán hay công nghệ. Mạng lưới phân phối, mức độ phù hợp với nhu cầu địa phương và khả năng xây dựng niềm tin với người tiêu dùng cũng là những yếu tố quyết định thành công tại từng thị trường.