Các ca não mô cầu nhóm B được ghi nhận tại Cà Mau và TP.HCM, có trường hợp tử vong. Theo các bác sĩ, khả năng lây lan của vi khuẩn não mô cầu rất lớn. Cả người lớn và trẻ em đều có thể lây nhiễm não mô cầu; khả năng lây lan của bệnh viêm não mô cầu không thua kém bệnh sởi. Vì thế, nếu không kiểm soát, xử lý tốt khi có ca bệnh, nguy cơ có thể lây lan thành các cụm dịch nhỏ.

Nhiều địa phương ghi nhận mắc não mô cầu nhóm B

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Cà Mau vừa cho biết địa phương vừa ghi nhận 2 trường hợp mắc viêm não mô cầu nhóm B tại xã Sông Đốc, cả hai bệnh nhân đều đã tử vong.

Bệnh nhân Đ.K.N (46 tuổi, ngụ ấp Tân Hòa) khởi phát ho, ớn lạnh từ ngày 20/10; nhập Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cà Mau ngày 22/10 trong tình trạng yếu hai chân, xuất huyết dưới da. Bệnh nhân chuyển nặng nhanh, được gia đình xin đưa về và tử vong tối 23/10.

Bệnh nhân N.T.D (33 tuổi, ngụ ấp Rạch Dinh): Triệu chứng sốt, đau họng, tiêu lỏng, khó thở và bầm tím khắp người từ ngày 26/10. Bệnh nhân nhập Bệnh viện Đa khoa Trần Văn Thời chiều 27/10 trong tình trạng sốc nhiễm trùng, tụt huyết áp, sau đó chuyển tuyến lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh Cà Mau và tử vong sáng 28/10.

Dù hai nhà cách nhau khoảng 7 km và chưa xác định được tiếp xúc trực tiếp, điều tra ghi nhận khoảng 6 ngày trước khi phát bệnh, chị N.T.D từng dự đám giỗ gần nhà và tiếp xúc với khoảng 10 người. Hai bệnh nhân tử vong tại xã Sông Đốc đều tiêm vaccine và không đi khỏi địa phương trong 2 tuần trước khi phát bệnh.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cà Mau, tính từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh đã ghi nhận 8 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 3 ca tử vong.

Sở Y tế tỉnh Cà Mau đã làm việc khẩn với Viện Pasteur TP.HCM vào ngày 30/10 để triển khai các biện pháp dập dịch.

Ngành Y tế tỉnh Cà Mau đang tập trung điều tra dịch tễ, cấp phát kháng sinh Azithromycin dự phòng liều duy nhất cho 87 người tiếp xúc gần (37 người liên quan đến ca bệnh Đ.K.N và 50 người liên quan đến ca bệnh N.T.D). Trong đó, 3 học sinh có tiếp xúc với bệnh nhân Đ.K.N đã được hướng dẫn tạm thời nghỉ học, tự cách ly và theo dõi sức khỏe 10 ngày tại nhà. Lực lượng chức năng tiếp tục rà soát danh sách những người từng tham dự đám giỗ cùng bệnh nhân N.T.D, đồng thời tăng cường tầm soát tại các trường học, Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 và khu vực lân cận.

Trước đó, từ ngày 14/10, TP.HCM đã ghi nhận chùm 4 ca mắc não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó 1 học sinh tử vong ngày 14/10, ba trường hợp còn lại được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới. 177 người tiếp xúc gần được uống kháng sinh dự phòng và theo dõi sức khỏe; ngành y tế đồng thời mở rộng dự phòng cho học sinh, cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường, nâng tổng số người được cấp kháng sinh dự phòng lên 2.031.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội đã ghi nhận 2 ca bệnh do não mô cầu rải rác, không có trường hợp tử vong. Ngành Y tế đã kịp thời triển khai các biện pháp phòng, chống dịch, giám sát và xử lý các yếu tố nguy cơ, không để ghi nhận ca bệnh thứ phát. CDC Hà Nội cũng khuyến cáo người dân không nên chủ quan vì bệnh vẫn có khả năng xuất hiện ở bất kỳ địa bàn hay thời gian nào.

Bệnh có xu hướng gia tăng tại các khu vực đông dân cư, chật chội

Thông tin về cơ chế lây bệnh, PGS.TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, cho biết vi khuẩn Neisseria meningitidis thường cư trú ở vùng hầu họng của khoảng 10 - 15% dân số dưới dạng người lành mang trùng. Nhóm nguy cơ cao gồm trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch và người sống trong môi trường tập trung đông người. Kháng sinh dự phòng và giám sát chặt chẽ là chìa khóa để ngăn chặn bệnh lây lan.

Việc liên tiếp ghi nhận ca bệnh trong thời gian gần đây cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh nhiều yếu tố dịch tễ cùng tồn tại. Theo đánh giá của Viện Pasteur TP.HCM, bệnh có xu hướng gia tăng tại các khu vực đông dân cư, chật chội, điều kiện vệ sinh hạn chế, nơi tập trung đông người và có sự luân chuyển người thường xuyên. Đặc biệt, giai đoạn chuyển mùa, các bệnh viêm đường hô hấp cấp gia tăng cũng đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện sớm những trường hợp có biểu hiện nghi ngờ.

Trong đời sống hiện nay, học sinh, sinh viên và người lao động thường xuyên di chuyển giữa nơi ở, trường học, nơi làm việc và các địa phương khác nhau. Hoạt động giao tiếp, sinh hoạt tập thể và tiếp xúc gần có thể tạo cơ hội để vi khuẩn được truyền từ người này sang người khác mà không dễ nhận biết ngay nguồn lây. Điều này có thể góp phần khiến các ca bệnh xuất hiện rải rác ở những địa điểm khác nhau.

Theo bác sĩ CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, để giảm nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu, người dân cần chủ động tiêm vắc xin theo tư vấn của nhân viên y tế, bảo đảm phạm vi bảo vệ đầy đủ trước các nhóm huyết thanh A, B, C, W và Y.

Song song với tiêm chủng, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly, chai nước và vật dụng cá nhân tiếp xúc trực tiếp với miệng; giữ nhà ở, lớp học và nơi làm việc thông thoáng, vệ sinh các khu vực sinh hoạt chung. Người có biểu hiện sốt hoặc triệu chứng hô hấp cần chú ý hạn chế tiếp xúc gần với người khác và đến cơ sở y tế khi triệu chứng bất thường hoặc diễn tiến nặng.

Đặc biệt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, lừ đừ, li bì hoặc ban xuất huyết. Người từng tiếp xúc gần với ca bệnh cần thực hiện hướng dẫn của cơ quan y tế về theo dõi sức khỏe và sử dụng kháng sinh dự phòng khi được chỉ định; không tự ý mua hoặc sử dụng kháng sinh. Kháng sinh dự phòng chỉ dành cho những trường hợp được cơ quan y tế đánh giá và hướng dẫn phù hợp, không thay thế cho tiêm chủng.