Giải phóng mặt bằng (GPMB) là một trong những khâu phức tạp trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng. Tại thành phố Đồng Nai, việc tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại và giải quyết kiến nghị của người dân đang được xem là giải pháp quan trọng nhằm tạo đồng thuận, hạn chế khiếu nại và bảo đảm tiến độ các dự án.

191 trường hợp đồng thuận bàn giao mặt bằng đường 25B

Dự án Nâng cấp, mở rộng đường 25B trên địa bàn phường Long Thành là một trong những trường hợp cho thấy hiệu quả của việc tăng cường vận động, đối thoại với người dân trong công tác GPMB.

Dự án có 191 hộ gia đình, cá nhân có đất và tài sản bị ảnh hưởng. Đến nay, toàn bộ 191/191 trường hợp đã đồng thuận bàn giao mặt bằng. Tổng cộng 244/244 thửa đất, với diện tích khoảng 7,59ha, đã được bàn giao, đạt 100%. Dự án không phải thực hiện biện pháp cưỡng chế thu hồi đất đối với trường hợp nào.

Kết quả này có sự phối hợp giữa Trung tâm Phát triển quỹ đất chi nhánh Long Thành, UBND phường Long Thành cùng các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở.

Trong quá trình thực hiện, UBND phường Long Thành phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, các tổ chức chính trị - xã hội, khu phố và cơ quan chuyên môn triển khai nhiều hình thức tuyên truyền, vận động.

Bên cạnh thông tin tại các cuộc họp và trên các phương tiện truyền thông, các tổ công tác trực tiếp đến từng hộ dân để giải thích chính sách, lắng nghe ý kiến và đối thoại về những vấn đề còn vướng mắc. Tổng cộng đã có 10 đợt tổ công tác, Ban chỉ đạo đến từng hộ có đất bị thu hồi để tuyên truyền, vận động.

Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất chi nhánh Long Thành, quá trình thực hiện được triển khai đồng bộ từ xác nhận nguồn gốc đất, tài sản trên đất, công khai phương án đến tháo gỡ những vướng mắc pháp lý, giải quyết kiến nghị và bố trí tái định cư.

Những nội dung người dân quan tâm chủ yếu liên quan đến đơn giá bồi thường, nguồn gốc và diện tích đất, tài sản trên đất, chính sách hỗ trợ cũng như quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất. Thay vì chỉ tuyên truyền, vận động người dân chấp hành, chính quyền phối hợp với cơ quan chuyên môn tổ chức đối thoại, giải thích cụ thể từng vấn đề và tiếp nhận các kiến nghị chính đáng để chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Đối thoại để hạn chế phát sinh khiếu nại

Thành phố Đồng Nai hiện triển khai nhiều dự án trọng điểm về giao thông, đô thị và hạ tầng, kéo theo khối lượng lớn công việc liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và GPMB.

Theo đánh giá của địa phương, quy trình GPMB có tới 16 bước và tác động trực tiếp đến đời sống, sinh kế của người dân. Vì vậy, việc tạo đồng thuận ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế phát sinh vướng mắc, khiếu nại và ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Thành phố xác định công tác GPMB phải bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và chủ đầu tư. Cùng với việc thực hiện đầy đủ quy định, các địa phương thành lập tổ công tác, tổ vận động, phân công cán bộ phụ trách từng dự án, bám sát địa bàn và trực tiếp gặp gỡ các hộ dân.

Thông qua các cuộc gặp, người dân được thông tin về mục tiêu, ý nghĩa của dự án, phạm vi thu hồi đất, quyền lợi được hưởng, phương án tái định cư và tiến độ thực hiện. Những nội dung chưa rõ hoặc phát sinh kiến nghị được tiếp nhận, giải thích và xử lý theo thẩm quyền.

Cùng với công tác tuyên truyền, Đồng Nai cũng chú trọng các giải pháp hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống sau khi thu hồi đất. Theo quy định của Luật Đất đai năm 2024, UBND cấp tỉnh có thể quyết định biện pháp, mức hỗ trợ khác nhằm bảo đảm chỗ ở, ổn định đời sống và sản xuất.

Trên cơ sở đó, thành phố Đồng Nai đã áp dụng một số chính sách như hỗ trợ cây trồng, vật kiến trúc trên đất; ưu tiên mua nhà ở xã hội đối với những hộ không đủ điều kiện tái định cư; cơ chế ghi nợ tiền sử dụng đất tái định cư và xem xét tái định cư phụ đối với gia đình có nhiều thế hệ cùng chung sống.

Các chính sách này hướng tới việc giải quyết nhu cầu chỗ ở, ổn định đời sống cho những trường hợp đặc thù, qua đó góp phần hạn chế tình trạng GPMB kéo dài.

Cả hệ thống chính trị cùng tham gia

Tại phường Trấn Biên, nhiều dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước đang được triển khai, trong đó có dự án chuyển đổi công năng Khu công nghiệp Biên Hòa 1, đường ven sông Cái và các công trình chỉnh trang đô thị.

Riêng dự án chuyển đổi công năng Khu công nghiệp Biên Hòa 1, địa phương đã hoàn thành việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với hơn 1.500 hộ dân.

Kinh nghiệm được địa phương xác định là phải huy động đồng bộ cả hệ thống chính trị, trong đó cấp ủy lãnh đạo sâu sát, người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và đôn đốc công việc. Chính quyền, MTTQ, các đoàn thể, khu phố và những người có uy tín trong cộng đồng cùng tham gia tuyên truyền, vận động và nắm bắt tâm tư người dân.

Phương châm được triển khai là “đi từng ngõ, gõ từng nhà, gặp từng hộ”, tập trung giải thích chính sách và chủ động đối thoại với những trường hợp còn băn khoăn về quyền lợi.

Hình thức tuyên truyền cũng được đa dạng hóa. Những nội dung chung có thể thông tin qua phương tiện truyền thông, nhà văn hóa khu phố, nhóm Zalo và hệ thống thông tin cơ sở. Với các trường hợp có vướng mắc cụ thể, cán bộ trực tiếp gặp gỡ, đối thoại và giải thích để người dân hiểu rõ chính sách.

Trong thời gian tới, yêu cầu đối với công tác bồi thường, GPMB tại Đồng Nai tiếp tục tăng khi địa phương triển khai nhiều công trình giao thông, đô thị và hạ tầng động lực.

Theo định hướng của thành phố, bên cạnh tuyên truyền, vận động, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng đồng bộ, minh bạch; xác định giá đất, giá tài sản, cây trồng, vật nuôi sát thực tế; đồng thời chú trọng tái định cư gắn với sinh kế, việc làm, đào tạo nghề và thu nhập của người dân.

Địa phương cũng đặt yêu cầu nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ về pháp luật, kỹ năng dân vận, đối thoại và xử lý tình huống; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp tiêu cực, lợi dụng chính sách.

Việc công khai thông tin ngay từ đầu cũng được xác định là một giải pháp quan trọng. Khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, minh bạch, việc giám sát, phản hồi và phát hiện những vấn đề phát sinh sẽ thuận lợi hơn.

Thành phố Đồng Nai xác định tạo đồng thuận xã hội là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ các dự án. Công tác tuyên truyền, vận động và đối thoại thời gian tới sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, đồng thời phát huy vai trò của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và hệ thống chính trị ở cơ sở trong nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân.

Thực tế cho thấy, GPMB không chỉ là việc thu hồi đất và thực hiện bồi thường. Việc công khai chính sách, giải quyết quyền lợi chính đáng, tăng cường đối thoại và vận động phù hợp sẽ góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận, qua đó hỗ trợ các dự án được triển khai đúng tiến độ và phát huy hiệu quả đầu tư.