Trong bối cảnh cả nước đang quyết liệt thực hiện lộ trình chuyển đổi số, việc một gói thầu truyền thanh “thông minh” lại đưa ra những yêu cầu kỹ thuật mang tính “hoài cổ” hoặc quá chuyên biệt hóa đã khiến cộng đồng nhà thầu không khỏi ngỡ ngàng. Tại gói thầu số 05 thuộc dự án Đầu tư hệ thống truyền thanh thông minh và bảng điện tử trên địa bàn huyện Vĩnh Cửu (Đồng Nai), những tiêu chí về sóng FM analog hay chuẩn Nano SIM đang trở thành những "hàng rào" kỹ thuật đầy ẩn ý.

Tiêu chuẩn "hoài cổ" giữa thời đại số

Dựa trên hồ sơ mời thầu (E-HSMT) tại file Yêu cầu, chỉ dẫn kỹ thuật.pdf, thiết bị cụm thu phát thanh được yêu cầu phải có chức năng: “Thu FM: Thu sóng FM tần số 50 MHz đến 115 MHz”. Điều này ngay lập tức vấp phải sự phản ứng dữ dội từ các đơn vị quan tâm.

Theo phân tích của giới chuyên môn, Việt Nam đang trong lộ trình dừng phát sóng truyền thanh analog để chuyển sang công nghệ số IP. Việc quy định thiết bị thông minh (vốn dựa trên nền tảng Internet/4G) phải thu được sóng FM analog bị coi là sự mâu thuẫn về công nghệ. Nhà thầu đặt nghi vấn: Phải chăng đây là cách để “chỉ định” một dòng thiết bị đặc thù của một nhà sản xuất nhất định vốn còn tồn kho công nghệ cũ?

Dù trong văn bản trả lời làm rõ lần 1, Ban Quản lý dự án khu vực 09 lập luận rằng yêu cầu này nhằm tận dụng hiện trạng truyền thanh cơ sở và tránh lãng phí, nhưng lý do này vẫn không đủ thuyết phục khi Nghị định số 49/2024/NĐ-CP đã nêu rõ Đài truyền thanh cấp huyện sẽ chấm dứt phát sóng FM trước ngày 31/12/2025.

Rào cản từ chiếc Sim nhỏ bé

Không chỉ dừng lại ở công nghệ phát thanh, E-HSMT còn đi sâu vào những chi tiết vật lý mang tính loại trừ. Cụ thể, thiết bị được yêu cầu phải sử dụng “Nano SIM hoặc eSIM”. Trong đơn kiến nghị, các nhà thầu cho rằng việc giới hạn chuẩn SIM vật lý là không cần thiết, bởi các chuẩn Micro SIM hay SIM tiêu chuẩn đều có chức năng thu phát 4G tương đương và không ảnh hưởng đến hiệu năng thiết bị.

Việc cài cắm một chuẩn SIM nhỏ nhất (Nano) vốn thường dùng cho điện thoại thông minh cao cấp vào một thiết bị công nghiệp lắp đặt ngoài trời được cho là một "mẹo" kỹ thuật nhằm loại bỏ các đối thủ sử dụng thiết bị có khe cắm SIM tiêu chuẩn phổ biến hơn trên thị trường.

Góc nhìn chuyên gia: Dấu hiệu vi phạm Luật Đấu thầu

Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Nguyễn Quốc Vũ – một cộng tác viên lâu năm trong lĩnh vực tư vấn đấu thầu nhận định: “Việc đưa ra các thông số kỹ thuật quá chi tiết, mang tính chất đặc thù của một nhãn hiệu hoặc một nhà sản xuất mà không chứng minh được tính cần thiết cho mục đích sử dụng là hành vi có dấu hiệu vi phạm Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023. Các rào cản này vô hình trung biến một cuộc thầu rộng rãi thành một cuộc 'diễn' cho những nhà thầu đã biết trước đáp án”.

Thực tế tại Chương V của E-HSMT này, dù có dòng ghi chú “thông số kỹ thuật điển hình, mang tính chất tham khảo”, nhưng cách Chủ đầu tư bảo lưu quan điểm trong các văn bản trả lời làm rõ cho thấy sự cứng rắn đáng kinh ngạc.

Liệu sự "thông minh" của hệ thống này nằm ở công nghệ, hay nằm ở cách thiết lập hồ sơ để "gạt" bớt người chơi? Câu trả lời dần lộ diện khi tiến tới thời điểm mở thầu, nơi chỉ có những đơn vị "thông thạo địa hình" mới có thể vượt qua ma trận tiêu chí này.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2]: Cuộc đấu trí giữa nhà thầu và chủ đầu tư trước giờ G